«بیت کوین ضد تورم است.» این جمله را آنقدر شنیده اید که دیگر کسی بررسی اش نمی کند.
مشکل جمله این نیست که غلط است. مشکل این است که دو معنی کاملا متفاوت را قاطی می کند، و اگر آن دو را از هم جدا کنید، جواب برای شما احتمالا با جواب یک سرمایه گذار آمریکایی فرق دارد.
دو چیزی که قاطی می شوند
معنای اول: بیت کوین خودش تورم ندارد. عرضه اش سقف دارد، برنامه صدورش از قبل نوشته شده و هیچ نهادی نمی تواند یک شبه بیشتر از آن بسازد. این حرف کاملا درست است و یک ویژگی طراحی است، نه ادعای بازاریابی.
معنای دوم: بیت کوین از قدرت خرید شما در برابر تورم پول محلی محافظت می کند. این حرف کاملا چیز دیگری است، و درستی اش اصلا از اولی نتیجه نمی شود.
یک دارایی می تواند عرضه ثابت داشته باشد و باز هم در همان سالی که تورم بالاست، سی درصد بریزد. عرضه ثابت درباره خود دارایی چیزی می گوید؛ درباره قیمتش هیچ.
در کوتاه مدت، بیت کوین مثل سهام رفتار می کند
این چیزی است که طرفدارها دوست ندارند بشنوند و داده ها مدام تکرارش می کنند.
وقتی نرخ بهره بالا می رود و پول در دنیا گران می شود، دارایی های پرریسک می ریزند؛ سهام فناوری، بازارهای نوظهور، و بیت کوین با هم. یعنی دقیقا در همان دوره هایی که مردم انتظار دارند «پوشش تورم» عمل کند، بیت کوین اغلب هم جهت با دارایی های ریسکی حرکت کرده، نه در جهت مخالفشان.
پس اگر افق شما چند ماه یا حتی یک سال است، بیت کوین ابزار پوشش تورم نیست. یک دارایی پرنوسان است که ممکن است ببرد و ممکن است ببازد. تفکیک این موضوع بر اساس افق زمانی را در بیت کوین و حفظ ارزش در افق های مختلف باز کرده ایم.
حالا سوال درست برای یک ایرانی
اینجا جایی است که تمام مقالات ترجمه شده بی فایده می شوند، چون سوالشان سوال شما نیست.
بحث پوشش تورم در متن های خارجی درباره تورم دلار است؛ عددی که نرخ تورم اعلامی بانک مرکزی برای ریال نشان می دهد با آن قابل مقایسه نیست. وقتی تورم پول محلی چند برابر تورم دلار است، مسئله اصلی شما اصلا «رشد واقعی سرمایه» نیست. مسئله شما این است که قدرت خرید امروزتان تا سال بعد چقدر می ماند.
و برای این مسئله، جواب یک درجه ساده تر است: چیزی که در برابر ریال از شما محافظت می کند، در وهله اول خود دلار است؛ نه لزوما بیت کوین.
بیت کوین در برابر ریال معمولا برنده می شود، ولی با نوسان بسیار بیشتری از آنچه لازم دارید. یعنی هم می تواند شما را جلو بیندازد و هم می تواند دقیقا وقتی به پول احتیاج دارید، سی درصد پایین تر از قیمت خریدتان باشد. آن نوسان هزینه ای است که می پردازید و در بیشتر موارد بابتش چیزی نمی گیرید.
دام نمودار تومانی
یک نکته عملی که مستقیم به همین بحث ربط دارد و مدام باعث تصمیم غلط می شود.
نمودار تومانی بیت کوین دو متغیر مستقل دارد: قیمت دلاری بیت کوین، و نرخ ارز. وقتی نمودار تومانی سبز است، ممکن است بیت کوین اصلا رشد نکرده باشد و فقط ریال ضعیف تر شده باشد. برعکسش هم اتفاق می افتد.
پس اگر بخواهید عملکرد بیت کوین را به عنوان پوشش تورم بسنجید، باید نمودار دلاری را نگاه کنید. سنجیدن با نمودار تومانی مثل این است که با خط کشی اندازه بگیرید که خودش دارد کوتاه می شود.
پس بالاخره بخریم یا نه
جواب صادقانه به هدف شما بستگی دارد و این دو هدف را نباید با هم قاطی کرد.
اگر هدفتان حفظ قدرت خرید است و افقتان یک تا دو سال، بیت کوین ابزار پرریسکی برای این کار است. یک دارایی دلاری کم نوسان همان کار را با اطمینان بیشتری انجام می دهد. کدهای ووچر دقیقا برای همین ساخته شده اند و ارزششان به بازار رمزارز گره نخورده؛ ووچر دلاری به جای نگهداری دارایی پرنوسان گزینه ها را کنار هم گذاشته.
اگر هدفتان سرمایه گذاری بلندمدت است و افقتان چند سال و توان تحمل ریزش سنگین را دارید، بیت کوین یک انتخاب قابل دفاع است. ولی آن وقت دیگر آن را پوشش تورم صدا نکنید؛ اسم درستش سرمایه گذاری روی یک دارایی پرنوسان است. رفتارش در دوره های بحران بازار را در واکنش بیت کوین به بحران های بازار بررسی کرده ایم.
و اگر می خواهید بدانید این دارایی در مقیاس بزرگ تر واقعا چه اثری گذاشته، اثر بیت کوین بر اقتصاد جهانی موضوع جداگانه ای است که همان جا بررسی شده.
سوال های پرتکرار
رابطه بین تورم و بیت کوین چیست؟
دو رابطه متفاوت وجود دارد که معمولا با هم اشتباه می شوند. بیت کوین عرضه محدود دارد، پس خودش دچار تورم نمی شود. ولی این تضمین نمی کند که قیمتش در دوره تورمی بالا برود؛ در کوتاه مدت بیشتر شبیه یک دارایی پرریسک رفتار می کند تا یک پناهگاه.
پوشش تورم چیست؟
دارایی ای که وقتی قدرت خرید پول کم می شود، ارزشش را حفظ می کند یا بالا می برد. معیار سنجش یک پوشش تورم خوب فقط بازدهی نیست؛ پایداری و قابل اتکا بودنش در همان دوره ای است که به آن نیاز دارید.
تورم چه تاثیری بر ارزهای دیجیتال دارد؟
مهم ترین اثر از مسیر نرخ بهره است. وقتی برای مهار تورم نرخ بهره بالا می رود، پول گران می شود و سرمایه از دارایی های پرریسک بیرون می رود؛ ارزهای دیجیتال جزو اولین گروه هایی هستند که این خروج را حس می کنند.
برای حفظ ارزش پول در برابر تورم ریال، بیت کوین بهتر است یا دلار؟
بستگی به افق زمانی و تحمل ریسک شما دارد. برای افق کوتاه و کسی که ممکن است وسط راه به پولش نیاز پیدا کند، یک دارایی دلاری کم نوسان انتخاب مطمئن تری است. بیت کوین در بلندمدت می تواند بازدهی بیشتری بدهد، ولی نوسانش هم به مراتب بیشتر است.
