چگونه در ICO تزوس شرکت کنیم؟
برای ثبت سفارش به حساب نیاز دارید. ثبت نام رایگان است.
جواب کوتاه و بی تعارف: نمی توانید. عرضه اولیه تزوس در سال ۲۰۱۷ برگزار شد، تمام شد و دیگر باز نمی شود.
اگر کسی امروز به شما پیشنهاد شرکت در «ICO تزوس» را داد، یا نمی داند چه می گوید یا دارد کلاهبرداری می کند. بین این دو حالت، حالت دوم رایج تر است.
اما این سوال چند سوال درست پشتش دارد: پس آن عرضه چه بود، امروز چطور می شود تزوس گرفت، و مهم تر از همه، از سرنوشت آن عرضه چه چیزی برای عرضه های اولیه امروز می شود یاد گرفت. این متن درباره همان هاست.
تزوس را آرتور و کاتلین برایتمن در سال ۲۰۱۴ ساختند. سه سال بعد، در ۲۰۱۷، جمع آوری سرمایه انجام شد و شبکه اصلی سال بعدش راه افتاد. این ترتیب زمانی را خود پروژه در صفحه معرفی در مستندات رسمی تزوس نوشته است.
روی همین سه خط کمی مکث کنید، چون مهم ترین جمله این متن همین جاست.
بین لحظه ای که مردم پول دادند و لحظه ای که شبکه واقعا کار کرد، حدود یک سال فاصله بود. یعنی سرمایه گذار پولش را داد و یک سال چیزی در دست نداشت؛ نه توکن قابل استفاده، نه شبکه ای که رویش کاری انجام شود.
این اتفاق در آن دوره استثنا نبود، قاعده بود. و دقیقا همین است که مدل ICO را از بین برد.
ساده تر از آن چیزی که فکر می کنید: از بازار می خرید، مثل هر دارایی دیگری.
توکن شبکه تزوس با نماد XTZ معامله می شود و در پلتفرم های ایرانی هم در دسترس است. برای خرید مستقیم با تومان می توانید نرخ خرید و فروش تزوس را ببینید.
یک نکته تاریخی هم هست که گاهی سوال می شود: کسانی که در همان جمع آوری سرمایه ۲۰۱۷ شرکت کرده بودند، بعد از راه اندازی شبکه باید حسابشان را فعال می کردند تا توکن هایشان قابل استفاده شود. این فرآیند مخصوص شرکت کنندگان اصلی بود و ربطی به خرید امروز ندارد.
سوال منصفانه ای است. اگر عرضه اولیه بسته شده، این توکن الان به چه دردی می خورد.
دو کار مشخص. اول کارمزد شبکه، که مثل هر زنجیره دیگری با توکن بومی پرداخت می شود. دوم استیکینگ، که در تزوس ساز و کار کمی متفاوتی دارد و ارزش دانستن دارد.
در تزوس، توکن استیک شده از حساب خودتان بیرون نمی رود. قفل می شود و تا مدتی قابل خرج کردن نیست، ولی جای دیگری منتقل نمی شود. شما آن را به یک بیکر می سپارید و بخشی از پاداش او را به نسبت سهمتان می گیرید. جزئیاتش در مستند استیکینگ تزوس آمده.
دو چیز را اما نباید نادیده گرفت. پاداش شما به عملکرد همان بیکر وابسته است؛ اگر بد کار کند، سهم شما هم کم می شود. و برداشتن قفل فوری نیست و تاخیر دارد. یعنی اگر بازار ریخت و خواستید سریع بفروشید، دارایی استیک شده در همان لحظه در دسترس شما نیست.
این نکته دوم را کاربران ایرانی بیشتر از بقیه باید جدی بگیرند، چون پنجره فروش در بازار داخلی گاهی به دلیل اختلال اینترنت هم تنگ می شود. دو تاخیر که روی هم بیفتند، تصمیم را از دست شما می گیرند.
سه دلیل، به ترتیب اهمیت.
ریسک حقوقی. فروش عمومی توکن بدون هیچ چارچوبی، برای پروژه ها دردسر ساز شد و ادامه اش عملا غیرممکن.
بی اعتمادی خریدارها. بعد از موج ۲۰۱۷، تعداد زیادی پروژه پول جمع کردند و هرگز محصولی تحویل ندادند. حافظه بازار در این مورد خوب کار کرد.
جایگزین بهتر برای خود پروژه ها. عرضه از طریق پلتفرم های واسط، هم اعتبار می آورد هم نقدشوندگی روز اول. تفاوت این مدل ها با ICO قدیمی در تفاوت ICO و IDO و اینکه امروز کدام برگزار می شود باز شده است.
تزوس یکی از معدود پروژه های آن دوره است که واقعا کار کرد؛ شبکه اش زنده است، ارتقا می گیرد و پروژه دارد. یعنی از این نظر یک نمونه موفق است، نه یک هشدار.
ولی حتی همین نمونه موفق هم دو چیز را نشان می دهد که قبل از هر مشارکتی باید بدانید:
اول، بین پول دادن و به دست آوردن چیزی قابل استفاده، فاصله وجود دارد و این فاصله می تواند بلند باشد. در آن مدت شما نه می توانید بفروشید نه می توانید استفاده کنید.
دوم، موفقیت فنی با بازده مالی یکی نیست. شبکه می تواند دقیقا همان چیزی شود که وعده داده شده بود و قیمت توکن مسیر کاملا دیگری برود. اینکه امروز چه چیزی این شبکه را سرپا نگه داشته در نقاط قوت و ضعف واقعی تزوس آمده.
پنج سوال بپرسید. اگر جواب هر کدام مبهم بود، کنار بکشید.
- محصول در چه وضعیتی است؟ کد قابل مشاهده دارد یا فقط سایت و ویدیو؟
- توکن دقیقا به چه دردی می خورد؟ اگر شبکه بدون آن هم کار می کند، آن توکن فقط ابزار جمع آوری پول است.
- چه کسی پشتش است و اسمش با نام واقعی جایی ثبت شده؟
- قفل شدن توکن ها چه زمانی برداشته می شود و تیم چه سهمی دارد؟
- و اگر هیچ اتفاقی نیفتاد، شما چه راهی برای پیگیری دارید؟ معمولا جواب صادقانه «هیچ» است.
سوال آخر مهم ترین است. در بیشتر این عرضه ها شما هیچ حق قانونی قابل اجرایی ندارید و صرفا به حسن نیت طرف مقابل تکیه کرده اید.
سه محدودیت عملی وجود دارد که کمتر جایی نوشته می شود.
پلتفرم های عرضه اولیه بین المللی تقریبا همه احراز هویت دارند و کاربر ایرانی معمولا از همان مرحله رد نمی شود. راه های دور زدن این محدودیت، حساب شما و دارایی داخلش را در معرض مسدود شدن قرار می دهد؛ ریسکش با سود احتمالی جور درنمی آید.
دوم، هزینه واقعی این کار فقط قیمت توکن نیست. کارمزد پلتفرم، کارمزد شبکه برای انتقال، اختلاف قیمت خرید و فروش و ریسک نقدنشدن، همه بخشی از هزینه اند. برای مبالغ کوچک، جمع این ها اغلب از سود احتمالی بیشتر می شود.
سوم، خرید از بازار ثانویه تقریبا همیشه گزینه کم دردسرتری است. پروژه ای که واقعا خوب باشد، بعد از عرضه هم قابل خرید است؛ فقط بدون ریسک قفل شدن پول و بدون خطر تحویل نگرفتن.
اگر بخواهیم یک دلیل بگوییم که چرا این پروژه بعد از عرضه اش دوام آورد، دلیلش پول جمع شده نیست؛ ساز و کار ارتقای آن است.
تزوس می تواند پروتکل خودش را بدون انشعاب شبکه تغییر دهد. پیشنهاد تغییر روی زنجیره ثبت می شود، رای گیری در چند مرحله انجام می شود و اگر تصویب شد، خود شبکه به روز می شود. توضیح این فرآیند در مستند حکمرانی و خودارتقایی تزوس هست و جزئیات فارسی اش در شبکه ای که بدون انشعاب آپدیت می شود آمده.
این یعنی پروژه ای که در ۲۰۱۷ پول جمع کرد، مجبور نشد برای هر تغییری جامعه اش را دو تکه کند. کاری که چند شبکه دیگر همان دوره نتوانستند و بابتش هزینه دادند.
اینکه امروز روی این شبکه چه چیزی ساخته شده هم در فهرست پروژه های فعال شبکه تزوس آمده.
آیا هنوز می شود در ICO تزوس شرکت کرد؟
خیر. آن عرضه در سال ۲۰۱۷ برگزار و بسته شد. تنها راه به دست آوردن XTZ امروز، خرید از بازار است.
قیمت تزوس در عرضه اولیه چقدر بود؟
اعدادی که در مطالب مختلف نقل می شود با هم نمی خوانند و ما عددی را که خودمان راستی آزمایی نکرده باشیم نمی نویسیم. برای تصمیم امروز شما هم این عدد اهمیتی ندارد؛ آنچه اهمیت دارد قیمت فعلی و وضعیت فعلی شبکه است.
ICO با IDO چه فرقی دارد؟
در ICO پروژه مستقیم از عموم پول جمع می کرد. در مدل های امروزی، عرضه از طریق یک پلتفرم واسط انجام می شود که پروژه را بررسی می کند و توکن از همان روز اول قابل معامله است. ریسک صفر نمی شود، ولی شکلش عوض می شود.
آیا شرکت در عرضه های اولیه از ایران ممکن است؟
در عمل بسیار محدود. تقریبا همه پلتفرم های معتبر احراز هویت دارند و کاربر ایرانی از آن مرحله عبور نمی کند. خرید از بازار ثانویه گزینه ساده تر و کم ریسک تری است.
