دیفای سولانا؛ کدام بخش هایش واقعا کار می کند
برای ثبت سفارش به حساب نیاز دارید. ثبت نام رایگان است.
«دیفای سولانا» در بیشتر متن های فارسی به یک فهرست از اسم پروژه ها ختم می شود. فهرستی که شش ماه بعد نصفش دیگر وجود ندارد و خواننده هم نمی فهمد اصلا قرار بود با آنها چه کار کند.
این متن فهرست نیست. دسته بندی است: روی سولانا چند نوع کار مالی واقعا انجام می شود، کدامشان به درد یک کاربر عادی می خورد، و کجاها بهتر است پا نگذارید.
یک تفاوت فنی، کل معماری این اکوسیستم را از اتریوم جدا کرده: هزینه هر تراکنش.
وقتی هر بار تعامل با یک قرارداد گران باشد، طراح ها به سمت مدل هایی می روند که تعامل کم دارند. استخر نقدینگی خودکار دقیقا محصول همان محدودیت است. روی سولانا هزینه و تاخیر هر تراکنش پایین است، پس مدل هایی که به تعداد زیادی عملیات کوچک نیاز دارند هم عملی می شوند؛ از جمله دفتر سفارش روی زنجیره، که روی شبکه های گران عملا صرف نمی کند.
نتیجه اش این است که تجربه معامله روی سولانا به تجربه یک صرافی متمرکز نزدیک تر است تا به تجربه دیفای کلاسیک. معرفی خود پروژه از این حوزه را می شود در صفحه دیفای سایت رسمی سولانا دید.
اما یک هزینه پنهان هم دارد که کمتر گفته می شود: مدل حساب سولانا برای هر حساب جدید مقداری سرمایه قفل شده لازم دارد. یعنی حتی وقتی کارمزد ناچیز است، اولین تعامل شما با هر توکن تازه، مقدار کمی از دارایی تان را به شکل قفل شده کنار می گذارد. برای مبالغ کوچک این عدد به نسبت سرمایه، اصلا ناچیز نیست.
تبدیل توکن. پرکاربردترین کار، و همان چیزی که بیشتر مردم از دیفای می خواهند. اینجا نکته مهم مسیریابی سفارش است نه اسم صرافی؛ سرویس هایی که سفارش را بین چند منبع نقدینگی می شکنند معمولا قیمت بهتری در می آورند. این لایه را جداگانه در پروتکل های دیفای سولانا بررسی کرده ایم.
استیکینگ نقدشونده. شما سولانا را به یک ولیدیتور تفویض می کنید و در ازایش توکنی می گیرید که نماینده دارایی استیک شده شماست و قابل معامله است. جذابیتش این است که هم پاداش می گیرید و هم دارایی تان قفل نمی ماند.
وام دهی و وام گیری. سپرده می گذارید و بهره می گیرید، یا با وثیقه گذاشتن قرض می کنید. ساده به نظر می رسد و ریسکش هم ساده است: اگر وثیقه بیفتد، بدون اینکه کسی از شما بپرسد نقد می شود.
مشتقه و اهرم. بزرگ ترین حجم را دارد و کمترین تناسب را با کاربر عادی. بی تعارف بگوییم: اگر تازه وارد این حوزه شده اید، این دسته برای شما نیست. ما هم خودمان صرفا بازار نقدی داریم و اهرم و مارجین ارائه نمی کنیم؛ نه از سر احتیاط بازاریابی، از این جهت که برای بیشتر کاربران محصول اشتباهی است.
در بیشتر شبکه های اثبات سهام، اگر ولیدیتوری که به او تفویض کرده اید تخلف کند، بخشی از اصل دارایی شما سوزانده می شود. اسمش اسلشینگ است و در تبلیغ استیکینگ نقدشونده معمولا از آن حرفی زده نمی شود.
روی سولانا این مکانیزم امروز در پروتکل پیاده سازی نشده است. مستندات رسمی صریح می نویسد در حال حاضر پیاده سازی درون پروتکلی از اسلشینگ وجود ندارد و آن را به عنوان چیزی برای آینده توصیف می کند.
پس ریسک واقعی شما به عنوان تفویض کننده چیست؟ از دست دادن پاداش، نه از دست دادن اصل پول. ولیدیتوری که آفلاین باشد یا کارمزد بالایی بردارد، بازدهی شما را می خورد و همین. این تفاوت مهمی است و کسی که از تجربه شبکه های دیگر می آید معمولا اشتباه می گیردش. انتخاب ولیدیتور را در راهنمای انتخاب ولیدیتور سولانا جدا نوشته ایم.
اما این را به معنای بی خطر بودن نگیرید. ریسک اصلی استیکینگ نقدشونده جای دیگری است: قرارداد هوشمندی که آن توکن نماینده را صادر می کند، و بازاری که باید نرخ آن توکن را نزدیک نرخ واقعی نگه دارد. آن دو تا می توانند بشکنند و اسلشینگ ربطی به آنها ندارد.
قبل از هر کاری در این اکوسیستم، باید دارایی تان روی سولانا باشد. دو راه دارد و ریسکشان اصلا شبیه هم نیست.
راه اول برداشت مستقیم از یک صرافی روی شبکه سولانا است. ساده ترین راه و کم ریسک ترین، به شرطی که هنگام برداشت شبکه را درست انتخاب کنید. رایج ترین خطای گران بازار همین است: انتخاب شبکه ای که مقصد آن را پشتیبانی نمی کند.
راه دوم پل بین زنجیره ای است، یعنی انتقال دارایی از شبکه ای دیگر به سولانا. اینجا باید صریح بود: پل ها به لحاظ تاریخی پرحادثه ترین بخش این صنعت بوده اند، چون هر پل عملا یک انبار بزرگ از دارایی قفل شده است. اگر همان کار با یک برداشت ساده از صرافی انجام می شود، دلیلی برای استفاده از پل وجود ندارد. سازوکار و موارد استفاده واقعی اش را در بریج روی سولانا نوشته ایم.
یک نکته کوچک که پول زیادی از کاربران گرفته: توکنی که از راه پل می آید، همیشه همان توکن اصلی نیست. نسخه پل شده و نسخه بومی یک دارایی می توانند دو توکن جدا با دو بازار جدا باشند و نرخشان هم لزوما یکی نیست. قبل از معامله، آدرس قرارداد توکنی که در کیف پولتان است را با چیزی که پروتکل انتظار دارد مقایسه کنید.
هر بار که رتبه بندی شبکه ها منتشر می شود، عدد ارزش قفل شده کل جلوی چشم است. این عدد مفید است ولی دو مشکل دارد.
اول اینکه دو بار می شمارد. دارایی ای که در یک پروتکل سپرده شده، وثیقه گرفتن در پروتکل دوم می شود و دوباره شمرده می شود. دوم اینکه به قیمت توکن وابسته است؛ وقتی قیمت بالا می رود این عدد بدون اینکه یک نفر کاربر جدید اضافه شده باشد بزرگ می شود.
سنجه صادقانه تر، فعالیت است نه موجودی: چند حساب مستقل، چند بار، چه حجمی معامله کرده اند. تفکیکش را در عدد قفل شده سولانا و آنچه واقعا نشان می دهد آورده ایم.
سه محدودیت واقعی که در هیچ راهنمای ترجمه شده ای نوشته نشده:
- بخشی از رابط های کاربری این پروتکل ها روی دامنه هایی میزبانی می شوند که دسترسی از ایران را می بندند. خود قرارداد باز است، ولی صفحه ای که با آن کار می کنید ممکن است بالا نیاید.
- برای هر تعاملی به سولانا در کیف پول نیاز دارید. کاربری که فقط توکن خریده و سولانا ندارد، در اولین تراکنش گیر می کند و این رایج ترین تیکتی است که در این حوزه به ما می رسد.
- قطعی و ناپایداری اینترنت با موقعیت اهرم دار جمع نمی شود. اگر لحظه ای که باید وثیقه اضافه کنید دسترسی ندارید، نقد شدن خودکار منتظر شما نمی ماند.
و یک هشدار که تکراری نیست: بیشتر پول هایی که در این اکوسیستم از دست می رود، نه بابت هک پروتکل های بزرگ، بلکه بابت توکن های تازه ای است که با نقدینگی ساختگی بالا می آیند. الگویش را در راگ پول روی سولانا باز کرده ایم و اگر قرار است فقط یک چیز از این متن بخوانید، آن است.
خرید خود سولانا هیچ کدام از این پیچیدگی ها را ندارد و از صفحه خرید و فروش سولانا در چند دقیقه انجام می شود.
بهترین پروژه های دیفای سولانا کدامند؟
فهرست دادن اینجا کار درستی نیست، چون رتبه ها هر فصل جابه جا می شوند. معیار انتخاب مفیدتر است: پروتکلی که مدت طولانی بدون حادثه کار کرده، کدش حسابرسی شده و نقدینگی اش از یک منبع نمی آید. اگر پروژه ای فقط با بازدهی بالا خودش را معرفی می کند، همان بازدهی توضیح ریسکش است.
دکس های سولانا چه فرقی با دکس های اتریوم دارند؟
مهم ترین تفاوت این است که روی سولانا مدل دفتر سفارش هم عملی است، چون هزینه هر عملیات پایین است. روی شبکه های گران تر، تقریبا همه چیز به استخر نقدینگی خودکار محدود می شود. برای کاربر یعنی قیمت اجرا و لغزش قیمت معمولا در سولانا به تجربه صرافی متمرکز نزدیک تر است.
استیکینگ سولانا در دیفای امن است؟
اصل دارایی شما با اسلشینگ از بین نمی رود، چون چنین مکانیزمی امروز در پروتکل سولانا پیاده نشده. ریسک واقعی از جای دیگری می آید: قرارداد هوشمند توکن نقدشونده، و اختلاف نرخ آن توکن با دارایی پایه در بازارهای کم عمق.
از ایران می شود با دیفای سولانا کار کرد؟
از نظر فنی شبکه کسی را مسدود نمی کند، ولی رابط های کاربری و بعضی سرویس های جانبی محدودیت دسترسی دارند. مشکل عملی تر این است که برای هر تراکنش باید سولانا در کیف پول داشته باشید و دسترسی پایدار به اینترنت. برای کسی که فقط می خواهد سولانا داشته باشد، ورود به این لایه اصلا لازم نیست.
