راگ پول سولانا؛ دو کلیدی که قبل از خرید باید چک کنید
برای ثبت سفارش به حساب نیاز دارید. ثبت نام رایگان است.
توکنی را روی شبکه سولانا خریده اید، در چند ساعت چند برابر شده، و حالا دکمه فروش کار نمی کند. یا کار می کند و قیمتی که می گیرید عملا صفر است.
این اتفاق تصادفی نیست و ربطی هم به بدشانسی ندارد. سازنده آن توکن، در همان دقیقه ای که ساختش، تصمیم گرفته بود که بتواند چنین کاری بکند. و مهم تر: شما می توانستید قبل از خرید ببینید که این اختیار را نگه داشته است.
پس بیایید از سمت سازنده به ماجرا نگاه کنیم. ساختن توکن روی سولانا چه چیزی به او می دهد، و کدام قسمتش برای شما خطرناک است.
نیست. اصلا سخت نیست.
مستندات رسمی سولانا ساخت توکن را در بخشی به اسم «شروع سریع» توضیح می دهد؛ یعنی چیزی که برای یک توسعه دهنده تازه کار هم چند دقیقه کار دارد. اجازه از کسی لازم نیست، بررسی و تاییدی در کار نیست، و هزینه اش در حد کارمزد چند تراکنش است.
این خودش عیب نیست. باز بودن شبکه دقیقا همان چیزی است که سولانا را برای پروژه های واقعی جذاب کرده. ولی نتیجه اش را هم باید پذیرفت: بین یک پروژه جدی و یک تله، از نظر شبکه هیچ فرقی وجود ندارد. هر دو با یک دستور ساخته می شوند.
تفاوت جای دیگری است. در اینکه سازنده بعد از ساخت، چه اختیاراتی را برای خودش نگه داشته.
هر توکن روی سولانا یک حساب مادر دارد که مستندات به آن mint account می گوید. در همان حساب، دو اختیار ثبت می شود:
- Mint authority؛ به تعریف خود مستندات، حسابی که مجاز است واحد جدید از آن توکن بسازد. تا وقتی این اختیار باطل نشده باشد، سازنده هر لحظه می تواند مقدار دلخواهی توکن جدید چاپ کند. عرضه ای که در سایت پروژه نوشته شده، در این حالت فقط یک عدد تزیینی است.
- Freeze authority؛ حسابی که مجاز است حساب های توکن را فریز کند. یعنی سازنده می تواند توکن های داخل کیف پول شما را قفل کند. توکن سر جایش می ماند، در کیف پولتان می بینیدش، و نمی توانید بفروشیدش.
دومی همان چیزی است که آن تجربه «دکمه فروش کار نمی کند» را می سازد. مشکل از صرافی نیست و از اینترنت شما هم نیست.
یک نکته فنی که مستندات صریح گفته و کمتر جایی ترجمه شده: mint authority فقط موقع ساخت توکن قابل تعیین است و اگر همان اول خالی گذاشته شود، دیگر هیچ وقت نمی توان توکن جدید چاپ کرد. یعنی سازنده ای که می خواهد نشان دهد قصد سواستفاده ندارد، ابزارش را دارد. اگر استفاده نکرده، خودش انتخاب کرده.
آدرس قرارداد توکن را در یک کاوشگر شبکه سولانا باز کنید و دنبال همین دو فیلد بگردید. چیزی که می خواهید ببینید ساده است:
- mint authority خالی باشد؛
- freeze authority خالی باشد.
هر کدام که آدرسی داخلش نوشته شده، یعنی آن اختیار هنوز دست کسی است. لازم نیست بدانید آن آدرس مال کیست. همین که وجود دارد کافی است.
و آدرس قرارداد را از سایت پروژه یا از توییترش برندارید. از صفحه همان توکن در یک منبع داده مستقل بردارید. جعل کردن یک توکن با اسم و لوگوی مشابه، از ساختن توکن اصلی هم راحت تر است. همین منطق راستی آزمایی را برای توکن های شبکه های دیگر هم نوشته ایم؛ نمونه کاملش را در راستی آزمایی قرارداد یک توکن ببینید.
اینجا باید بی تعارف باشیم، چون بیشتر بحث های فارسی این دو را قاطی می کنند.
توکنی که هفتاد درصد ریخته لزوما راگ پول نبوده. ممکن است فقط چیزی باشد که هیچ کس نمی خواستش و خریدارهای اولش زودتر فروخته اند. این ضرر است، نه کلاهبرداری. راگ پول یعنی سازنده از قدرتی که در قرارداد نگه داشته بود استفاده کرد: چاپ کرد، فریز کرد، یا نقدینگی را کشید بیرون.
چرا این تفکیک مهم است؟ چون راه دفاعش فرق می کند. در برابر ریزش، فقط اندازه پوزیشن به دردتان می خورد. در برابر راگ پول، بررسی قبل از خرید جواب می دهد و بعدش هیچ کاری نمی شود کرد.
این نوع توکن ها در بازه های چند ساعته بالا و پایین می روند. یعنی دقیقا در بدترین حالت ممکن به دسترسی پایدار به اینترنت وابسته اید.
در روزهای اختلال، کاوشگر شبکه باز نمی شود، رابط صرافی غیرمتمرکز بالا نمی آید، و شما در پوزیشنی گیر می کنید که حرکتش ساعتی است. بر اساس سفارش های ثبت شده در پلتفرم دیجی دلار، بعد از هر دوره اختلال حجم معاملات فشرده می شود در چند ساعت اول برگشت دسترسی؛ یعنی همه هم زمان با هم می خواهند کاری کنند که چند روز نتوانسته اند.
ضمن اینکه خود شبکه سولانا هم سابقه توقف دارد و این را جداگانه در دلیل از کار افتادن شبکه سولانا بررسی کرده ایم. دو ریسک مستقل که همدیگر را بدتر می کنند.
اگر کارتان انتقال دارایی بین شبکه هاست، قبلش بریج سولانا و ریسک هایش را بخوانید. و برای خرید خود سولانا با ریال، نرخ روز در خرید سولانا با ریال همیشه به روز است.
راگ پول یعنی چه؟
یعنی سازنده یک توکن از اختیاری که در قرارداد برای خودش نگه داشته بود استفاده کند و سرمایه خریداران را از دسترس خارج کند. رایج ترین شکل هایش چاپ توکن جدید، فریز کردن حساب خریداران و خارج کردن نقدینگی از استخر معاملاتی است.
چرا راگ پول روی سولانا بیشتر دیده می شود؟
چون ساختن توکن روی این شبکه ارزان و سریع است و کارمزد پایین، انتشار انبوه توکن های بی پشتوانه را مقرون به صرفه می کند. همان ویژگی هایی که شبکه را برای پروژه های واقعی جذاب کرده، هزینه ساخت تله را هم پایین آورده است.
قبل از خرید یک توکن سولانا چه چیزی را چک کنم؟
در صفحه همان توکن در کاوشگر شبکه، دو فیلد mint authority و freeze authority را ببینید. هر دو باید خالی باشند. بعد ببینید آدرس قرارداد را از منبع مستقل گرفته اید یا از لینکی که خودشان برایتان فرستاده اند.
آیا خود سولانا هم ریسک راگ پول دارد؟
خیر. سولانا ارز بومی شبکه است و قرارداد توکنی ندارد که کسی بتواند چاپ یا فریزش کند. ریسک های سولانا از جنس دیگری است: نوسان قیمت و توقف های گاه به گاه شبکه.
