ژوپیتر سولانا؛ از پروتکل های دیفای این شبکه چه ماند

هر فهرستی از «پروتکل های موفق دیفای سولانا» که در فارسی پیدا می کنید، با احتمال زیاد سروم و منگو مارکتس را نام می برد. هر دو تمام شده اند.

این متن قرار است همین را درست کند: چه چیزی از آن دوره ماند، چه چیزی جایش را گرفت، و چرا امروز اسم اولی که باید بشناسید ژوپیتر است. اگر تصویر کلی اکوسیستم دیفای سولانا را می خواهید، آن بحث جای دیگری باز شده؛ اینجا سراغ خود پروتکل ها می رویم.

آنچه فهرست های قدیمی نمی گویند

موج اول دیفای سولانا به دفتر سفارش سروم گره خورده بود و سروم به یک صرافی متمرکز گره خورده بود. وقتی آن صرافی در پاییز ۲۰۲۲ فرو ریخت، کلید ارتقای قرارداد سروم هم عملا بلاتکلیف ماند و جامعه مجبور شد نسخه ای مستقل از آن را فورک کند.

در همان بازه منگو مارکتس هدف یک سوءاستفاده گران قیمت قرار گرفت و دیگر برنگشت. سولند، سیبر و پارت هم هر کدام به شکلی از دور خارج شدند یا به سایه ای از خودشان تبدیل شدند.

این را از حافظه نمی گویم. اگر فهرست پروتکل های دیفای لاما را باز کنید و دنبال این اسم ها بگردید، سولند اصلا در فهرست نیست و بقیه با دارایی قفل شده ای در حد ناچیز باقی مانده اند. همان جا می شود دید امروز پول کجاست.

ژوپیتر دقیقا چه کار می کند

ژوپیتر خودش یک استخر نقدینگی نیست. یک مسیریاب است: سفارش شما را می گیرد، بین صرافی های غیرمتمرکز سولانا می گردد و مسیری را انتخاب می کند که بیشترین خروجی را بدهد؛ گاهی یک سفارش را بین چند استخر تقسیم می کند.

خودشان هم دقیقا همین را می گویند. مستندات فنی ژوپیتر این سرویس را به عنوان لایه ای معرفی می کند که روی هر صرافی غیرمتمرکز مهم این شبکه سوار می شود.

چرا این مهم است؟ چون معنی اش این است که سوال «کدام صرافی غیرمتمرکز سولانا بهتر است» برای بیشتر کاربرها سوال درستی نیست. شما در عمل با یک مسیریاب کار می کنید و او تصمیم می گیرد سفارشتان از کدام استخر رد شود.

لایه های واقعی امروز

اگر بخواهم اکوسیستم امروز را دسته بندی کنم، چهار لایه است و در هر لایه یکی دو اسم واقعا وزن دارند:

• مبادله: ریدیوم و اورکا استخرها را دارند، ژوپیتر مسیریابی می کند. کاربر عادی معمولا فقط با لایه آخر تماس می گیرد.
• وام دهی: کامینو و بازوی وام ژوپیتر امروز بزرگ ترین اند. این جایی است که سولند بود.
• استیکینگ نقدشونده: جیتو، مریناد و سنکتوم. اینجا برخلاف بقیه لایه ها، سود از خود شبکه می آید نه از معامله گر دیگر.
• مشتقه: پرپچوال ژوپیتر و دریفت. پرریسک ترین لایه و جایی که بیشترین ضرر کاربر خرد ثبت می شود.

نکته ای که در فهرست ها گم می شود: تمرکز. یک نام واحد امروز هم بزرگ ترین مسیریاب، هم یکی از بزرگ ترین بازارهای وام و هم بزرگ ترین بازار مشتقه این شبکه را دارد. این برای کاربر راحت است و برای شبکه ریسک است.

چیزی که مسیریاب حل نمی کند

بهترین مسیر بین استخرها هم شما را از سه چیز نجات نمی دهد و این را باید قبل از اولین سواپ بدانید.

عمق نقدینگی. برای توکن های کوچک، مسیریاب فقط بهترین گزینه بد را پیدا می کند. لغزش قیمت را خود مسیریاب نمی سازد ولی حذفش هم نمی کند.

کیفیت خود توکن. اینکه چیزی در ژوپیتر قابل معامله باشد هیچ تاییدی درباره آن نیست. هر کسی می تواند روی سولانا توکن بسازد و استخر باز کند؛ چطور تشخیص بدهید کدام تله است در راهنمای ارزهای شبکه سولانا آمده.

در دسترس بودن شبکه. سولانا سابقه توقف دارد و این سابقه بخشی از هزینه استفاده از آن است. دلایل فنی اش در پرونده توقف های شبکه سولانا بررسی شده.

برای کاربر ایرانی

سه چیز که سمت ما مرتب دیده می شود.

اول، برای هر تعامل باید مقداری سول آزاد داشته باشید. سولانا علاوه بر کارمزد، برای باز نگه داشتن حساب توکن ودیعه می گیرد و کسی که همه موجودی اش را سواپ کرده، برای برگرداندنش دستش بسته است.

دوم، رابط وب این پروتکل ها ممکن است از ایران باز نشود. دارایی روی زنجیره است و گم نمی شود، ولی دسترسی همیشگی نیست و این را باید در برنامه ریزی حساب کرد؛ مخصوصا اگر موقعیتی دارید که ممکن است منحل شود.

سوم، و صادقانه ترین بخش: برای بیشتر کسانی که هدفشان صرفا نگهداری سول است، رفتن به دیفای هیچ چیزی اضافه نمی کند. اگر می خواهید از خود شبکه پاداش بگیرید، مسیر ساده تر استیکینگ سولانا برای مبتدی ها است و اگر فقط دنبال خرید و فروش هستید، خرید سول از صفحه سولانا کوتاه ترین راه است.

سوال های پرتکرار

حرف آخر

دیفای سولانا از یک دوره کامل شکست عبور کرده و چیزی که از آن طرف بیرون آمده، متمرکزتر و در عین حال قابل استفاده تر است. آن دسته از پروژه هایی که امروز واقعا کاربر دارند تقریبا هیچ کدام از فهرست سال ۲۰۲۱ نیستند.

و درس همان جاست: در این فضا هر فهرستی تاریخ انقضا دارد. قبل از اینکه پولی به یک پروتکل بسپارید، ببینید امروز چقدر دارایی در آن قفل است، نه اینکه دو سال پیش چقدر بوده.