معایب کاردانو؛ آن چیزی که طرفدارها نمی گویند

سوالی که در پشتیبانی بارها تکرار می شود این است: «کاردانو ارزان است، بخرم؟» جواب صادقانه با نقاط ضعف شروع می شود، نه با معرفی پروژه.

کاردانو پروژه بدی نیست. اما چند ایراد ساختاری دارد که طرفدارهایش کمتر درباره شان حرف می زنند و دقیقا همان ها هستند که تعیین می کنند این دارایی به درد شما می خورد یا نه.

ایراد اول: سرعت تحویل، و دلیلی که برایش می آورند

کاردانو توسعه اش را در پنج دوره تعریف کرده است: بایرون، شلی، گوگن، باشو و ولتر. این پنج دوره در نقشه راه رسمی پروژه فهرست شده اند و هر کدام سال ها طول کشیده اند.

دلیلش هم واقعی است. تیم کاردانو قبل از نوشتن کد، مقاله علمی منتشر می کند و آن را به داوری همتا می سپارد. شبکه با هسکل نوشته شده، زبانی که اثبات درستی کد در آن راحت تر است. این روش یعنی خطای کمتر.

ولی هزینه اش را هم باید دید. وقتی رقیب یک قابلیت را در شش ماه می دهد و اینجا همان قابلیت دو سال طول می کشد، توسعه دهنده و کاربر جای دیگری رفته اند. سختگیری علمی، به خودی خود، مزیت بازار نیست.

ایراد دوم: اکوسیستمی که به اندازه سر و صدایش بزرگ نیست

این جدی ترین ایراد است و با عدد قابل نشان دادن.

ارزش کل قفل شده در پروتکل های دیفای کاردانو، در زمان نوشتن این متن، حدود یک درصد سولانا و کسر کوچکی از اتریوم است. رقم لحظه ای اش در داده خام دیفای لاما برای همه شبکه ها هست و خودتان می توانید مقایسه کنید.

یعنی چه؟ یعنی نقدشوندگی کم، اسپرد بیشتر در معاملات بزرگ و انتخاب محدودتر در ابزارها. پروژه هایی روی کاردانو ساخته شده اند و بعضی شان جدی اند؛ کدام ها، در فهرست پروژه های فعال کاردانو آمده. اما مقیاس، مقیاس اتریوم نیست.

ایراد سوم: هسکل و پلوتوس، دیوار ورود توسعه دهنده

شبکه کاردانو به زبان هسکل نوشته شده و قراردادهای هوشمندش با پلوتوس. این را مستندات رسمی کاردانو هم صریح می گوید.

مدل حسابداری اش هم فرق دارد. اتریوم مدل حساب دارد، کاردانو مدل eUTXO. یعنی کدی که برای اتریوم نوشته شده، با تغییر چند خط به کاردانو منتقل نمی شود؛ باید از نو نوشته شود.

نتیجه اش ساده است. تعداد توسعه دهنده ای که می تواند روی کاردانو کار کند، به مراتب کمتر از اتریوم است. و تعداد توسعه دهنده، چیزی است که در بلندمدت تعیین می کند روی یک شبکه چه ساخته می شود.

ایراد چهارم: عرضه ای که کمیاب نیست

سقف عرضه آدا چهل و پنج میلیارد واحد است و بخش بزرگی از آن هم اکنون در گردش است.

این با استدلال کمیابی که برای بیت کوین به کار می رود جور در نمی آید. آدا قرار نبوده کمیاب باشد؛ قرار بوده سوخت یک شبکه باشد. پس هر تحلیلی که ارزش آدا را از روی «عرضه محدود» توجیه کند، دارد استدلال یک دارایی دیگر را قرض می گیرد.

ارزش آدا به این گره خورده که چند نفر واقعا از شبکه استفاده کنند. نه بیشتر، نه کمتر.

ایراد پنجم: وعده مقیاس پذیری که هنوز به دست کاربر نرسیده

هیدرا، راهکار لایه دوم کاردانو، سال هاست معرفی شده و در گفت وگوها با ارقام بزرگ تراکنش در ثانیه همراه است.

مسئله این نیست که فناوری اش واقعی نیست. مسئله این است که کاربر عادی هنوز جایی از آن استفاده نمی کند. یک راهکار مقیاس پذیری وقتی ارزش دارد که اپلیکیشنی رویش سوار شده باشد که مردم واقعا بازش کنند، و آن اتفاق تا امروز در ابعاد قابل توجه نیفتاده است.

قاعده ساده ای که به کار می آید: عدد تراکنش در ثانیه را که در تبلیغ یک شبکه می بینید، با تعداد کاربر روزانه اش کنار هم بگذارید. اگر دومی کوچک باشد، اولی فقط ظرفیت خالی است.

در سفارش های ثبت شده در پلتفرم دیجی دلار هم همین را می بینیم: تقاضای آدا تقریبا همیشه از جنس نگهداری بلندمدت است، نه از جنس استفاده از شبکه. کسی آدا نمی خرد که با آن کاری انجام دهد.

حالا انصاف: کجا واقعا خوب است

سه چیز را کاردانو بهتر از خیلی ها انجام می دهد و نادیده گرفتنشان همان قدر بی انصافی است که بزرگ نمایی شان.

کارمزد قابل پیش بینی. در بیشتر شبکه ها کارمزد یک مزایده است و در ساعت شلوغی چند برابر می شود. اینجا فرمول کارمزد ثابت است و رقم را قبل از ارسال می دانید. جای این کارمزد در کل هزینه خرید، در تفکیک کارمزد و اسپرد در خرید آدا آمده.

استیکینگ بدون قفل شدن دارایی. مستندات کاردانو صریح می گوید که با تفویض استیک، قدرت خرج کردن آدا دست خودتان می ماند و هر وقت بخواهید می توانید خرجش کنید. یعنی نه دوره قفل دارد، نه جریمه. اثر عملی اش را در فروش آدای استیک شده نشان داده ایم.

حکمرانی روی زنجیره. تصمیم گیری درباره پارامترها و خزانه شبکه از هفت کلید اولیه به رای دارندگان آدا منتقل شده است. این را در ساختار حکمرانی کاردانو باز کرده ایم.

یک ایراد که مال کاردانو نیست، مال نمودار تومانی است

وقتی نمودار تومانی آدا را نگاه می کنید و می بینید در یک سال «رشد» کرده، مراقب باشید. بخش بزرگی از آن حرکت، حرکت آدا نیست؛ حرکت ریال است.

برای اینکه بفهمید خود دارایی چه کرده، باید قیمت دلاری اش را ببینید. نرخ لحظه ای هر دو را اینجا دارید.

پس بالاخره بخریم یا نه

بی تعارف: اگر دنبال دارایی هستید که سریع حرکت کند، کاردانو انتخاب بدی است. تاریخچه اش نشان می دهد در دوره های رشد بازار عقب تر از میانگین حرکت می کند.

اگر پروژه ای را می پسندید که آهسته و مستند جلو می رود و حاضرید افق چند ساله بدهید، بحث فرق می کند. مقایسه مستقیمش با رقیب اصلی در کاردانو یا اتریوم آمده.

و یک نکته که مخصوص کاربر ایرانی است. اگر هدف نهایی شما پرداخت به یک سرویس خارجی است، خرید آدا یک مرحله اضافه است: باید بعدا بفروشیدش و دوباره اسپرد بدهید. برای آن کار کد ووچر برای پرداخت خارجی مسیر کوتاه تری است. آدا برای نگهداری است، نه برای پرداخت.

سوال های پرتکرار