رویالتی ان اف تی؛ چرا سهم شما پرداخت نمی شود
برای ثبت سفارش به حساب نیاز دارید. ثبت نام رایگان است.
یک تصویرگر پارسال چند اثرش را به شکل ان اف تی فروخت. چند ماه بعد پیام داد که یکی از کارهایش دوباره دست به دست شده و چیزی به او نرسیده. سوالش این بود: «مگر رویالتی روی زنجیره ثبت نشده بود؟»
ثبت شده بود. مشکل جای دیگری است و کسی این را موقع فروش به هنرمند نمی گوید: ثبت شدن با اجرا شدن دو چیز متفاوتند.
وقتی ان اف تی می سازید، درصد رویالتی را وارد می کنید و آن عدد در فراداده اثر ذخیره می شود. تا اینجا همه چیز درست است.
اما آن عدد به تنهایی هیچ پرداختی را اجباری نمی کند. کسی باید آن را بخواند و بر اساسش پول جابه جا کند، و آن کس بازارگاهی است که معامله در آن انجام می شود. اگر بازارگاه تصمیم بگیرد نادیده اش بگیرد، هیچ چیز روی زنجیره جلویش را نمی گیرد.
این تفسیر من نیست؛ خود استانداردها همین را می گویند و در ادامه نقلشان می کنم.
استانداردی که رویالتی ان اف تی روی اتریوم را تعریف می کند پیشنهاد EIP-2981 است، و در متن خودش نوشته که پرداخت رویالتی باید داوطلبانه باشد.
در همان سند جمله صریح تری هم هست: اگر بازارگاهی تصمیم بگیرد این استاندارد را پیاده نکند، در فروش های ثانویه هیچ پولی پرداخت نمی شود.
دلیل فنی اش هم منطقی است. انتقال یک ان اف تی بین دو کیف پول لزوما به معنای فروش نیست؛ ممکن است فقط جابه جایی بین دو کیف پول خودتان باشد. پروتکل نمی تواند تشخیص بدهد کدام انتقال فروش بوده، پس نمی تواند بابتش پول بگیرد.
خیلی ها فکر می کنند این فقط مشکل اتریوم است و سولانا حلش کرده. نه، ساختار یکی است.
مستندات فنی متاپلکس بی پرده نوشته اند که برنامه فراداده توکن نمی تواند رویالتی فروش ثانویه را اجبار کند؛ درصد رویالتی در حساب فراداده ذخیره شده، ولی این کاربر یا برنامه ای که انتقال را انجام می دهد تصمیم می گیرد که آن را رعایت کند یا نکند.
پاسخ سولانا به این وضعیت، استاندارد دارایی جدیدی بود که به سازنده اجازه می دهد روی عملیات خاص قاعده بگذارد. یعنی راه حلی وجود دارد، ولی راه حل در سطح استاندارد انتخابی است نه در سطح خود شبکه. هزینه ها و جزئیات ساخت در سولانا در هزینه واقعی ساخت ان اف تی روی سولانا آمده.
حالا موضع خودم را بگویم، چون این همان جایی است که به هنرمندها دروغ گفته می شود.
درآمد واقعی شما فروش اول است. آن پول قطعی است، در همان معامله پرداخت می شود و به تصمیم هیچ بازارگاهی وابسته نیست. هر چه بعد از آن بیاید سود اضافه است.
رویالتی را به عنوان جریان درآمدی پایدار در برنامه مالی تان نگذارید. نه چون همیشه پرداخت نمی شود، بلکه چون وابسته به سیاستی است که کس دیگری تعیین می کند و هر وقت بخواهد عوضش می کند. برنامه ریزی روی درآمدی که کنترلی رویش ندارید، اسمش امید است نه برنامه.
و اگر رویالتی برایتان جدی است، سه کار عملی هست:
- استانداردی را انتخاب کنید که اجرای رویالتی را در سطح خود دارایی ممکن می کند، نه فقط ثبتش را.
- ببینید بازارگاهی که در آن عرضه می کنید امروز چه سیاستی دارد، نه دو سال پیش چه گفته بود. بازارگاه های ان اف تی سولانا و بازارگاه های سمت اتریوم را کنار هم ببینید.
- قیمت فروش اول را طوری بگذارید که اگر هیچ رویالتی ای نگرفتید، باز هم کارتان ارزشش را داشته باشد.
برای موزیسین ها یک لایه پیچیدگی اضافه هست. رویالتی ان اف تی با حق پخش و حق نشر یکی نیست و هیچ کدام جای دیگری را نمی گیرد.
خریدار یک ان اف تی موسیقی، مگر اینکه صریحا نوشته شده باشد، مالک حقوق اثر نمی شود. رویالتی هم که در متن گفتیم به سیاست بازارگاه بستگی دارد. یعنی دو چیزی که موزیسین فکر می کند خریده، هیچ کدام خودکار نیستند. این بخش در ان اف تی در صنعت موسیقی جدا بررسی شده و آنچه از بازار هنر ان اف تی باقی مانده تصویر کلی تری می دهد.
سه نکته که در هیچ راهنمای خارجی ای نیست.
- دریافت پول. درآمد شما به کیف پول می آید، نه به حساب بانکی. یعنی مساله بعدی تبدیل آن است و این تکه را از قبل حل کنید نه بعد از اولین فروش.
- دسترسی به بازارگاه. بعضی بازارگاه ها احراز هویت می خواهند و بعضی دسترسی از برخی مناطق را می بندند. قبل از ساختن مجموعه امتحان کنید، نه بعدش.
- هزینه اولیه. ساختن ان اف تی روی سولانا ارزان است ولی رایگان نیست و پیش از اولین فروش باید پرداخت شود. یعنی به مقدار کمی سولانا نیاز دارید قبل از اینکه چیزی فروخته باشید.
همان مقدار اولیه را می شود از تهیه سولانا برای هزینه ساخت تهیه کرد و اگر هزینه های ارزی دیگری هم دارید، ووچر ارزی برای هزینه های آنلاین مسیر جداگانه ای هستند.
رویالتی ان اف تی چقدر است؟
سازنده تعیینش می کند و معمولا درصد کوچکی از قیمت فروش است. عدد ثابتی وجود ندارد و هر مجموعه ای می تواند عدد خودش را بگذارد. مهم تر از عدد، این است که بازارگاه آن را رعایت کند یا نه.
چرا رویالتی من پرداخت نشد؟
محتمل ترین دلیل این است که معامله در بازارگاهی انجام شده که رویالتی را اختیاری کرده، یا اثر مستقیما بین دو کیف پول منتقل شده. در هر دو حالت، هیچ سازوکاری برای مطالبه اش وجود ندارد.
می شود رویالتی را بعدا تغییر داد؟
بستگی به استانداردی دارد که استفاده کرده اید و اینکه اختیار به روزرسانی فراداده را نگه داشته باشید. در بسیاری از مجموعه ها این اختیار عمدا واگذار می شود تا خریدار مطمئن باشد قواعد عوض نمی شوند.
خریدار ان اف تی صاحب حق کپی رایت می شود؟
نه، مگر اینکه صریحا و جداگانه چنین توافقی شده باشد. ان اف تی به خودی خود یک رکورد مالکیت روی زنجیره است، نه انتقال حقوق اثر. ما وکیل نیستیم و این متن نظر حقوقی نیست، ولی این تفکیک را همه استانداردهای رایج رعایت می کنند.
رویالتی ان اف تی از اول یک وعده اجتماعی بود که لباس فنی پوشیده بود. تا وقتی همه بازارگاه ها رعایتش می کردند، شبیه قانون به نظر می رسید. بعد که یکی رعایت نکرد، معلوم شد قانونی در کار نبوده.
این یعنی ان اف تی برای هنرمند بی فایده است؟ نه. یعنی فایده اش جای دیگری است: دسترسی مستقیم به خریدار، بدون واسطه و بدون مرز. آن یکی واقعا کار می کند. رویالتی، فعلا، فقط وقتی کار می کند که طرف مقابل بخواهد.
