بیشتر فهرست های فارسی «بهترین ارزهای شبکه سولانا» هنوز دو اسم را در صدر می آورند که یکی شان رسما مرده و از آن یکی صد و ده میلیون دلار بیرون کشیده شده.
این را اول می گویم چون نشان می دهد مشکل این فهرست ها کجاست: یک بار نوشته شده اند و بعد از هم کپی شده اند.
دو اسمی که باید از فهرست ها حذف می شد
سروم. این پروژه سال ها به عنوان ستون فقرات نقدینگی سولانا معرفی می شد. بعد از فروپاشی اف تی ایکس معلوم شد کلید ارتقای قراردادش دست خود اف تی ایکس است. گزارش های آن زمان صریح اند: «برنامه سروم روی شبکه اصلی از کار افتاده شد» و «چون اختیار ارتقا دست اف تی ایکس است، امنیت به خطر افتاده و پروتکل هایی مثل ژوپیتر و ریدیوم از آن فاصله گرفتند.» جامعه توسعه دهندگان نسخه ای به نام OpenBook را جایگزین کرد.
منگو مارکتس. در یازدهم اکتبر ۲۰۲۲ یک نفر با دستکاری قیمت توکن حاکمیتی این پلتفرم، بیش از صد و ده میلیون دلار دارایی از آن بیرون کشید. این ادعای یک وبلاگ نیست؛ کمیسیون معاملات آتی کالای آمریکا در پرونده رسمی اش می نویسد او «با استفاده از ارزش مصنوعی متورم شده معاملاتش به عنوان وثیقه، بیش از صد و ده میلیون دلار دارایی دیجیتال از منگو مارکتس برداشت کرد.»
درس این دو تا برای خریدار ایرانی، بزرگ تر از خود این دو پروژه است: در این اکوسیستم، «پروژه بزرگ و جاافتاده» تضمین هیچ چیز نیست. هر دوی اینها وقتی از کار افتادند در صدر همین فهرست ها بودند.
«ارز شبکه سولانا» دقیقا یعنی چه
اینجا یک ابهام هست که باعث تصمیم های اشتباه می شود.
SOL ارز بومی خود شبکه است؛ کارمزد با آن پرداخت می شود و شبکه با استیک شدن آن امن می ماند. بقیه چیزهایی که «ارز شبکه سولانا» صدایشان می کنند توکن هایی هستند که روی این شبکه صادر شده اند. رابطه شان با سولانا از جنس رابطه یک اپلیکیشن با سیستم عامل است، نه از جنس شراکت.
یعنی وقتی یکی از این توکن ها را می خرید، دو شرط بندی همزمان می کنید: یکی روی خود آن پروژه و یکی روی اینکه شبکه زیرش سرپا بماند. اگر شبکه از دسترس خارج شود، شما در بدترین لحظه ممکن نمی توانید بفروشید، حتی اگر با خود آن پروژه هیچ مشکلی نباشد. مکانیزم توقف های شبکه سولانا را جداگانه توضیح داده ایم.
هزینه ای که پشت هر توکن قفل می شود
یک نکته عملی که تازه واردها را غافلگیر می کند: نگه داشتن هر توکن روی این شبکه، خودش موجودی قفل شده می خواهد.
مستندات رسمی سولانا این را روشن نوشته: «هر حساب باید حداقل موجودی مشخصی متناسب با اندازه داده اش نگه دارد تا روی زنجیره بماند.» یعنی به ازای هر توکن جدیدی که دریافت می کنید، مقدار کوچکی SOL بابت همان حساب کنار گذاشته می شود.
مبلغش ناچیز است. ولی دو نتیجه دارد که باید بدانید: هیچ وقت نمی توانید کیف پول را تا آخرین واحد خالی کنید، و اگر موجودی SOL شما صفر شود کل دارایی تان روی این شبکه قفل می ماند چون کارمزدی برای امضای تراکنش ندارید.
چرا اینجا فهرست نمی دهیم
می شد ده اسم نوشت و صفحه را طولانی تر کرد. نمی نویسیم، و دلیلش همان دو نمونه بالاست: چنین فهرستی ظرف چند ماه از واقعیت عقب می افتد و کسی هم برنمی گردد اصلاحش کند.
چیزی که کهنه نمی شود، روش ارزیابی است. قبل از خرید هر توکن روی این شبکه، این چهار سوال را بپرسید:
- کلید ارتقای قرارداد دست کیست؟ این همان چیزی است که سروم را از پا انداخت. اگر یک نفر یا یک شرکت بتواند کد را عوض کند، شما به آن یک نفر اعتماد کرده اید نه به بلاکچین.
- ارزش از کجا می آید؟ اگر جواب «چون قیمتش پایین است و می تواند رشد کند» باشد، جواب نیست. کارمزدی می گیرد؟ کاربری دارد که بابت چیزی پول می دهد؟
- نقدشوندگی واقعی چقدر است؟ توکنی که خریدش آسان است و فروش مقدار قابل توجهش قیمت را می شکند، عملا نقد نیست.
- چند درصد عرضه دست تیم و سرمایه گذار اولیه است؟ نمودار قفل و آزادسازی، بیشتر از هر تحلیل تکنیکالی آینده کوتاه مدت قیمت را توضیح می دهد.
و یک واقعیت که کسی دوست ندارد بنویسد: بخش بزرگی از توکن های این شبکه میم کوین اند. میم کوین دارایی نیست، شرط بندی روی توجه است. اشکالی ندارد که کسی این کار را بکند؛ اشکال دارد که فکر کند سرمایه گذاری می کند.
از ایران
سه نکته که در فهرست های ترجمه شده نیست.
اول، برای هر تعاملی با این توکن ها باید مقداری SOL داشته باشید. سولانا را می شود با تسویه تومانی از سمت معامله سولانا تهیه کرد و همان مقدار کوچک، شرط کار کردن بقیه دارایی است.
دوم، ناپایداری دسترسی با ناپایداری خود شبکه جمع می شود. اگر تراکنشی نیمه کاره ماند، دوباره امضا نکنید؛ اول در مرورگر بلاکچین ببینید ثبت شده یا نه.
سوم، اگر هدفتان صرفا نگه داشتن ارزش دلاری است، این مسیر اشتباهی است. توکن های نوسانی برای این کار ساخته نشده اند و کدهای ووچر دلاری و مقصدهایی که قبولشان می کنند جواب مستقیم تری است.
برای نگاه دقیق تر به خود شبکه، پروژه هایی از سولانا که واقعا کاربر دارند و استیکینگ سولانا و ریسک هایش را ببینید.
سوال های پرتکرار
ارزهای برتر شبکه سولانا کدامند؟
هر فهرستی که به این سوال جواب قطعی بدهد، ظرف چند ماه کهنه می شود. معیارهای پایدارتر این است: کلید ارتقای قرارداد دست چه کسی است، درآمد پروژه از کجاست، نقدشوندگی واقعی چقدر است و چه سهمی از عرضه هنوز قفل است.
کدام ارزها به سولانا وابسته اند؟
هر توکنی که روی این شبکه صادر شده، به سلامت و در دسترس بودن آن وابسته است. این وابستگی یک طرفه است: مشکل شبکه به همه توکن ها سرایت می کند، ولی مشکل یک توکن به شبکه سرایت نمی کند.
میم کوین های سولانا سرمایه گذاری خوبی هستند؟
میم کوین سرمایه گذاری نیست. ارزشش از توجه می آید و توجه هم پایدار نیست. اگر کسی با پولی که از دست دادنش برایش مهم نیست وارد شود، انتخاب خودش است؛ ولی نباید آن را در سبد بلندمدت حساب کند.
برای نگه داشتن توکن های سولانا چقدر SOL لازم دارم؟
مقدار کمی، ولی هیچ وقت صفر. هم کارمزد تراکنش با SOL پرداخت می شود و هم هر حساب توکن یک حداقل موجودی قفل شده می خواهد. اگر موجودی SOL به صفر برسد، بقیه دارایی تان تا زمان شارژ مجدد قابل جابه جایی نیست.
حرف آخر
اکوسیستم سولانا بزرگ و فعال است و همین باعث می شود فهرست های قدیمی خطرناک باشند، نه بی فایده. سروم و منگو مارکتس زمانی صدر همین فهرست ها بودند. اگر به جای پرسیدن «کدام را بخرم» بپرسید «کلیدش دست کیست و درآمدش از کجاست»، از نود درصد آن فهرست ها جلوترید.
