تفاوت تتر و دای؛ دو مسیر متفاوت برای یک دلار

این سوال را کم نمی گیریم: «شنیده ام دای غیرمتمرکز است و هیچ شرکتی پشتش نیست که ورشکست شود. پس اندازم را از تتر ببرم روی دای؟»

سوال درستی است و جواب کوتاهش این است: دای یک مشکل واقعی را حل می کند، ولی به احتمال زیاد آن مشکل، مشکل شما نیست. بگذارید ساده بگویم؛ تفاوت تتر و دای در قیمت نیست، در این است که هرکدام برای فرار از چه چیزی ساخته شده اند.

یک دلار، دو روش کاملا متفاوت

تتر را یک شرکت صادر می کند. شما دلار می دهید، آن شرکت توکن می سازد؛ و ادعا این است که به ازای هر توکن، معادلش دارایی در ذخایر نگه داشته می شود. اعتبار کل ماجرا به این برمی گردد که آن شرکت راست بگوید و کسی هم بیرون از شرکت بتواند حرفش را وارسی کند. برای همین است که بحث گزارش ذخایر تتر و آنچه نشان نمی دهد سال هاست تمام نمی شود.

دای از سمت مقابل وارد شده. اینجا شرکتی در کار نیست؛ یک قرارداد هوشمند روی اتریوم توکن را صادر می کند و کسی که دای می خواهد، باید رمزارز دیگری را به عنوان وثیقه در همان قرارداد قفل کند. چون آن وثیقه خودش نوسان دارد، مقدارش باید بیشتر از دای صادر شده باشد. اگر قیمت وثیقه پایین بیاید و به مرز خطر برسد، قرارداد بدون اجازه گرفتن از کسی آن را می فروشد و بدهی را می بندد.

یعنی پشتوانه تتر یک ترازنامه است و پشتوانه دای یک مکانیزم. اولی را باید باور کنید، دومی را می شود روی زنجیره شمرد.

و حالا نکته ای که معمولا در مقایسه ها جا می افتد: بخش قابل توجهی از وثیقه دای، خودش استیبل کوین متمرکز است. پروتکل برای اینکه قیمت دای به یک دلار بچسبد، ماژولی دارد که استیبل کوین های دلاری را یک به یک قبول می کند. نتیجه اش این است که «غیرمتمرکزترین» استیبل کوین بازار، بخشی از ثباتش را از همان چیزی می گیرد که قرار بود جایگزینش شود. این را چرا استیبل کوین غیرمتمرکز جای تتر را نمی گیرد مفصل تر باز کرده است.

دای کجا واقعا برتری دارد

دو جا، و هر دو جدی اند.

اول اینکه صادرکننده تتر می تواند یک آدرس را در سطح قرارداد مسدود کند. این قابلیت واقعی است و بارها هم استفاده شده؛ جزئیاتش را در مسدود کردن آدرس تتر نوشته ایم. دای چنین کلیدی ندارد. اگر نگرانی شما دقیقا همین است، دای جواب می دهد و تتر نمی دهد.

دوم، وارسی پذیری. برای دیدن وضعیت وثیقه های دای لازم نیست منتظر گزارش فصلی کسی بمانید؛ عددها روی زنجیره اند و هر کسی می تواند همین امروز نگاهشان کند.

اینها مزیت های تعارف بردار نیستند. ولی هر دو به یک پیش فرض وصل اند: اینکه شما دارایی تان را روی زنجیره و در کیف پول خودتان نگه می دارید. اگر تتر شما روی حساب یک صرافی است، هیچ کدام از این دو مزیت به شما نمی رسد، چون در آن حالت اصلا مالک توکن نیستید.

و کجا برای کاربر ایرانی بی فایده می شود

اینجا ماجرا برعکس می شود.

بازار ایران روی تتر بنا شده. جفت تومانی، تسویه ریالی، قیمت گذاری سفارش ها، حتی نرخی که فروشنده های خارج از صرافی به هم می دهند، همه با تتر است. دای در بیشتر پلتفرم های داخلی یا اصلا نیست یا هست و عمق سفارشش آنقدر کم است که خرید و فروش مبلغ متوسط هم قیمت را تکان می دهد. عمق بازار تتر چیزی است که دای در ایران ندارد و به این زودی هم پیدا نمی کند.

حالا هزینه واقعی را بشکافیم. اگر بخواهید تومان را به دای برسانید، مسیر عملی این است: تومان به تتر، تتر به دای، و بعد اگر روزی خواستید نقد کنید، همان راه را برگردید. در هر یک از این پله ها سه چیز از پول کم می شود؛ اختلاف نرخ خرید و فروش، کارمزد پلتفرم، و کارمزد شبکه برای جابه جایی. یعنی برای رسیدن به دارایی ای که قرار بود همان یک دلار باشد، دو بار اسپرد و دو بار کارمزد داده اید. مبنای این اسپرد را در چرا نرخ خرید و فروش تتر با هم فرق دارد توضیح داده ایم.

یک نکته که فقط اینجا معنی دارد: در روزهایی که اینترنت بین الملل قطع یا کند می شود، اتصال به پلتفرم های خارجی و کیف پول های روی اتریوم اولین چیزی است که از دست می رود. دارایی ای که نقد کردنش به یک صرافی خارجی وابسته است، دقیقا در بدترین لحظه در دسترس نیست.

پس بالاخره کدام؟

بی تعارف: اگر هدفتان نگه داشتن ارزش دلاری پس انداز است و در ایران زندگی می کنید، دای انتخاب بدتری است. نه به این دلیل که طراحی ضعیف تری دارد؛ دقیقا به دلیل عکسش. دای برای کار روی زنجیره ساخته شده و شما هزینه های آن دنیا را می دهید بدون اینکه از مزایایش استفاده کنید.

و اگر ریشه نگرانی تان ذخایر تتر است، رفتن به دای آن نگرانی را کامل حل نمی کند، چون بخشی از وثیقه دای خودش استیبل کوین متمرکز است. در آن صورت راه منطقی تر این است که همه تخم مرغ ها را در سبد یک ابزار نگذارید. کدهای دلاری که اصلا روی هیچ زنجیره ای ثبت نمی شوند از این نظر همبستگی کمتری با کل ماجرای استیبل کوین دارند و ریسکشان از جنس دیگری است؛ آن ریسک را هم باید جدا سنجید.

دای برای چه کسی خوب است؟ کسی که واقعا در دیفای کار می کند، کیف پول خودش را مدیریت می کند و می خواهد وثیقه اش را روی زنجیره ببیند. برای بقیه، تتر با همه ایرادهایش ابزار درست تری است و تتر را می شود از پنل دیجی دلار با نرخ همان لحظه تهیه کرد.

سوال های پرتکرار