صفحه استیکینگ سولانا را که باز می کنید، فهرستی از صدها اعتبارسنج جلوی شماست با اعدادی که هیچ کدام توضیح داده نشده اند. اکثر آدم ها یکی از بالای فهرست را انتخاب می کنند و می روند. این بدترین انتخاب ممکن نیست، ولی بی دلیل ترینش هست.
ولیدیتور سولانا کیست، چه کاری برای شما می کند و بر چه اساسی باید انتخابش کرد. بدون تعارف و با یک باور غلط رایج که همین اول کار خرابش می کنیم.
اعتبارسنج دقیقا چه کار می کند
دو کار: بلاک می سازد و به بلاک های دیگران رای می دهد. رای دادن است که اجماع را می سازد و بدون آن شبکه ای وجود ندارد.
نکته ای که کمتر گفته می شود: این رای دادن برای خود اعتبارسنج خرج دارد، چون هر رای یک تراکنش روی زنجیره است و کارمزد می برد. یعنی نگه داشتن یک اعتبارسنج یک هزینه ثابت روزانه دارد که چه کسی به شما تفویض کند و چه نکند، پرداخت می شود. کارمزدی که از سود شما برمی دارد، در وهله اول برای پوشش همین است.
سخت افزار و شرایط راه اندازی این کار را در توضیح الزامات نود سولانا جداگانه نوشته ایم؛ خلاصه اش این است که خودتان اعتبارسنج شدن، تصمیم دیگری است و ربطی به استیک کردن ندارد.
تفویض یعنی چه و چه چیزی را واگذار نمی کنید
وقتی سولانای خود را به یک اعتبارسنج تفویض می کنید، دارایی از کیف پول شما بیرون نمی رود. یک حساب استیک ساخته می شود که مالکش شما هستید و اعتبارسنج فقط از وزن آن برای رای دادن استفاده می کند.
یعنی اعتبارسنج نمی تواند دارایی شما را خرج کند، منتقل کند یا نگه دارد. چیزی که می تواند، این است که کارش را بد انجام بدهد و سود شما را کم کند. اگر هنوز مراحل عملی این کار را انجام نداده اید، قدم های استیک کردن سولانا را اول ببینید و بعد سراغ انتخاب اعتبارسنج بیایید.
در عوض، آزادی عمل شما در زمان بندی محدود می شود: فعال شدن و غیرفعال شدن استیک هر دو در مرز دوره ها اتفاق می افتد و هر دوره چند روز طول می کشد. پس خروج فوری وجود ندارد. جزئیات این قفل شدن و ریسک هایش را در راهنمای مبتدیان استیکینگ سولانا باز کرده ایم.
باور غلطی که باید کنار گذاشت
خیلی از متن های فارسی می نویسند اگر اعتبارسنجی که انتخاب کرده اید خطا کند، بخشی از اصل دارایی شما سوزانده می شود.
مستندات خود سولانا در این باره صریح است: چنین سازوکاری در حال حاضر در پروتکل پیاده سازی نشده. جریمه به عنوان یک ایده در نقشه راه هست، ولی امروز اجرا نمی شود.
این خبر خوبی است، اما به شرطی که نتیجه اش را درست بگیرید: ریسک انتخاب اعتبارسنج بد، از دست دادن سود است نه از دست دادن اصل پول. و چون ریسک اصل پول وجود ندارد، دلیلی هم برای انتخاب کورکورانه بزرگ ترین اسم فهرست وجود ندارد.
چهار چیزی که باید نگاه کنید
- کارمزد اعتبارسنج: درصدی که از سود شما برمی دارد. صفر بودنش لزوما خوب نیست؛ اعتبارسنجی که هزینه هایش را از جای دیگری تامین می کند، ممکن است فردا کارمزدش را بالا ببرد یا اصلا کارش را تعطیل کند.
- عملکرد و پایداری: اعتبارسنجی که رای هایش را از دست می دهد یا از شبکه عقب می افتد، سود کمتری تولید می کند. این عدد در سایت های رصد شبکه در دسترس است و مهم ترین معیار عملی است.
- اندازه: تفویض به اعتبارسنج های خیلی بزرگ، تمرکز را بیشتر می کند و به سلامت شبکه ای که در آن سرمایه گذاری کرده اید آسیب می زند. تفویض به اعتبارسنج های خیلی کوچک هم ریسک تعطیلی دارد. جای منطقی، میانه فهرست است.
- سهم درآمدهای جانبی: بخشی از اعتبارسنج ها درآمدهای اضافه بر تورم پایه را با تفویض کننده ها تقسیم می کنند و بخشی نه. این تفاوت در سود سالانه دیده می شود.
اگر بخواهم یک توصیه بدهم: کارمزد را آخر نگاه کنید، نه اول. تفاوت یکی دو درصد در کارمزد، در برابر اعتبارسنجی که مرتب آفلاین می شود اصلا مهم نیست.
اشتباهاتی که در عمل بیشترین ضرر را زده اند
استیک کردن کل موجودی. برای هر تراکنش، از جمله برداشت استیک، به مقدار کمی سولانای آزاد برای کارمزد نیاز دارید. کسی که همه چیزش را استیک کند، برای خارج شدن هم دستش بسته است.
جابه جا کردن مکرر بین اعتبارسنج ها به امید سود بیشتر. هر جابه جایی یک دوره فعال شدن دارد و در آن فاصله سودی تولید نمی شود. تفاوت اندک سود، این هزینه را جبران نمی کند.
و انتخاب از روی تبلیغ. سود سالانه ای که در یک تبلیغ می بینید معمولا عدد شبکه است، نه عدد آن اعتبارسنج خاص.
از ایران چه فرقی می کند
دو مسیر پیش رو دارید و تفاوتشان بیشتر از سود است.
مسیر اول، استیک کردن از طریق یک صرافی. ساده است و هیچ چیزی برای یاد گرفتن ندارد، ولی دارایی در دست شماست نه در کیف پول شما، و اگر آن سرویس دسترسی حساب های ایرانی را محدود کند، استیک بودن دارایی کار را سخت تر هم می کند.
مسیر دوم، تفویض مستقیم از کیف پول شخصی. کلید دست خودتان می ماند و هیچ کس نمی تواند حساب شما را ببندد. در عوض باید خودتان اعتبارسنج را انتخاب کنید و مراقب دسترسی به گره ها باشید، چون بعضی از آنها آی پی ایران را رد می کنند.
و یک نکته بدیهی که فراموش می شود: هر دو مسیر از جایی شروع می شوند که دارایی را تهیه کرده باشید. ثبت سفارش سولانا با نرخ لحظه ای اولین قدم است و بعد از آن تازه بحث اعتبارسنج معنا پیدا می کند.
موضع ما روشن است: برای مبلغی که از دست دادنش برایتان مهم است، مسیر دوم. سود کمی که مسیر اول ساده تر می کند، ارزش سپردن دارایی به کسی که می تواند دسترسی شما را قطع کند ندارد.
سوال های پرتکرار
ولیدیتور سولانا چیست؟
یک گره در شبکه سولانا که بلاک می سازد و به بلاک های دیگران رای می دهد. وزن رای هر اعتبارسنج به مقدار سولانایی بستگی دارد که خودش و تفویض کننده هایش پشتش گذاشته اند.
اگر اعتبارسنج بد انتخاب کنم پولم را از دست می دهم؟
اصل دارایی نه. طبق مستندات سولانا در حال حاضر جریمه درون پروتکلی اجرا نمی شود، پس بدترین حالت این است که سود کمتری بگیرید یا برای مدتی هیچ سودی نگیرید.
تغییر اعتبارسنج چقدر طول می کشد؟
باید استیک را غیرفعال کنید و منتظر پایان دوره جاری بمانید، بعد دوباره تفویض کنید که آن هم یک دوره برای فعال شدن می خواهد. روی هم چند روز، و در این فاصله سودی تولید نمی شود.
کارمزد صفر یعنی سود بیشتر؟
روی کاغذ بله، در عمل نه لزوما. اعتبارسنجی با کارمزد صفر که عملکرد ضعیفی دارد، از اعتبارسنجی با کارمزد متعارف و پایداری بالا سود کمتری به شما می رساند.
حرف آخر
انتخاب اعتبارسنج تصمیم پرریسکی نیست، ولی تصمیم بی اثری هم نیست. اصل پول شما جای دیگری نمی رود؛ بازدهی تان می تواند برود.
یک بار وقت بگذارید، یک اعتبارسنج با کارنامه پایدار و اندازه متوسط انتخاب کنید و بعد رهایش کنید. جابه جا کردن مکرر، در این بازی همیشه به ضرر شما تمام شده است.
