یک تیکت واقعی، خلاصه شده: «حساب فیوچرزم لیکویید شد ولی قیمت که آن قدر پایین نیامده بود.» چرا آمده بود. فقط او داشت نمودار اسپات را نگاه می کرد و حسابش با چیز دیگری تسویه می شد.
فیوچرز بیت کوین سه تا اسم شبیه هم دارد که سه محصول متفاوت اند، و بیشتر ضررهایی که می بینیم از قاطی شدن همین سه تا می آید. بگذارید ساده بگویم.
فیوچرز بیت کوین چیست
قرارداد آتی، تعهد خرید یا فروش یک دارایی در آینده با قیمتی است که امروز تعیین می شود؛ تعریف رسمی اش همین یک خط است و ربطی به کریپتو ندارد. گندم و نفت قرن هاست همین طور معامله می شوند.
نکته اینجاست: در فیوچرز شما بیت کوین نمی خرید. روی قیمتش موضع می گیرید. در پایان کار هم معمولا بیت کوینی جابه جا نمی شود، فقط تفاوت قیمت تسویه می شود. این تفاوت را نگه دارید، چون بقیه متن رویش بنا شده است.
دو نوعی که با هم فرق دارند
فیوچرز تاریخ دار. سررسید مشخصی دارد؛ ماهانه یا فصلی. در سررسید بسته و تسویه می شود. این همان چیزی است که در بازارهای سنتی معامله می شود.
پرپچوال، یا قرارداد دائمی. سررسید ندارد و همین باعث می شود بیشتر حجم کریپتو اینجا باشد. برای اینکه قیمت این قرارداد از قیمت واقعی بیت کوین فاصله نگیرد، مکانیزمی به اسم نرخ تامین مالی هر چند ساعت یک بار بین خریداران و فروشندگان پول جابه جا می کند. عدد لحظه ایش عمومی است و مثلا از خروجی نرخ تامین مالی بایننس خوانده می شود.
معنی عملی نرخ تامین مالی: اگر موضع شما همان جهتی باشد که اکثریت رفته اند، شما بابت باز نگه داشتن آن، مرتب هزینه می دهید. حتی وقتی قیمت اصلا تکان نخورده. کسی که این را نمی داند، فکر می کند حسابش دارد بی دلیل آب می رود.
در بیشتر این بازارها وثیقه هم با تتر گذاشته می شود، نه با ریال و نه با بیت کوین. مکانیزم مارجین تتری و اینکه چرا موجودی حساب شما به دلار حساب می شود، در مارجین تتری و طرز کارش توضیح داده شده.
اهرم، و ریاضی ساده ای که نادیده گرفته می شود
اهرم ده یعنی با یک واحد پول، ده واحد موضع. سود ده برابر می شود؛ این را همه می دانند. آنچه کمتر گفته می شود، طرف دیگر معادله است: با اهرم ده، حرکت ده درصدی خلاف جهت شما، کل وثیقه را صفر می کند. با اهرم بیست، پنج درصد کافی است.
حالا این را کنار نوسان روزانه بیت کوین بگذارید. حرکت پنج درصدی در یک روز برای این دارایی اتفاق عجیبی نیست. یعنی با اهرم بیست، شما نه روی جهت بازار، که روی اینکه بازار در چند ساعت آینده تکان شدید نخورد شرط بسته اید.
و یک تله مخصوص: قیمت انحلال بر اساس قیمت نشانه محاسبه می شود، نه آخرین معامله. در یک فتیله کوتاه ممکن است نموداری که شما نگاه می کنید هرگز به عدد انحلال نرسیده باشد، ولی حساب بسته شده باشد. جایی که دقیقا پول از دست می رود را در تشریح خطرات فیوچرز شکافته ایم.
فیوچرز، ETF و خرید ساده: سه در متفاوت
این سه تا مدام با هم اشتباه گرفته می شوند، چون هر سه ادعا می کنند «قرار گرفتن در معرض قیمت بیت کوین» را می فروشند.
- خرید مستقیم. بیت کوین مال شماست، می توانید برداشتش کنید، تاریخ انقضا ندارد و کسی به خاطر یک نوسان حسابتان را نمی بندد.
- صندوق قابل معامله. شما سهم صندوق را دارید، نه بیت کوین را. برداشت ممکن نیست و کارمزد سالانه مدیریت دارد. اینکه این ابزار دقیقا چه چیزی به شما می دهد و از ایران چه بخشی اش در دسترس است، موضوع ETF بیت کوین و آنچه از ایران در دسترس است است.
- فیوچرز. نه بیت کوین دارید و نه سهم؛ یک موضع دارید که می تواند قبل از درست درآمدن تحلیلتان بسته شود.
تفاوت کلیدی را در یک جمله بگویم: در دو مورد اول زمان به نفع شماست، در سومی زمان علیه شماست. اهرم و نرخ تامین مالی هر دو، هزینه زمان اند.
از ایران کدام در باز است
در ETF عملا بسته است؛ خرید سهم یک صندوق آمریکایی به حساب کارگزاری خارجی نیاز دارد. فیوچرز روی پلتفرم های بین المللی هم همان مشکل حساب و احراز هویت را دارد و چند صرافی داخلی نسخه خودشان را ارائه می دهند.
در که باز است، همان اولی است. آنچه در صفحه معامله بیت کوین دیجی دلار ارائه می شود خرید و فروش خود دارایی است، نه موضع اهرم دار. این محدودیت محصول ماست و پنهانش نمی کنیم؛ ولی صادقانه بگویم، برای اکثریت کاربران محدودیت خوبی است.
چه کسی نباید سراغ فیوچرز برود
بی تعارف، سه دسته:
- کسی که سرمایه اش کم است و فکر می کند اهرم راه جبران کوچکی سرمایه است. دقیقا برعکس عمل می کند؛ حساب کوچک با اهرم بالا سریع تر صفر می شود.
- کسی که هنوز نمی داند تفاوت قیمت نشانه و قیمت آخرین معامله چیست.
- کسی که پول دیگری برای پر کردن وثیقه ندارد. حسابی که فضای تنفس ندارد، در اولین فتیله بسته می شود.
و یک نکته که به بازار ما مربوط است: در روزهای اختلال اینترنت، بستن یک موضع اهرم دار ممکن است ساده نباشد. دارایی اسپات را می شود منتظر گذاشت. موضع فیوچرز منتظر شما نمی ماند.
و اگر تصمیم گرفته اید بمانید، نمودار را هم درست بخوانید؛ آنچه تحلیل تکنیکال بیت کوین واقعا نشان می دهد با آنچه سیگنال فروش ها ادعا می کنند یکی نیست. اگر هدفتان نگهداری بلندمدت است، مسیرش اصلا از اینجا نمی گذرد؛ منطق سرمایه گذاری بلندمدت روی بیت کوین نقطه شروع درست تری است.
سوال های پرتکرار
اسپات و فیوچرز چه فرقی دارند؟
در اسپات دارایی را می خرید و مالکش می شوید. در فیوچرز قراردادی روی قیمت آن دارایی می گیرید و مالک چیزی نمی شوید. تفاوت عملی: دارایی اسپات را می توانید برداشت کنید و تا هر وقت بخواهید نگه دارید؛ موضع فیوچرز می تواند بدون اجازه شما بسته شود.
مدت زمان معاملات فیوچرز چقدر است؟
قراردادهای تاریخ دار سررسید مشخصی دارند، معمولا ماهانه یا فصلی. قراردادهای پرپچوال سررسید ندارند و تا وقتی وثیقه کافی باشد باز می مانند؛ به همین دلیل هم نرخ تامین مالی برایشان تعریف شده است.
بزرگ ترین خطر فیوچرز چیست؟
انحلال. در اسپات بدترین حالت این است که دارایی شما ارزان شود و منتظر بمانید. در فیوچرز بدترین حالت این است که وثیقه تمام شود و موضع بسته شود؛ آن وقت حتی اگر بازار بعدا به نفع شما برگردد، شما دیگر در آن نیستید.
فیوچرز بیت کوین با ETF بیت کوین یکی است؟
نه، و این را زیاد اشتباه می گیرند. صندوق قابل معامله یک ورقه بهادار است که در بورس معامله می شود و اهرم و انحلال ندارد. فیوچرز یک قرارداد مشتقه با وثیقه است. البته صندوق هایی هم وجود دارند که دارایی پایه شان به جای بیت کوین، همین قراردادهای آتی است؛ آن ها رفتار متفاوتی از صندوق های نقدی دارند.
حرف آخر
فیوچرز بیت کوین ابزار بدی نیست؛ ابزار تخصصی است که به دست آدم غیرمتخصص داده شده، چون سود کردنش در ویدیوهای تبلیغاتی ساده به نظر می رسد. آنچه در آن ویدیوها نیست، نرخ تامین مالی، قیمت نشانه و حسابی است که در فتیله ساعت سه بامداد بسته شده.
اگر می خواهید در معرض قیمت بیت کوین باشید و کارتان تحلیل لحظه ای نیست، ساده ترین در همان اولی است و همچنان بهترین است.
