آیا تتر از یک دلار جدا می شود؟ ریسکی که باید بدانید

سوالی که هر چند وقت یک بار به پشتیبانی می رسد، معمولا این شکلی است: «شنیدم تتر پشتوانه ندارد. کل پس اندازم تتر است. باید بفروشم؟»

جواب کوتاه: نه، ولی سوال درستی پرسیده اید و جوابش آن قدرها هم که طرفداران تتر می گویند ساده نیست.

بگذارید یک بار درست باز کنیم که «جدا شدن تتر از یک دلار» یعنی چه، چند بار واقعا اتفاق افتاده، و برای کسی که در ایران زندگی می کند چه معنایی دارد.

قیمت تتر را چه چیزی روی یک دلار نگه می دارد

خیلی ها فکر می کنند مکانیزمی داخل تتر هست که قیمت را قفل می کند. چنین چیزی وجود ندارد. تتر مثل هر دارایی دیگری در بازار آزاد معامله می شود و قیمتش می تواند هر عددی باشد.

آنچه قیمت را برمی گرداند، وعده بازخرید است. شرکت ناشر می گوید هر واحد USDT را می شود به یک دلار بازخرید کرد. تا وقتی بازار این وعده را باور کند، هر بار قیمت به مثلا ۹۸ سنت برسد، کسی هست که بخرد و بازخرید کند و از همان دو سنت سود ببرد. همین خرید، قیمت را بالا می کشد.

پس تمام ثبات تتر روی یک کلمه سوار است: باور. و باور، چیزی است که می تواند در یک هفته از بین برود. این را باید بدانید، نه اینکه بترساندتان.

دو باری که ادعای پشتوانه کامل ثابت شد غلط بوده

این بخش را با دقت بخوانید، چون اینها شایعه نیستند؛ اسناد رسمی دو نهاد آمریکایی اند و هر دو در دسترس عموم.

در فوریه ۲۰۲۱، دادستان کل نیویورک با تتر و صرافی بیتفینکس به توافقی رسید که طبق آن این دو ۱۸.۵ میلیون دلار جریمه پرداختند. یافته پرونده روشن بود: ادعای پشتوانه یک به یک دلاری واقعیت نداشته و از میانه ۲۰۱۷ شرکت دسترسی بانکی لازم برای نگهداری آن ذخایر را نداشته است. متن اطلاعیه را می توانید در وبگاه دادستانی کل ایالت نیویورک بخوانید.

هشت ماه بعد، کمیسیون معاملات آتی کالای آمریکا جریمه ۴۱ میلیون دلاری صادر کرد و در متن دستورش عددی هست که از خود جریمه گویاتر است: در یک بازه نمونه ۲۶ ماهه بین ۲۰۱۶ تا ۲۰۱۸، تتر فقط در ۲۷.۶ درصد روزها ذخیره کافی برای پشتیبانی از توکن های در گردش داشته. یعنی نزدیک به سه چهارم آن دوره، ادعای «صد درصد پشتوانه» درست نبوده. متن کامل روی وبگاه CFTC هست.

حالا به نکته مهم برسیم: با وجود همه اینها، تتر در آن سال ها نشکست. قیمتش لحظه هایی لرزید و برگشت.

این دو واقعیت را کنار هم بگذارید و نتیجه اش را نگه دارید: پشتوانه ناکافی لزوما به فروپاشی ختم نمی شود، اما ریسکی که پذیرفته اید هم توهم نیست.

گواهی حسابداری با حسابرسی یکی نیست

یکی از بندهای همان توافق با دادستانی نیویورک، ارائه گزارش های دوره ای درباره ترکیب دارایی هاست و تتر از آن زمان چنین گزارش هایی منتشر می کند.

اما این گزارش ها گواهی هستند نه حسابرسی، و تفاوت جدی است. یک گواهی می گوید «در فلان روز، این دارایی ها وجود داشتند». یک حسابرسی کامل، کنترل های داخلی و کیفیت آن دارایی ها را هم بررسی می کند و درباره کل دوره حرف می زند، نه یک لحظه.

پس وقتی جایی می خوانید «ذخایر تتر تایید شده است»، بپرسید چه کسی، چه چیزی و برای چه بازه ای را تایید کرده. ما هم اینجا ترکیب فعلی ذخایر را نمی نویسیم، چون این ترکیب هر سه ماه تغییر می کند و هر عددی که امروز بنویسیم چند ماه بعد گمراه کننده است. اگر می خواهید بدانید، از خود منبع بخوانید نه از مقاله.

جدا شدن از یک دلار در عمل چه شکلی است

در بازار جهانی، جدا شدن یعنی قیمت USDT روی صرافی ها از یک دلار فاصله می گیرد. معمولا هم پایین تر می رود، چون کسانی که می ترسند حاضرند با تخفیف بفروشند.

در ایران این اتفاق شکل دیگری دارد و همین است که خیلی ها را گیج می کند. قیمت تتر به تومان از نرخ ارز داخلی می آید، نه از دلار جهانی. یعنی ممکن است تتر در بازار جهانی چند سنت پایین بیاید و شما در نمودار تومانی هیچ نبینید، چون همزمان ریال هم ضعیف تر شده.

بر اساس سفارش هایی که در پلتفرم دیجی دلار ثبت می شود، در روزهای پرخبر بازار جهانی، چیزی که واقعا تغییر می کند فاصله نرخ خرید و فروش است نه خود نرخ. یعنی معامله گران تر می شود، پیش از آنکه قیمت جایی برود.

پس چه کار کنیم

جواب «تتر نگه ندارید» نیست، چون گزینه جایگزینش برای یک ایرانی معمولا نگه داشتن ریال است و آن هم ریسک خودش را دارد؛ ریسکی که برخلاف تتر، هر سال محقق می شود.

جواب واقعی، پخش کردن ریسک ناشر است:

• اگر مبلغ بزرگی دارید، همه اش را زیر یک ناشر نگذارید. استیبل کوین های دیگر ناشر دیگری دارند و ریسکشان همبسته نیست.
• بخشی را به دارایی ای ببرید که اصلا به وعده یک شرکت وابسته نیست. طلای توکنیزه شده منطق متفاوتی دارد، هرچند ریسک ناشر خودش را می آورد.
• و اگر تتر را فقط برای پرداخت های ارزی نگه می دارید نه برای حفظ ارزش، کدهای دلاری ووچر کارتان را با وابستگی کمتری به یک ناشر واحد راه می اندازند.

و یک چیز که نباید بکنید: با هر خبر منفی، همه تتر را نفروشید. اختلاف نرخ خرید و فروش دقیقا در همان روزها بیشترین مقدار است و شما دارید بابت ترس، هزینه معامله می دهید.

برای مقایسه تتر با گزینه های دیگر و بررسی کامل تر ادعای پشتوانه، نقد و بررسی پشتوانه تتر را جداگانه نوشته ایم. جنبه قانونی و مقرراتی ماجرا هم در وضعیت قانونی تتر آمده.

سوال های پرتکرار

حرف آخر

تتر نه آن چیزی است که منتقدانش می گویند و نه آن چیزی که تبلیغش می شود. یک ابزار کاربردی است با یک ریسک مشخص: شما به وعده یک شرکت خصوصی اعتماد کرده اید، شرکتی که پیش تر بابت همان وعده جریمه شده.

این را بدانید و بر اساسش تصمیم بگیرید. نه بترسید، نه چشم ببندید.