مزایا و معایب بیت کوین؛ کدام عیب واقعا به شما می خورد

به روزرسانی: ۶ دقیقه مطالعه
۲۲۳بازدید ۰اشتراک
دارای مجوزهای رسمی انتشار:

برای ثبت سفارش به حساب نیاز دارید. ثبت نام رایگان است.

فهرست های «مزایا و معایب بیت کوین» تقریبا همه شبیه هم اند و یک ایراد مشترک دارند: هر دو ستون را هم اندازه می نویسند، انگار شش مزیت و پنج عیب یعنی تعادل.

واقعیت این نیست. بعضی از آن مزیت ها اصلا مزیت نیستند و یکی دو تا از آن عیب ها هم به شما ربطی ندارند. بگذارید فهرست را از هم باز کنم و بگویم کدام مورد برای یک نگهدارنده معمولی در ایران واقعا وزن دارد.

مزیت هایی که واقعی اند

عرضه ای که کسی نمی تواند زیادش کند. این مهم ترین مزیت بیت کوین است و تنها موردی است که هیچ رقیبی در نظام پولی ندارد. سقف بیت کوین در کد نوشته شده و تغییرش نیازمند توافق کل شبکه است. برای کسی که با تورم دو رقمی و پولی که هر سال بخشی از قدرت خریدش را از دست می دهد زندگی می کند، این جمله انتزاعی نیست.

مالکیت مستقیم. اگر کلید خصوصی دست خودتان باشد، دارایی تان در ترازنامه هیچ موسسه ای نیست. ورشکستگی یک صرافی، مسدود شدن یک حساب یا تصمیم شبانه یک نهاد، به آن نمی رسد. این مزیت اما شرطی است و شرطش را در بخش بعد می بینید.

نقدشوندگی. کمتر کسی این را در فهرست مزایا می نویسد و در عمل مهم ترین مزیت روزمره است. بیت کوین عمیق ترین بازار کل این صنعت را دارد؛ یعنی می شود مبلغ بزرگ را بدون جابه جا کردن قیمت خرید و فروش کرد. هر ارز دیجیتال دیگری که به آن نگاه می کنید، اول باید همین آزمون را پس بدهد.

مقاومت شبکه. بیت کوین از سال ۲۰۰۹ بی وقفه کار کرده است. خود شبکه هیچ وقت هک نشده؛ چیزی که هک می شود صرافی ها و کیف پول های کاربران اند. این تمایز را نگه دارید، چون در خبرها مدام قاطی می شود.

مزیتی که مزیت نیست

در تقریبا هر فهرست فارسی می خوانید که بیت کوین «سریع و ارزان» است. این جمله غلط است.

بیت کوین حدودا هر ده دقیقه یک بلاک می سازد و بیشتر سرویس ها چند تاییدیه می خواهند. کارمزد هم ثابت نیست: وقتی شبکه شلوغ می شود کارمزد بالا می رود، چون شما دارید برای جا در بلاک بعدی رقابت می کنید. صفحه هشدارهای رسمی بیت کوین خودش این را با صراحت نوشته: حداقل و حداکثر تضمین شده ای برای زمان تایید وجود ندارد و اگر کارمزد پایین بدهید، اولین تاییدیه می تواند خیلی طول بکشد.

«ارزان تر از حواله بانکی» ممکن است برای انتقال ده هزار دلاری درست باشد. برای پرداخت روزمره نه. اینها را یکی نگیرید.

عیب هایی که واقعا به شما می خورند

نوسان. بزرگ ترین عیب است و همان جایی است که بیشتر آدم ها ضرر می کنند. افت پنجاه درصدی در تاریخ بیت کوین چند بار تکرار شده و مستندات خود پروژه هم بیت کوین را «دارایی پرریسک» می نامند و می گویند پولی را که توان از دست دادنش را ندارید در آن نگذارید. این را یک صرافی نمی گوید؛ خود bitcoin.org می گوید.

نکته ای که کمتر گفته می شود: نوسان فقط عدد نیست، رفتار می سازد. آدمی که نصف سرمایه اش را در بیت کوین گذاشته، در ریزش تصمیم درست نمی گیرد. اندازه پوزیشن، مهم تر از تحلیل است. اگر عادت دارید بیت کوین را «پناهگاه امن» بشنوید، چرا برچسب پناهگاه امن روی بیت کوین نمی چسبد نشان می دهد چرا این برچسب دقیق نیست.

برگشت ناپذیری تراکنش. این همان مزیت مالکیت مستقیم است که از پشت به شما نگاه می کند. آدرس را اشتباه بزنید، پول رفته است. کلید خصوصی را گم کنید، دارایی برای همیشه قفل شده. هیچ پشتیبانی و هیچ دادگاهی نمی تواند برش گرداند. بخش بزرگی از بیت کوین هایی که امروز «گم شده» به حساب می آیند، دقیقا از همین راه رفته اند و نقش کلید خصوصی در مالکیت بیت کوین توضیح می دهد چرا این موضوع فنی نیست، حقوقی است.

ریسک نگهداری. جایی که تقریبا همه ضررهای واقعی از آن می آید. نگه داشتن دارایی روی یک صرافی یعنی سپردنش به یک شرکت؛ نگه داشتنش روی کیف پول شخصی یعنی سپردنش به دقت خودتان. هیچ کدام بی هزینه نیست و انتخاب درست به مبلغ بستگی دارد، نه به توصیه عمومی. روش نگهداری متناسب با مبلغی که دارید همین را باز کرده است.

عیب هایی که مال شما نیستند

دو مورد همیشه در فهرست ها هست و برای خواننده این متن تقریبا بی ربط است.

یکی مصرف انرژی. بحثی واقعی و در سطح کلان مهم است، ولی روی تصمیم شما برای خرید یا نخریدن اثری ندارد، مگر اینکه دلیل اخلاقی داشته باشید. آن را عیب دارایی حساب نکنید؛ ویژگی مکانیزم امنیتی شبکه است.

دیگری «استفاده در فعالیت های غیرقانونی». هر ابزار پرداختی این را دارد و اسکناس بیش از همه. ضمنا این ایراد روی فرض غلطی بنا شده: زنجیره بیت کوین شفاف است و تراکنش هایش برای همیشه قابل مشاهده اند. آنچه دارید نام مستعار است، نه ناشناسی.

یک ستون که در فهرست های خارجی نیست

برای کاربر ایرانی سه چیز به هر دو ستون اضافه می شود و در هیچ متن ترجمه شده ای پیدایشان نمی کنید.

نمودار تومانی دو متغیر دارد. سودی که روی کیف پولتان می بینید ممکن است تماما از گران شدن دلار آمده باشد و بیت کوین اصلا تکان نخورده باشد. عکسش هم درست است و همین جاست که آدم ها ضرر واقعی را دیر می فهمند.

اختلال اینترنت یک ریسک نقدشوندگی است. بیت کوین نقدشونده ترین دارایی این بازار است، ولی نقدشوندگی وقتی به کار می آید که به آن دسترسی داشته باشید. هر برنامه ای که به «سریع می فروشم» تکیه کند، این فرض را در دل خودش دارد.

و مسیر تسویه. دسترسی مستقیم به درگاه های بین المللی بسته است و بخش قابل توجهی از سفارش های ثبت شده در پلتفرم دیجی دلار از مسیر ووچر تسویه می شود. اسپرد آن مسیر بخشی از هزینه واقعی معامله شماست؛ نرخ همان لحظه یو ووچر را قبل از محاسبه سود کنار نگذارید.

بیت کوینقیمت لحظه ای بیت کوین ۰.۷۳٪تومانی
۲۲,۰۶۱,۸۱۱,۰۱۷ تومان
$83,553.86 ▲ ۰.۷۰٪دلاری نرخ جهانی
تغییر ۲۴ ساعته، تومانی و دلاری - بروزرسانی ۰۲:۱۴ مشاهده نرخ

پس بالاخره ترازو به کدام طرف است

به نظر من ترازو به سود بیت کوین سنگین است، ولی نه به آن دلیلی که معمولا می نویسند.

مزیت اصلی اش سرعت و کارمزد نیست؛ عرضه محدود و بازار عمیق است. عیب اصلی اش هم انرژی و رگولاتوری نیست؛ نوسان و ریسک نگهداری است. و هر دوی این عیب ها را می شود مدیریت کرد: اولی با اندازه پوزیشن، دومی با انتخاب درست روش نگهداری. آنچه مدیریت نمی شود، نخواندن است.

اگر تازه به این بحث رسیده اید، قبل از تصمیم گرفتن توضیح ساده اینکه بیت کوین اصلا چیست را بخوانید. نرخ روز و شرایط سفارش هم در بخش ثبت سفارش بیت کوین هست.

سوال های پرتکرار

بزرگ ترین عیب بیت کوین چیست؟

نوسان قیمت. افت های پنجاه درصدی در تاریخ این دارایی چند بار تکرار شده اند و مستندات خود پروژه هم آن را دارایی پرریسک معرفی می کنند. عیب دوم که کمتر دیده می شود ریسک نگهداری است: گم شدن کلید خصوصی برگشت ناپذیر است.

آیا کارمزد بیت کوین واقعا کم است؟

نه همیشه. کارمزد شبکه بیت کوین ثابت نیست و با شلوغی شبکه بالا و پایین می رود. برای انتقال مبالغ بزرگ معمولا از حواله بانکی ارزان تر در می آید، ولی برای پرداخت های کوچک و روزمره به صرفه نیست.

آیا بیت کوین برای سرمایه گذاری مناسب است؟

بستگی به افق زمانی و اندازه پوزیشن دارد، نه به خود بیت کوین. برای پولی که ممکن است شش ماه دیگر لازمتان شود گزینه بدی است. ما مشاور سرمایه گذاری نیستیم و این متن توصیه خرید یا فروش نیست.

چرا قیمت بیت کوین اینقدر نوسان دارد؟

چون قیمتش کاملا از عرضه و تقاضا می آید و هیچ نهادی آن را تثبیت نمی کند. برخلاف پول ملی، بانک مرکزی ای وجود ندارد که در نوسان مداخله کند. بازار هم هنوز نسبت به بازارهای سنتی کوچک است، پس ورود و خروج سرمایه بزرگ اثر بیشتری روی قیمت می گذارد.