«کم ریسک ترین ارز دیجیتال کدام است؟»
این سوال یک پیش فرض غلط دارد و تا آن را برنداریم جوابش هم به درد نمی خورد. پیش فرض این است که ریسک یک عدد است و می شود دارایی ها را از کم ریسک به پرریسک مرتب کرد.
نیست. ریسک ها از یک جنس نیستند. تتر و بیت کوین بهترین مثال این ماجرا هستند، چون هر دو رمزارزند و ریسکشان تقریبا هیچ ربطی به هم ندارد.
این دو اصلا هم جنس نیستند
بیت کوین یک دارایی ریسکی است با عرضه محدود. کسی آن را نمی سازد، کسی هم قیمتش را تضمین نمی کند؛ قیمت هر لحظه همان چیزی است که خریدار و فروشنده روی آن توافق کرده اند.
تتر اصلا دارایی به این معنا نیست. یک ادعای دلاری روی یک شرکت است. شرکت می گوید به ازای هر توکن یک دلار معادل نگه داشته و بابت همین ادعا، قیمت روی یک دلار می ماند.
مقایسه این دو، مثل مقایسه سهم یک شرکت با موجودی حساب است. هر دو «پول» به حساب می آیند ولی کارشان یکی نیست، و پرسیدن اینکه کدام بهتر است بدون گفتن اینکه برای چه کاری، جواب ندارد.
ریسک بیت کوین کجاست
در قیمتش. این را حتی مستندات خود شبکه بیت کوین هم صریح می گوید: قیمت می تواند غیرقابل پیش بینی بالا و پایین برود و کسی تضمینش نمی کند. چیزی که کمتر گفته می شود، این است که برای یک ایرانی این ریسک دو طبقه دارد.
وقتی بیت کوین را با تومان می سنجید، عدد روی نمودار حاصل ضرب دو چیز است: قیمت دلاری بیت کوین، و نرخ دلار به ریال. این دو مستقل از هم حرکت می کنند و گاهی خلاف جهت هم. یعنی ممکن است بیت کوین دلاری ده درصد بریزد و نمودار تومانی شما تکان نخورد، یا برعکس، بیت کوین ثابت بماند و شما سود ببینید.
هر تحلیلی که این را نگوید، برای بازار ایران ناقص است. و بیشتر تحلیل هایی که ترجمه می شوند، دقیقا این را نمی گویند.
ریسک تتر کجاست
جای کاملا دیگری. اینجا قیمت مساله نیست، ناشر مساله است.
تتر بلاک چین مستقل ندارد و توکنی است که یک شرکت خصوصی منتشرش می کند. همان شرکت می تواند یک آدرس را مسدود کند و بعد از آن موجودی سر جایش هست ولی جابه جا نمی شود. این یک خرابی نیست، یک قابلیت طراحی شده است و چه کسی اختیار مسدود کردن یک آدرس تتر را دارد جواب دقیق ترش را دارد.
ریسک دوم پشتوانه است. اگر بازار به کیفیت ذخایر شک کند، قفل یک دلاری شل می شود. این اتفاق افتاده و هر بار هم برگشته، ولی «برگشته» تضمین دفعه بعد نیست؛ مواقعی که تتر از یک دلار فاصله گرفت فهرست کاملش را دارد.
و یک ریسک سوم که کمتر جدی گرفته می شود: تتر در برابر تورم ریال از شما محافظت می کند، در برابر تورم دلار نه. اگر افق شما چند سال است، نگه داشتن همه چیز به شکل دلار هم خودش یک تصمیم است، نه بی طرفی.
پس «کم ریسک» یعنی چه
یعنی ریسکی که شما می توانید تحملش کنید، نه ریسکی که کمتر است.
کسی که پولش را برای شش ماه دیگر لازم دارد، اگر بیت کوین بخرد ریسکی برداشته که هیچ ربطی به تحمل او ندارد؛ بازار خبر ندارد او کی به پولش نیاز دارد. همان آدم اگر تتر بگیرد، ریسکش را عوض کرده با چیزی که احتمال وقوعش کمتر و اثرش کمتر است.
بی تعارف بگویم: برای کسی که افق کمتر از یک سال دارد و خرجش تومانی است، بیت کوین ابزار اشتباهی است. نه چون دارایی بدی است، چون بازه اش با بازه او نمی خواند. مقایسه نزدیک تر برای این آدم، تتر یا دلار برای افق کوتاه است و نه بیت کوین.
درباره فهرست های «ارز دیجیتال کم ریسک»
اگر همین عبارت را جستجو کنید، ده ها فهرست پیدا می کنید که چند اسم را کنار هم چیده اند. بیشترشان یک اشکال مشترک دارند: نوسان گذشته را با ریسک اشتباه گرفته اند.
یک توکن می تواند ماه ها آرام باشد و بعد در یک هفته صفر شود. آرامش قبلی هیچ چیزی درباره چیزی که ممکن است اتفاق بیفتد نمی گوید. آنچه واقعا ریسک را تعیین می کند سه چیز است: پشتش چه کسی ایستاده، اگر بخواهید خارج شوید خریدار هست یا نه، و بدترین حالت چقدر بد است.
با همین سه معیار، فهرست کوتاه می شود. اگر می خواهید ببینید کدام دارایی ها اصلا در بازار ایران قابل خرید و فروش اند، صفحه رمزارزهای قابل معامله در دیجی دلار نقطه شروع بهتری از یک مقاله فهرستی است.
یک تله رایج: مقایسه بازده
هر چند وقت یک بار کسی می نویسد «امسال تتر فلان قدر سود داد». این جمله از پایه بی معنی است و بد فهمیدنش برای خیلی ها گران تمام شده.
تتر بازده ندارد. طراحی اش این است که نداشته باشد. عددی که به عنوان سود گزارش می شود، تفاوت نرخ ریال در دو تاریخ است و نه چیزی که تتر تولید کرده باشد. اگر همان روز دلار اسکناس هم خریده بودید، تقریبا همان عدد را می دیدید.
پس بازده بیت کوین و بازده تتر را نمی شود روی یک محور گذاشت. یکی نتیجه ریسک برداشتن است، دیگری نتیجه ریسک برنداشتن. مقایسه شان تنها وقتی معنی دارد که هر دو را به دلار بسنجید، و آن وقت جواب همیشه یکی است: تتر صفر، بیت کوین هر چه بازار گفته.
و یک هشدار که لازم است: هر جا وعده «سود روزانه از تتر» دیدید، دارید به یک طرح شبهه دار نگاه می کنید، نه به یک ویژگی این دارایی. توکنی که بازده ندارد، سود روزانه هم ندارد.
در عمل چه کار کنیم
سه حالت رایج، سه جواب متفاوت.
اگر می خواهید ارزش پولتان آب نرود و کاری به بازار ندارید، تتر گزینه ای است که برای همین ساخته شده. انتظار سود نداشته باشید؛ کار این ابزار حفظ کردن است نه رشد دادن.
اگر افق چند ساله دارید و می توانید نصف شدن موقت را تحمل کنید، بیت کوین موضوعیت پیدا می کند. و اگر نمی توانید، همین جمله جوابتان را داده است.
و حالت سوم که در عمل رایج ترین است: هر دو، با نسبتی که خودتان تعیین می کنید. نه به این دلیل که «تنوع خوب است»، بلکه چون این دو کار متفاوتی می کنند و داشتن یکی جای دیگری را نمی گیرد. لیست کامل تر کاستی های همین ابزار به ظاهر امن را هم در معایب تتر بدون تعارف آورده ایم.
سوال های پرتکرار
کدام ارزهای دیجیتالی کم ریسک هستند؟
از نظر نوسان قیمت، استیبل کوین ها. اما این فقط یک نوع ریسک را حذف می کند و نوع دیگری را جایش می گذارد: ریسک ناشر. هیچ رمزارزی به معنای سپرده بانکی کم ریسک نیست و هر کس چنین چیزی بگوید، دارد یک طرف ماجرا را نمی گوید.
کدام ارز دیجیتال کمترین نوسان را دارد؟
استیبل کوین های با پشتوانه دلار، که تتر پرمعامله ترینشان است. حواستان به یک نکته باشد: کم نوسان بودن آن ها نسبت به دلار است. اگر دارایی تان را با تومان می سنجید، نمودارتان همچنان حرکت می کند، چون آن حرکت مال ریال است.
آیا تتر همان دلار است؟
نه. تتر ادعایی روی یک شرکت خصوصی است که می گوید معادل دلاری اش را نگه داشته. دلار بانکی تعهد یک نظام بانکی است. در روزهای عادی این دو یکی به نظر می رسند و تفاوتشان دقیقا در روزی معلوم می شود که همه با هم بخواهند خارج شوند.
با پول کم چه ارز دیجیتالی بخریم؟
با مبلغ کم، مهم تر از انتخاب دارایی این است که کارمزد و اسپرد کل سرمایه تان را نخورد. در مبالغ کوچک، اختلاف نرخ خرید و فروش می تواند از هر نوسانی که انتظارش را دارید بزرگ تر باشد. اول این عدد را حساب کنید، بعد به انتخاب دارایی برسید.
