تقریبا هر مقایسه فارسی کاردانو و اتریوم که پیدا می کنید یک جمله مشترک دارد: «اتریوم با ارتقا به نسخه ۲.۰ از اثبات کار به اثبات سهام می رود و کارمزدها کم می شود.»
هر سه تکه این جمله امروز غلط است. و چون بقیه مقایسه روی همین جمله بنا شده، نتیجه گیری اش هم غلط است.
اتریوم منتظر هیچ ارتقایی نیست
سایت رسمی اتریوم صریح است: «ادغام در ۱۵ سپتامبر ۲۰۲۲ اجرا شد» و «این کار انتقال اتریوم به اجماع اثبات سهام را کامل کرد و رسما اثبات کار را کنار گذاشت.»
خود اصطلاح هم بازنشسته شده. متن رسمی می گوید «عبارت Eth2 منسوخ شده است. بعد از ادغام دو زنجیره، دیگر نیازی به تفکیک دو شبکه اتریوم نیست؛ فقط یک اتریوم وجود دارد.»
و مهم ترین قسمت، همان وعده کاهش کارمزد. سایت اتریوم این را در فهرست باورهای غلط آورده و جوابش را با یک کلمه شروع کرده: «نادرست. ادغام تغییر مکانیزم اجماع بود، نه افزایش ظرفیت شبکه، و هیچ وقت قرار نبود کارمزد را پایین بیاورد.»
پس اگر دلیل شما برای انتخاب کاردانو این بوده که «اتریوم هنوز اثبات کار است و پرمصرف»، آن دلیل سه سال پیش منقضی شده. دلیل های بهتری هست و پایین می گویم.
عددهای تراکنش بر ثانیه را بگذارید کنار
عدد بعدی که همه جا کپی می شود، ظرفیت نظری شبکه هاست. این عددها از مستندات بازاریابی می آیند، در شرایط آزمایشگاهی اندازه گرفته شده اند، و هیچ کدامشان چیزی درباره تجربه شما نمی گویند.
دلیلش ساده است: شما هیچ وقت به سقف ظرفیت یک شبکه نمی خورید. چیزی که به آن می خورید ازدحام است، و ازدحام تابع تقاضاست نه سقف تئوری. یک شبکه با سقف بالا هم وقتی همه همزمان سراغش بیایند کند و گران می شود.
مقایسه ای که به درد می خورد سه سوال دارد: کارمزد چقدر قابل پیش بینی است، دارایی و برنامه ای که می خواهید کجا زندگی می کند، و اگر تراکنش شکست بخورد چه اتفاقی می افتد.
تفاوت واقعی: دو مدل حسابداری متفاوت
این جایی است که کاردانو و اتریوم واقعا از هم جدا می شوند و تقریبا هیچ مقایسه فارسی به آن نمی پردازد.
اتریوم مدل حساب دارد، شبیه حساب بانکی: یک موجودی که کم و زیاد می شود. کاردانو مدل ورودی و خروجی گسترش یافته دارد که از بیت کوین می آید و به جای موجودی، با تکه های مجزای دارایی کار می کند.
این تفاوت انتزاعی به نظر می رسد تا وقتی که پول شما وسط باشد. مستندات خود کاردانو نتیجه اش را اینطور می نویسد: «یک ویژگی قدرتمند مدل EUTXO این است که کارمزد لازم برای یک تراکنش معتبر را می توان پیش از ارسال، دقیقا پیش بینی کرد.» و درباره مدل مقابل: «بلاکچین های مبتنی بر حساب، مانند اتریوم، غیرقطعی هستند، یعنی نمی توانند اثر تراکنش روی زنجیره را تضمین کنند.»
ترجمه عملی اش این است: روی اتریوم ممکن است تراکنشی وسط اجرا شکست بخورد و کارمزدش هم سوخته باشد. روی کاردانو این حالت وجود ندارد؛ تراکنش یا از اول معتبر است یا اصلا وارد زنجیره نمی شود. برای کسی که یک بار این را تجربه کرده، این تفاوت از هر عدد TPS مهم تر است.
و بهایی که کاردانو برایش می دهد
حالا طرف دیگر، که طرفداران کاردانو کمتر می گویند.
همان قطعیت، برنامه نویسی را سخت تر می کند. توسعه دهنده باید از قبل بداند تراکنش دقیقا چه چیزی را مصرف می کند، و این یعنی الگوهایی که روی اتریوم چند خط کد است، اینجا طراحی جداگانه می خواهد. نتیجه اش در آمار دیده می شود: تعداد برنامه ها، ابزارها و توسعه دهنده های اتریوم با کاردانو قابل مقایسه نیست.
دومین بها سرعت توسعه است. کاردانو با فرایند بازبینی علمی جلو می رود و این عمدا کند است. اگر ارزش شما پایداری و اثبات پذیری است، این مزیت است. اگر می خواهید امروز جایی باشید که همه چیز آنجا اتفاق می افتد، این هزینه است.
و سومی که هیچ ربطی به فناوری ندارد: نقدشوندگی. دارایی و بازار عمیق تر، یعنی هنگام فروش اسپرد کمتر. این برای خریدار خرد از هر ویژگی فنی ملموس تر است.
پس کدام؟ جواب بدون تعارف
اگر می خواهید با دیفای، بازار ان اف تی، ابزارهای توسعه یا استیبل کوین ها کار کنید، اتریوم و شبکه های متصل به آن جواب اند و کاردانو گزینه دوم است. این را باید صریح گفت چون بیشتر متن های فارسی از گفتنش طفره می روند.
اگر ADA را به عنوان سرمایه گذاری بلندمدت روی یک معماری متفاوت می خرید و افق چند ساله دارید، انتخاب قابل دفاعی است؛ به شرطی که دلیلتان معماری باشد، نه وعده های قیمتی.
و اگر دلیل انتخابتان «کارمزد ارزان تر» است، هیچ کدام جواب واقعی نیستند. آن جواب جای دیگری است، در شبکه های لایه دوم و جانبی اتریوم؛ نسبت اتریوم با شبکه های ارزان تر رویش این را باز کرده است.
از ایران
دو نکته که در هیچ مقایسه ترجمه شده ای نیست.
اول، نمودار تومانی هر سه این دارایی ها دو متغیر دارد. وقتی خط بالا می رود، ممکن است دارایی رشد نکرده باشد و فقط نرخ دلار حرکت کرده باشد. قبل از هر تصمیمی نمودار دلاری را جدا ببینید؛ خواندن نمودار کاردانو و تله درصدها همین را روی ADA نشان می دهد.
دوم، هر تراکنشی روی این شبکه ها به دسترسی پایدار نیاز دارد. در روزهای ناپایدار، تعامل با یک قرارداد نیمه کاره می ماند و کاربر دوباره امضا می کند. روی اتریوم این یعنی دو بار کارمزد. اول وضعیت تراکنش را در مرورگر بلاکچین ببینید.
خرید و فروش تومانی هر دو دارایی مستقیم است: ثبت سفارش کاردانو با نرخ لحظه ای و صفحه معامله اتر. مقایسه کاردانو با شبکه سریع تر و ارزان تر را هم جداگانه در کاردانو در برابر سولانا نوشته ایم.
سوال های پرتکرار
کدام بهتر است، اتریوم یا کاردانو؟
برای استفاده امروز، اتریوم؛ چون تقریبا هر چیزی که بخواهید با آن کار کنید آنجاست. برای شرط بستن روی یک معماری متفاوت با افق چند ساله، کاردانو دفاع پذیر است. سوال «بهتر» بدون گفتن اینکه برای چه کاری، جواب ندارد.
آیا اتریوم هنوز اثبات کار است؟
نه. طبق اعلام رسمی خود اتریوم، ادغام در سپتامبر ۲۰۲۲ اجرا شد و اثبات کار کنار گذاشته شد. هر متنی که امروز از «اتریوم ۲.۰ در آینده» حرف بزند، به روز نشده است.
آیا ادغام اتریوم کارمزدها را کم کرد؟
نه، و خود اتریوم این را صریح رد کرده. ادغام تغییر مکانیزم اجماع بود نه افزایش ظرفیت شبکه. کارمزد از نسبت تقاضا به ظرفیت می آید و آن نسبت تغییر نکرد.
کارمزد کاردانو از اتریوم کمتر است؟
معمولا بله، ولی ویژگی مهم تر کاردانو ارزانی نیست؛ قابل پیش بینی بودن است. مستندات خودش می گوید کارمزد یک تراکنش معتبر را می توان پیش از ارسال دقیقا محاسبه کرد.
حرف آخر
اگر مقایسه ای فقط عدد تراکنش بر ثانیه و وعده ارتقای بعدی را کنار هم می چیند، درباره تصمیم شما هیچ نگفته است. تفاوت این دو شبکه در مدل حسابداری شان است و آن تفاوت، در قابل پیش بینی بودن کارمزد و رفتار تراکنش شکست خورده خودش را نشان می دهد؛ جایی که واقعا به پول شما می رسد.
