فایردنسر سولانا؛ چه چیزی اجرا شده و چه چیزی هنوز نه

تیترهای فارسی دو سال است می نویسند «فایردنسر روی سولانا اجرا شد». مخزن رسمی خود پروژه چیز دیگری می گوید و تفاوت این دو، همان چیزی است که ارزش دانستن دارد.

در واقعیت دو نرم افزار در کار است، نه یکی. یکی روی شبکه اصلی اجرا می شود و دیگری هنوز نسخه ای برای انتشار ندارد.

کلاینت اعتبارسنج چیست و چرا تعدادش مهم است

هر شبکه بلاکچینی یک مجموعه قانون دارد و یک نرم افزار که آن قوانین را اجرا می کند. آن نرم افزار کلاینت است.

حالا فرض کنید تمام اعتبارسنج های یک شبکه یک نرم افزار واحد اجرا کنند. یک باگ در آن نرم افزار یعنی همه با هم و در یک لحظه از کار می افتند. این تئوری نیست؛ ریشه بخشی از سابقه توقف شبکه سولانا دقیقا همین بوده و دفعاتی که این شبکه ایستاد و چرا پرونده اش را باز کرده است.

راه حل شناخته شده اش تنوع کلاینت است: چند پیاده سازی مستقل از یک قانون، نوشته شده توسط تیم های جدا. اگر یکی زمین بخورد، بقیه شبکه را سرپا نگه می دارند. فایردنسر برای همین ساخته شد.

فایردنسر دقیقا چیست

یک کلاینت اعتبارسنج تازه برای سولانا که از صفر و توسط تیمی جدا از تیم اصلی نوشته شده است. تمرکزش روی سرعت و روی لایه شبکه است؛ یعنی همان جایی که در فشار ترافیک اول از همه می شکند.

و نکته کلیدی: این پروژه دو نرم افزار تولید می کند، نه یکی.

• فرانکن دنسر، یک نسخه ترکیبی که لایه شبکه و بخش تولید بلاک را از فایردنسر می گیرد و بقیه اجزا را از کلاینت اصلی. این همان چیزی است که هم روی تست نت و هم روی شبکه اصلی سولانا در دسترس است.
• فایردنسر کامل، پیاده سازی مستقل و تمام عیار. طبق توضیح رسمی مخزن پروژه، این نسخه هنوز برای استفاده تستی یا عملیاتی آماده نیست و هیچ نسخه منتشرشده ای ندارد.

پس «فایردنسر روی شبکه اصلی است» جمله ای است که نصفش درست است. آنچه روی شبکه اصلی است نسخه ترکیبی است.

چرا این نصفه بودن مهم است

چون کل ارزش تنوع کلاینت به استقلال پیاده سازی هاست.

نسخه ترکیبی، اجزای اجرایی مشترکی با کلاینت اصلی دارد. یعنی باگی که در آن اجزای مشترک باشد، همچنان روی هر دو اثر می گذارد. بهبود واقعی در لایه شبکه و ورودی ترافیک اتفاق افتاده که خودش دستاورد کمی نیست؛ اما بیمه ای که تنوع کلاینت قرار بود بدهد، تا رسیدن نسخه کامل نصفه است.

این را باید صریح گفت، چون در محتوای فارسی معمولا فایردنسر به عنوان «مشکل قطعی سولانا حل شد» معرفی می شود. حل نشده؛ سخت تر شده.

چه چیزهایی را حل نمی کند

فهرست کوتاهی است ولی مهم، چون انتظارهای اشتباه از همین جا ساخته می شوند.

کارمزد شما را کم نمی کند. کارمزد در سولانا از قبل هم پایین بوده و چیزی که هزینه واقعی کاربر را می سازد اجاره حساب و کارمزدهای اولویتی در زمان شلوغی است، نه کندی نرم افزار.

قوانین اجماع را عوض نمی کند. ترتیب زمانی تراکنش ها و سازوکاری که اثبات تاریخ و نهایی شدن تراکنش توضیحش داده، همان است که بود. کلاینت تازه، همان قانون قدیمی را سریع تر اجرا می کند.

و مهم تر از همه: مشکل اقتصادی را حل نمی کند. وقتی هزاران ربات همزمان برای یک عرضه محدود تراکنش می فرستند، مسئله طراحی انگیزه است نه سرعت نرم افزار. نرم افزار سریع تر فقط سقف را بالاتر می برد؛ رفتار سمت تقاضا سر جایش می ماند و راه های سولانا برای حل مقیاس پذیری این تفکیک را کامل تر کرده است.

هزینه ای که کمتر گفته می شود

سولانا برای رسیدن به این سرعت، سخت افزار سنگینی از اعتبارسنج ها می خواهد. کلاینت بهینه تر این فشار را کم می کند، ولی جهت کلی را عوض نمی کند: هر چه شبکه بیشتر داده تولید کند، اجرای یک نود مستقل گران تر می شود.

و گران تر شدن نود یعنی تعداد کمتر اپراتور مستقل. این یک فشار تمرکزگرایانه واقعی است که با هیچ بازنویسی نرم افزاری از بین نمی رود، چون ریشه اش در انتخاب معماری است. همین معامله است که جایگاه سولانا در برابر رقبایش را شکل داده.

برای شما چه فرقی می کند

اگر اعتبارسنج اجرا نمی کنید، هیچ کاری نیست که باید بکنید. این تغییر در لایه ای است که کاربر عادی با آن سر و کار ندارد.

چیزی که برایتان فرق می کند فقط یک عدد است: احتمال اینکه شبکه در لحظه ای که به آن نیاز دارید بالا باشد. برای کسی که از ایران معامله می کند این اهمیت مضاعف دارد، چون اختلال اینترنت را هم باید رویش حساب کرد. دو لایه ریسک دسترسی روی هم، یعنی پنجره خروج شما باریک تر از چیزی است که یک نمودار نشان می دهد.

قاعده عملی اش هم ساده است: مبلغی که خوابش را به پایداری یک شبکه گره می زنید، باید همان مبلغی باشد که تحمل چند ساعت دسترسی نداشتن به آن را دارید. برای پرداخت های ارزی جانبی هم کدهای ووچر و مسیر تهیه شان مستقل از هر شبکه ای کار می کند.

سوال های پرتکرار درباره فایردنسر

جمع بندی

فایردنسر جدی ترین کاری است که برای پایداری سولانا انجام شده و همزمان، هنوز نیمه کاره است. نسخه ترکیبی روی شبکه اصلی کار می کند و بخش شبکه را واقعا محکم تر کرده؛ نسخه کامل که قرار است بیمه تنوع کلاینت را کامل کند هنوز نرسیده. هر متنی که این دو را یکی بگیرد، خبر خوبی می دهد که هنوز کاملا اتفاق نیفتاده است.