چرا قیمت تومانی تتر با قیمت دلاری اش دو داستان جداست؟
برای ثبت سفارش به حساب نیاز دارید. ثبت نام رایگان است.
یک پیام که تقریبا هر ماه شکل عوض می کند ولی متنش همان است: «تتر را چند ماه پیش خریدم، نمودارش کلی بالا رفته، ولی وقتی فروختم آن سودی که فکر می کردم را ندیدم.» و جمله بعدی هم معمولا همین است: «نکند نرخ شما از بازار پایین تر بوده؟»
نرخ سر جایش بود.
اتفاقی که افتاده این است که دو عدد مختلف هر دو «قیمت تتر» صدا زده می شوند و کاربر آن ها را یکی گرفته. یکی قیمت تتر به دلار است و دیگری قیمت تتر به تومان. این دو فقط دو عدد نیستند؛ دو داستان جدا تعریف می کنند و هر حساب سود و زیانی که قاطی شان کند، از همان اول کج می افتد.
قیمت دلاری تتر در بازارهای جهانی ساخته می شود و کل ماموریتش این است که نزدیک یک دلار بماند. هفته ها می گذرد و در آن عدد خبری نیست.
قیمت تومانی اما یک عدد ساخته شده است: همان قیمت دلاری، ضربدر نرخی که در بازار ایران تومان را به دلار تبدیل می کند. پس در دل هر قیمت تومانی دو چیز نشسته که یکی شان اصلا به رمزارز ربطی ندارد.
حالا نتیجه اش را ببینید. وقتی خط تومانی بالا می رود، سه حالت ممکن است: یا خود دارایی گران شده، یا نرخ تبدیل بالا رفته، یا هر دو با هم. برای تتر جواب تقریبا همیشه حالت دوم است. برای بیت کوین و بقیه معمولا حالت سوم، و مشکل همین جاست که شما در نمودار فقط حاصل ضرب را می بینید، نه دو تکه را جدا از هم.
یک دارایی، دو خط
هر ردیف یک دارایی است؛ یک نقطه برای خط دلاری و یک نقطه برای خط تومانی همان دارایی، روی یک مقیاس.
-
تتر
تقریبا صافبه اندازه ریال
تمام این فاصله حرکت ریال است، نه حرکت تتر.
- بیت کوین نوسان خودشنوسان و ریال با هم
- تتر گلد قیمت جهانی طلاطلا و ریال با هم
نقطه ها موقعیت نسبی اند و از داده بازار خوانده نشده اند؛ چیزی که نشان می دهند فاصله دو خط است، نه اندازه آن. عدد لحظه ای در صفحه قیمت تتر هست.
این جمله را باید صریح نوشت، چون رایج ترین باور غلط بازار ایران است. «تتر گران شد» در بیشتر مواقع یعنی هیچ اتفاقی برای تتر نیفتاده. تتر همان یک دلار قبلی است و چیزی که عوض شده تعداد تومانی است که برای رسیدن به یک دلار لازم دارید.
آن رشد قشنگ نمودار، رشد تتر نیست. افت ریال است که از سمت مقابل نگاهش می کنید. اگر کنجکاوید که در روزهای جهش، پشت این حرکت واقعا چه می گذرد، علت گران شدن تتر را جداگانه باز کرده ایم.
نتیجه عملی این حرف از خودش مهم تر است. اگر تتر خریده اید و خط تومانی بالا رفته، شما سود نکرده اید؛ ضرر نکرده اید. قدرت خریدتان را در برابر چیزی که داشت آب می شد نگه داشته اید و این دستاورد کمی نیست، ولی اسمش سود نیست. کسی که این را سود حساب می کند، در تصمیم بعدی سراغ گزینه ای می رود که «بازدهی بیشتری» داشته باشد و در واقع دارد با یک عدد اشتباه مقایسه می کند.
یک دلار ثابت، ستون تومانی بالا رونده
چهار مرحله از یک دارایی دلاری: عدد دلاری تکان نخورده و ستون تومانی بلندتر شده.
- مرحله اول
- مرحله دوم
- مرحله سوم
- مرحله چهارم
ارتفاع ها فقط شکل ماجرا را نشان می دهند. آنچه در هر مرحله عوض شده نرخ تبدیل تومان است، نه خود دارایی.
بر اساس سفارش ها و تیکت هایی که در پلتفرم دیجی دلار ثبت می شود، این موضوع تقریبا همیشه در قالب دو سوال می رسد که کاربر فکر می کند یکی هستند.
سوال اول: «چقدر پول دارم؟» سوال دوم: «معامله ام چطور بوده؟» اولی را باید با تومان جواب داد، چون خرج شما همین جاست. دومی را فقط با دلار می شود جواب داد، چون دارایی ای که خریده اید دلاری است.
پرتکرارترین شکلش هم این است: کسی که چند ماه تتر نگه داشته برمی گردد و عدد سودش را تومانی می گوید. وقتی همان بازه را دلاری نگاه می کنیم، تقریبا صفر است. نه اشتباهی رخ داده و نه کسی چیزی از او کم کرده؛ او دارایی ای خریده که اصلا قرار نبوده رشد کند، و آن دارایی دقیقا کاری را کرده که برایش ساخته شده.
این دوگانگی آنقدر تکرار شد که تصمیم گرفتیم روی صفحه های قیمت، هر درصد تغییر را دو بار چاپ کنیم: یک بار تومانی و یک بار دلاری، کنار هم و برای همان بازه زمانی. اگر می خواهید ببینید همین حالا فاصله این دو چقدر است، درصد تومانی و دلاری تتر کنار هم در جدول همان صفحه آمده: بیست و چهار ساعت، هفت روز، سی روز و یک سال.
یک نکته را هم از این بحث جدا کنید. اینکه تتر با اسکناس دلار در بازار آزاد هم قیمت نیست موضوع دیگری است و فرق تتر با دلار آزاد را جای دیگری نوشته ایم. آنجا حرف از دو کالای متفاوت است؛ اینجا حرف از یک دارایی با دو واحد اندازه گیری.
قاعده ای که در عمل جواب می دهد ساده است. واحد سنجش را از روی جایی انتخاب کنید که قرار است پول را خرج کنید.
اگر پس اندازتان قرار است تبدیل به اجاره و خرید روزمره داخل ایران شود، خط تومانی عدد واقعی شماست و خط دلاری فقط یک شاخص کنترلی. اگر قرار است با آن سرور بخرید، اشتراک تمدید کنید یا پول فریلنسر خارجی را بدهید، ماجرا برعکس می شود.
و حالا موضع ما، بی تعارف: اگر می خواهید بسنجید تصمیمتان درست بوده یا نه، خط تومانی به تنهایی بدترین معیار ممکن است، چون همیشه به شما حق می دهد. آن خط در بلندمدت بالا می رود، حتی وقتی هیچ کار درستی نکرده باشید. خط دلاری این لطف را در حق کسی نمی کند و دقیقا به همین دلیل معیار صادق تری است.
دو معیار، یک نرخ در وسط
پیش از قضاوت درباره سود و زیان، معیارتان را از روی جایی انتخاب کنید که پول را خرج می کنید.
سنجش با تومان
- خرج و خرید داخل ایران
- جواب سوال «چقدر پول دارم»
سنجش با دلار
- پرداخت و پس انداز ارزی
- جواب سوال «چه کردم»
هر تفاوتی که بین این دو جواب می بینید، اول از این نرخ رد شده است
نرخ تبدیل تومان
تمام فاصله دو معیار از همین یک عدد می آید
تتر بهترین مثال است چون خط دلاری اش صاف است و تمام حرکت از یک طرف می آید. ولی همین قاعده روی هر دارایی دلاری برقرار است.
یک ارز می تواند در یک سال به دلار افت کرده باشد و در همان سال نمودار تومانی اش بالاتر تمام کند. هر دو عدد هم درست اند. کسی که فقط یکی را دیده فکر می کند بازار به او سود داده، در حالی که آن دارایی در بازار جهانی عقب مانده و فقط ریال بیشتر از آن عقب رفته است.
به همین دلیل در تابلوی بازار با کلید تغییر تومانی و دلاری می شود همان صد ارز را یک بار با تغییر تومانی و یک بار با تغییر دلاری دید. جای دیگری که این تفاوت خودش را بدجور نشان می دهد صفحه قیمت بیت کوین و هر دو خوانشش است، چون آنجا هر دو تکه هم زمان تکان می خورند.
بیرون از رمزارز هم دقیقا همین است؛ میلی گرم طلای تومانی و اونس دلاری همین دوگانگی را در بازار طلا نشان می دهد.
هر دو را، ولی برای دو کار مختلف. خط تومانی می گوید امروز چقدر پول دارید. خط دلاری می گوید چه کرده اید.
و اگر فقط یک عادت از این متن بردارید، این باشد: هر وقت جایی خواندید «قیمت تتر فلان قدر رشد کرد»، بپرسید رشد به کدام واحد. اگر جواب تومان بود، آن خبر درباره تتر نیست؛ درباره ریال است. با همین یک سوال، نصف تحلیل هایی که در شبکه های اجتماعی می بینید خود به خود کنار می روند.
و اگر بعد از این حساب و کتاب هنوز تصمیمتان نگه داشتن ارزش دلاری است، تهیه تتر برای حفظ قدرت خرید کار سر راستی است؛ فقط این بار می دانید بعدا باید کدام عدد را نگاه کنید.
قیمت تومانی تتر چطور حساب می شود؟
از ضرب دو عدد: قیمت جهانی تتر به دلار که نزدیک یک دلار می ماند، در نرخی که تومان را به دلار تبدیل می کند. تکه اول تقریبا ثابت است، پس عملا هر تکانی که در نمودار تومانی می بینید از تکه دوم می آید. صفحه قیمت تتر هر دو عدد را با منبعشان نشان می دهد: نرخ تومانی از دفتر سفارش بازار ایران و قیمت جهانی از کوین مارکت کپ.
چرا سود تومانی من با سود دلاری ام یکی نیست؟
چون دو چیز متفاوت را اندازه می گیرند. سود تومانی می گوید دارایی تان به تومان چقدر بیشتر ارزش دارد و در آن، افت ریال هم حساب شده است. سود دلاری می گوید خود دارایی در بازار جهانی چه کرده. روی تتر معمولا دومی نزدیک صفر است و اولی مثبت، و همین یعنی شما ارزش پولتان را حفظ کرده اید نه اینکه بازدهی گرفته باشید.
اگر تتر همیشه یک دلار است، چرا نمودارش صاف نیست؟
نموداری که در سایت های ایرانی می بینید معمولا نمودار تومانی است، نه دلاری. تتر به دلار صاف است و آنچه بالا و پایین می رود نرخ تبدیل تومان است. همان دارایی را روی نمودار دلاری ببینید: یک خط تقریبا افقی با لغزش های کوتاه.
برای سنجیدن سود، کدام عدد درست تر است؟
بستگی دارد پول را کجا خرج می کنید. برای خرج داخل ایران عدد تومانی معیار واقعی است و برای سنجیدن اینکه تصمیمتان درست بوده یا نه، عدد دلاری. اگر قرار است فقط یکی را نگاه کنید، دلاری را نگاه کنید؛ عدد تومانی تقریبا همیشه خبر خوب می دهد و همین آن را معیار بدی می کند.