سوالی که پشتیبانی دیجی دلار بیشتر از هر سوال دیگری درباره بیت کوین می گیرد این نیست که «کی بخرم». این است: «اگر بخرم و پنج سال دست نزنم، چه اتفاقی می افتد؟» سوال درستی است. جواب کوتاهی ندارد.
چیزی که در ادامه می خوانید تحلیل قیمت نیست. توضیح این است که در افق بلندمدت کدام ویژگی های بیت کوین واقعا کار کرده اند، کدام هایشان تبلیغات بوده اند، و برای کسی که در ایران خرید می کند حساب کار چه فرقی می کند.
بلندمدت یعنی چند سال؟ عدد را روشن کنیم
در ادبیات بازار ایران «بلندمدت» معمولا یعنی شش ماه. برای بیت کوین این عدد بی معنی است.
بیت کوین یک دارایی چرخه ای است. بازه هایی داشته که در آن ها هر کسی که در نقطه اشتباه وارد شده، دو سال تمام زیر قیمت خرید مانده است. اگر افق شما کوتاه تر از یک چرخه کامل باشد، عملا دارید روی زمان بندی شرط می بندید نه روی خود دارایی. و زمان بندی بازار چیزی است که حرفه ای ها هم در آن شکست می خورند.
موضع ما صریح است: زیر سه سال، این دیگر سرمایه گذاری بلندمدت نیست. اسمش را بگذارید معامله و مثل معامله هم مدیریتش کنید. اگر پولی که می خواهید وارد کنید ممکن است سال آینده لازمتان شود، بیت کوین جای آن پول نیست.
چهار چیزی که در بلندمدت واقعا جواب داده است
عرضه ای که قابل مذاکره نیست
سقف عرضه بیت کوین ۲۱ میلیون واحد است و بر اساس داده ای که از رابط برنامه نویسی کوین گکو خواندیم، حدود ۲۰ میلیون و ۷۰ هزار واحد از آن تا امروز استخراج شده. یعنی نزدیک به ۹۶ درصد کار تمام است و آنچه باقی مانده با سرعتی که در قواعد شبکه نوشته شده و کم کم نصف می شود آزاد می شود.
این تنها ویژگی بیت کوین است که هیچ کس نمی تواند با یک تصمیم عوض کند. پاداش هر بلاک در قالب تراکنش کوین بیس به استخراج کننده می رسد و مستندات فنی خود بیت کوین این را جزو قواعد اجماع می شمارد، نه یک سیاست قابل تغییر. تفاوتش با ریال یا دلار همین جاست.
شبکه ای که هنوز خاموش نشده
بیش از پانزده سال است که این شبکه بدون توقف بلاک تولید می کند. در این مدت ده ها پروژه که قرار بود جایگزینش شوند آمدند و رفتند. برای یک دارایی، «هنوز هستم» خودش یک رکورد است و در بلندمدت همان چیزی است که سرمایه گذار نهادی به آن نگاه می کند. اگر می خواهید بدانید این شبکه دقیقا چطور کار می کند، چهار مفهوم بنیادی شبکه بیت کوین را بخوانید.
نقدشوندگی، که کسی به آن امتیاز نمی دهد
این بند کم اهمیت به نظر می رسد تا روزی که بخواهید بفروشید. بیت کوین در هر صرافی داخلی و خارجی بازار دارد و در هر ساعتی از شبانه روز خریدار پیدا می کند. هر دارایی دیجیتال دیگری که نگه دارید، روزی که بازارش نازک شود همین یک ویژگی را کم دارد.
همبستگی پایین با دارایی های داخلی
برای سبد یک سرمایه گذار ایرانی، بیت کوین چیزی را می آورد که مسکن و بورس و طلای داخلی نمی آورند: یک دارایی که به تصمیم های داخلی وابسته نیست. این جدا از بازده است. حتی اگر بازدهش صفر باشد، نبودن همبستگی خودش ارزش دارد.
و سه چیزی که جواب نداده است
این بخش را هیچ صفحه فروشی برایتان نمی نویسد.
- پوشش تورم در کوتاه مدت. در ماه هایی که تورم جهانی بالا رفت، بیت کوین همراه بازار سهام ریخت نه اینکه پناهگاه شود. بحث کامل ترش را در رابطه بیت کوین و تورم نوشته ایم.
- پناهگاه امن بودن. در روزهای بحران، بیت کوین رفتار دارایی پرریسک را نشان می دهد نه رفتار طلا. اگر این تصور را دارید، این مطلب را بخوانید و بعد تصمیم بگیرید.
- درآمد. بیت کوین سود نمی دهد. سپرده نیست، اجاره نیست، سود سهام نیست. تنها راه سود گرفتن از آن، فروش گران تر است. هر پلتفرمی که به شما وعده بازده ثابت روی بیت کوین بدهد، در واقع دارد پول شما را جای دیگری کار می اندازد.
نمودار تومانی چیز دیگری به شما می گوید
این نکته را کمتر جایی می بینید و برای سرمایه گذار ایرانی مهم ترین نکته این متن است.
وقتی نمودار بیت کوین به تومان را نگاه می کنید، دو چیز همزمان در حال حرکت است: قیمت دلاری بیت کوین و نرخ ارز. سال هایی بوده که بیت کوین به دلار افت کرده ولی نمودار تومانی سبز بوده، چون ریال سریع تر ضعیف شده. اگر هدفتان حفظ قدرت خرید ریالی است، آن نمودار جواب سوال شماست. اگر می خواهید بدانید خود دارایی چطور عمل کرده، باید نمودار دلاری را ببینید.
خلط این دو، دلیل بیشتر بحث های بی نتیجه ای است که در گروه ها می بینید. یک نفر از رشد می گوید و یکی از ریزش و هر دو هم راست می گویند، فقط دو نمودار مختلف را نگاه می کنند.
هزینه واقعی نگهداری چند ساله در ایران
«کارمزد پایین» یک شعار است. هزینه واقعی یک خرید بلندمدت از چهار تکه ساخته می شود و بهتر است هر چهار تا را جدا ببینید:
- نرخ مرجع: قیمت جهانی که مبنای محاسبه قرار می گیرد.
- اسپرد: فاصله نرخ خرید و فروش. این بزرگ ترین تکه است و معمولا کسی رویش تبلیغ نمی کند.
- کارمزد خدمات: درصدی که پلتفرم بابت اجرای سفارش می گیرد.
- کارمزد شبکه: هزینه انتقال روی بلاکچین، که به پلتفرم ربطی ندارد و در ساعت های شلوغ شبکه بالا می رود.
برای نگهداری چند ساله، تکه چهارم فقط دو بار اتفاق می افتد: یک بار موقع انتقال به کیف پول خودتان و یک بار موقع فروش. پس نگرانی اصلی یک هولدر باید اسپرد باشد نه کارمزد شبکه. این دقیقا برعکس چیزی است که یک معامله گر روزانه باید نگران باشد.
راه دیگری هم هست که کاربران قدیمی تر بیشتر از آن استفاده می کنند: تامین اعتبار با ووچر. اگر نرخ لحظه ای ووچرها در لحظه خرید به نفعتان باشد، مسیر ووچر معمولا از انتقال بانکی سریع تر بسته می شود و در روزهای اختلال اینترنت هم قابل اتکاتر است. برای مبالغ بزرگ تر تامین اعتبار با یو ووچر رایج ترین گزینه است.
اشتباهی که بیشترین ضرر را در ایران زده است
نگه داشتن دارایی چند ساله روی حساب صرافی. هر بار که دسترسی به یک پلتفرم خارجی برای کاربران ایرانی قطع شده، همین یک عادت بیشترین هزینه را ساخته است. اگر افق شما چند ساله است، دارایی باید در کیف پولی باشد که کلید خصوصی اش دست خودتان است.
اختلال اینترنت هم متغیر واقعی همین جاست. روزهایی که دسترسی محدود می شود، فروش در همان لحظه ای که تصمیم گرفته اید ممکن نیست. سرمایه گذار بلندمدت به این حساس نیست؛ کسی که با اهرم یا با پول لازم وارد شده، دقیقا در همان روز ضرر می کند.
پس چقدر؟
عددی که به همه بدهیم نداریم و هر کس چنین عددی بدهد دارد حدس می زند. ولی یک قاعده ساده هست که تقریبا همیشه درست است: سهمی که اگر نصف شود خوابتان را خراب نکند. اگر با یک ریزش پنجاه درصدی مجبور می شوید بفروشید، سهمتان زیادی بزرگ است، و مهم نیست چند درصد باشد.
اگر می خواهید بحث نگهداری بدون فروش را جداگانه دنبال کنید، هولد بیت کوین و شرط هایی که دارد ادامه همین متن است.
سوال های پرتکرار
سرمایه گذاری بلندمدت روی بیت کوین چند سال است؟
حداقل یک چرخه کامل بازار، که در عمل یعنی سه تا چهار سال. بازه های کوتاه تر بیشتر به زمان بندی وابسته اند تا به خود دارایی، و زمان بندی چیزی است که به ندرت جواب می دهد.
آیا بیت کوین در برابر تورم از ریال بهتر است؟
در افق چند ساله تا امروز بله، ولی نه به این دلیل که بیت کوین ضدتورم است. دلیلش این است که ریال ضعیف شده. این دو جمله شبیه هم به نظر می رسند و یکی نیستند: اولی درباره بیت کوین است و دومی درباره ریال.
بیت کوین بخرم یا صبر کنم قیمت پایین بیاید؟
اگر افق شما واقعا چند ساله است، ورود پله ای در بازه های زمانی ثابت ریسک زمان بندی را حذف می کند و از حدس زدن کف بهتر جواب می دهد. اگر افقتان چند ماهه است، این سوال اصلا سوال درستی نیست.
بیت کوین را کجا نگه دارم؟
برای نگهداری چند ساله، کیف پول شخصی که کلید خصوصی اش دست خودتان است. حساب صرافی برای نگهداری بلندمدت ساخته نشده و ریسک دسترسی دارد، به خصوص برای کاربر ایرانی.
منابع عددی این متن: رابط برنامه نویسی کوین گکو برای عرضه در گردش و سقف عرضه.
این مطلب تحلیل بازار است و توصیه سرمایه گذاری تلقی نمی شود.
