استیبل کوین غیرمتمرکز چیست و چرا جایگزین تتر نمی شود
برای ثبت سفارش به حساب نیاز دارید. ثبت نام رایگان است.
سوالی که هر بار بعد از یک خبر بد درباره تتر تکرار می شود: «یک استیبل کوین هست که به هیچ شرکتی وابسته نباشد؟»
هست. اسمش استیبل کوین غیرمتمرکز است، مکانیزمش هم واقعا فرق دارد. اما جواب کامل تر این است که برای یک کاربر ایرانی، این گزینه معمولا مشکلی را حل نمی کند و یک مشکل تازه می سازد. بگذارید نشان بدهم چرا.
در استیبل کوین متمرکز، پشتوانه بیرون از بلاک چین است: یک شرکت پول و اوراق نگه می دارد و می گوید به ازای هر توکن یک دلار دارم. شما باید حرفش را باور کنید.
در استیبل کوین غیرمتمرکز، پشتوانه خودش روی بلاک چین است: کاربران دارایی رمزارزی را در یک قرارداد هوشمند قفل می کنند و در مقابلش توکن دلاری می گیرند. هیچ حساب بانکی در میان نیست و هر کسی می تواند مقدار وثیقه را همان لحظه ببیند.
سایت رسمی اتریوم همین دسته بندی را دارد و درباره نوع فیات پشتوانه صریح است: متمرکز است، یک نفر باید توکن را منتشر کند، و برای اطمینان از کافی بودن ذخایر به حسابرسی نیاز دارد. دای در همان صفحه زیر دسته پشتوانه رمزارزی آمده است.
یک چیز، و آن هم امکان مسدود کردن است.
ناشر یک استیبل کوین متمرکز می تواند یک آدرس را در فهرست سیاه بگذارد. موجودی همان جا می ماند و دیگر قابل جابه جایی نیست. این یک قابلیت طراحی شده است، نه یک نقص، و چند بار هم استفاده شده. مفصلش را در فریز و بلاک شدن تتر نوشته ام.
در نسخه غیرمتمرکز چنین کلیدی وجود ندارد. برای کسی که نگران این موضوع است، تفاوت جدی است.
اما یک نکته هست که معمولا گفته نمی شود و قبل از تصمیم باید خودتان بررسی اش کنید: ترکیب وثیقه این توکن ها ثابت نیست و در بعضی دوره ها بخشی از آن را خود استیبل کوین های متمرکز تشکیل داده اند. چون وثیقه روی زنجیره است، هر کسی می تواند ترکیب روز را ببیند؛ پس به جای پذیرفتن برچسب غیرمتمرکز، همان روز نگاهش کنید. مقاومت در برابر سانسور اینجا مطلق نیست، یک لایه فاصله است.
سال ها استدلال رایج این بود که بعضی استیبل کوین های متمرکز از تتر بهترند چون گزارش های ماهانه منتشر می کنند. این استدلال یک بار خیلی بد شکست.
ترو یو اس دی سال ها به عنوان توکنی معرفی می شد که صد درصد با دلار در حساب های امانی پشتیبانی می شود و ذخایرش به طور مستقل تایید می شود. کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا در مهر ۱۴۰۳ اتهاماتی را علیه TrueCoin و TrustToken مطرح و تسویه کرد؛ بر اساس آن پرونده، بخش بزرگی از دارایی هایی که قرار بود پشتوانه این توکن باشد در یک صندوق پرریسک سرمایه گذاری شده بود و در همان حال به سرمایه گذاران گفته می شد توکن یک به یک با دلار پشتیبانی می شود. شماره اطلاعیه مطبوعاتی ۱۴۵ سال ۲۰۲۴ است و متن کاملش روی سایت همان نهاد قابل جستجو است.
درس ماجرا این نیست که تتر خوب است. این است که «گزارش منتشر می کند» با «حسابرسی کامل شده» یکی نیست، و هیچ کدامشان تضمین نیستند. تفاوت این دو اصطلاح را در حسابرسی و گواهی ذخایر تتر باز کرده ام.
فرض کنید قانع شدید و می خواهید دارایی دلاری تان را غیرمتمرکز نگه دارید. حالا باید بفروشیدش.
اینجا کار به مشکل می خورد. بازار داخلی عملا حول تتر شکل گرفته: نرخ های اعلامی، جفت های معاملاتی، مسیر تسویه ریالی و حتی عادت پشتیبانی ها همه بر پایه تتر است. استیبل کوین های دیگر یا معامله نمی شوند یا با عمق بسیار کمتری معامله می شوند، و عمق کم یعنی اسپرد بزرگ تر.
نتیجه عملی اش این است: شما ریسک مسدود شدن آدرس را کم کرده اید و در عوض ریسک نقدشوندگی را بالا برده اید. برای اکثر کاربران، ریسک دوم خیلی زودتر از اولی به سراغشان می آید.
اگر دارایی شما قرار نیست به ریال برگردد و قرار است داخل اکوسیستم دیفای بماند، ماجرا فرق می کند. آنجا نقدشوندگی هست، مسیر خروج به بانک ایرانی هم موضوعیت ندارد، و مزیت مسدود نشدن واقعا به کارتان می آید.
و اگر اصل نگرانی تان وابستگی به یک حساب یا یک پلتفرم است، مسیر دیگری هم هست که کمتر به آن فکر می شود: کدهای دلاری که به هیچ آدرس و هیچ زنجیره ای وصل نیستند. اینها نه بلاک چین دارند نه فهرست سیاه، در عوض محدودیت های خودشان را دارند.
مقایسه کامل تر بین گزینه های دلاری موجود در بازار ایران در انتخاب بین استیبل کوین ها برای کاربر ایرانی آمده است.
کدام استیبل کوین غیرمتمرکز است؟
شناخته شده ترینشان دای است که با وثیقه رمزارزی روی اتریوم ساخته می شود. تتر و یو اس دی سی و ترو یو اس دی هیچ کدام غیرمتمرکز نیستند؛ هر سه را یک شرکت منتشر می کند.
کدام استیبل کوین برای نگهداری بهتر است؟
بستگی دارد قرار است کجا خرج شود. اگر مقصد نهایی تبدیل به ریال است، تتر به دلیل عمق بازار داخلی گزینه عملی تری است. اگر دارایی قرار است سال ها داخل شبکه بماند و نگرانی اصلی مسدود شدن است، گزینه غیرمتمرکز منطقی تر می شود.
بهترین استیبل کوین جایگزین تتر برای ایرانی ها چیست؟
در عمل جایگزین کاملی وجود ندارد، چون مساله فنی نیست و مربوط به نقدشوندگی در بازار داخلی است. هر گزینه دیگری را باید با اسپرد بیشتر بخرید و بفروشید و همین تفاوت معمولا از ریسکی که می خواستید حذف کنید گران تر تمام می شود.
آیا استیبل کوین غیرمتمرکز می تواند از یک دلار جدا شود؟
بله. هیچ استیبل کوینی بیمه نیست. نوع غیرمتمرکز ریسک شرکت ناشر را ندارد ولی ریسک وثیقه و قرارداد هوشمند دارد؛ اگر ارزش وثیقه به سرعت سقوط کند، مکانیزم حفظ قیمت تحت فشار قرار می گیرد.
