پروژه های تزوس؛ چه چیزی از این اکوسیستم مانده است
برای ثبت سفارش به حساب نیاز دارید. ثبت نام رایگان است.
سوالی که درباره تزوس بیشتر از هر چیز دیگری پرسیده می شود این نیست که چه فناوری ای دارد. این است: بعد از آن همه سر و صدای اولیه، الان واقعا چیزی روی این شبکه اجرا می شود؟
جواب کوتاه: بله، ولی نه در حوزه ای که بیشتر مردم انتظار دارند. پروژه های تزوس در یک جبهه واقعا برنده شدند و در بقیه جبهه ها عقب ماندند. بیایید بدون تعارف تفکیکش کنیم.
بیشتر متن های فارسی هنوز تزوس را همان زنجیره تکی سال های اول توصیف می کنند. این دیگر درست نیست.
امروز دو لایه در کار است: زنجیره اصلی با زبان قراردادهای خودش، و یک لایه دوم سازگار با ماشین مجازی اتریوم که اجازه می دهد قراردادهای نوشته شده برای اتریوم بدون بازنویسی روی بستر تزوس اجرا شوند. این تصمیم مهمی بود، چون دلیل اصلی کوچک ماندن اکوسیستم تزوس همیشه همین بود که توسعه دهنده باید همه چیز را از نو یاد می گرفت.
پس وقتی امروز درباره پروژه های تزوس حرف می زنیم، باید بگوییم روی کدام لایه. توانایی این شبکه در ارتقای خودش بدون انشعاب هم دقیقا همان چیزی است که چنین تغییری را ممکن کرده و آن را در سازوکار حکمرانی و ارتقای تزوس جدا نوشته ایم.
این بخش با هیچ کدام از پیش بینی های اولیه جور در نیامد و به نظر من جالب ترین اتفاق این شبکه است.
وقتی کارمزد ضرب توکن روی شبکه های بزرگ به عددی رسید که برای یک هنرمند مستقل بی معنی بود، بخش بزرگی از جامعه هنر تولیدی و هنر دیجیتال به تزوس مهاجرت کرد. بازار اصلی این حوزه روی تزوس ساخته شد و هنوز فعال است: مجموعه های جدید منتشر می شوند، معامله می شوند و جامعه اش زنده است.
دلیلش هم صرفا ارزانی نبود. مصرف انرژی پایین این شبکه برای بخشی از هنرمندان که از انتقاد زیست محیطی به توکن های غیرمثلی خسته شده بودند، یک استدلال جدی بود. این تنها حوزه ای است که در آن تزوس نه رقیب دنباله رو، بلکه انتخاب اول بود.
روی زنجیره اصلی چند پروتکل وام دهی و صرافی غیرمتمرکز فعال اند و کار می کنند. اما اندازه کل سرمایه قفل شده در این اکوسیستم، در مقایسه با شبکه های بزرگ، کوچک است و این را هیچ تحلیلی نباید بپوشاند.
نتیجه عملی برای شما دو چیز است. اول اینکه نقدشوندگی کم یعنی معامله بزرگ روی این پروتکل ها لغزش قیمتی جدی دارد. دوم اینکه پروژه ای که کاربر کم دارد، ریسک تعطیل شدن دارد و در این حوزه تعطیل شدن معمولا بی سر و صدا اتفاق می افتد، نه با اعلامیه.
لایه دوم سازگار با اتریوم اوضاع را کمی بهتر کرده، ولی هنوز در مقیاسی نیست که بشود اسمش را اکوسیستم بزرگ گذاشت. اگر می خواهید بدانید چه چیزی این شبکه را با وجود همه اینها زنده نگه داشته، بررسی آینده تزوس جواب کامل تری می دهد.
هر فهرست «برترین پروژه های تزوس» که در فارسی پیدا می کنید، احتمالا چند سال قدیمی است و دست کم یکی دو نامش دیگر وجود ندارد.
چند همکاری پرسر و صدا با برندهای بزرگ در سال های اول اعلام شد که امروز فعال نیستند. این اتفاق مختص تزوس هم نبود؛ آن دوره، همکاری با یک بلاکچین بیشتر یک تصمیم بازاریابی بود تا یک تصمیم فنی، و وقتی موج تمام شد، پروژه ها هم تمام شدند. درس این دوره را در مقایسه عرضه اولیه تزوس با مدل های بعدی نوشته ایم.
این بخش را برای تزوس نوشته ام ولی روی هر شبکه ای جواب می دهد، و از هر فهرستی به کارتان می آید. چهار چیز را نگاه کنید:
- فعالیت روی زنجیره، نه فعالیت در شبکه های اجتماعی. در کاوشگر بلاک ببینید آخرین تراکنش قرارداد پروژه مال کی است. صفحه توییتر فعال با قرارداد بی حرکت، یعنی پروژه تمام شده.
- آخرین تغییر در مخزن کد. پروژه ای که یک سال است هیچ کامیتی ندارد، نگه داری نمی شود، حتی اگر سایتش بالا باشد.
- سرمایه قفل شده یا حجم معامله واقعی. عدد صفر یا نزدیک صفر جواب سوال شماست و به هیچ توضیح دیگری نیاز ندارید.
- تاریخ آخرین انتشار نسخه. برای پروژه ای که کیف پول یا ابزار است، این مهم تر از همه بقیه است.
سایت زیبا و سفید امروز هزینه ای ندارد. آنچه نمی شود جعل کرد، تراکنش است.
اگر دنبال ساختن روی این شبکه هستید، لایه سازگار با اتریوم را ببینید نه زبان اختصاصی زنجیره اصلی را؛ چیزی که یاد می گیرید روی شبکه های دیگر هم به کارتان می آید و این تفاوت کوچکی نیست.
اگر به عنوان دارایی نگاه می کنید، معیار را عوض کنید: تعداد پروژه های فهرست شده هیچ چیز نیست، تعداد پروژه هایی که کاربر پولی دارند همه چیز است. و اگر تصمیم گرفته اید مقداری نگه دارید، ثبت سفارش تزوس از داخل ایران مسیر مستقیمی دارد و لازم نیست از چند صرافی خارجی عبور کنید.
و صادقانه: تزوس شبکه ای نیست که به خاطر رشد انفجاری اکوسیستمش بخرید. شبکه ای است که به خاطر یک جامعه هنری واقعی و یک مدل حکمرانی کارآمد زنده مانده، و این دو چیز به تنهایی موتور رشد قیمت نیستند.
مهم ترین پروژه های تزوس کدام اند؟
مهم ترین بخش زنده این اکوسیستم، بازارهای هنر دیجیتال و توکن های غیرمثلی روی زنجیره اصلی است. در کنارش چند پروتکل دیفای کوچک و یک لایه دوم سازگار با اتریوم فعال اند که تازه ترین بخش ماجراست.
آیا تزوس هنوز فعال است؟
بله. شبکه فعال است، ارتقاهایش با همان مدل حکمرانی درون زنجیره ای ادامه دارد و پروژه های واقعی رویش کار می کنند. اندازه اش اما با شبکه های بزرگ قابل مقایسه نیست.
چرا تزوس مثل سولانا یا اتریوم بزرگ نشد؟
چند دلیل، ولی مهم ترینش هزینه ورود توسعه دهنده بود: زبان قرارداد اختصاصی یعنی هیچ کدام از کدها و ابزارهای دنیای اتریوم مستقیم قابل استفاده نبود. لایه دوم جدید دقیقا برای رفع همین مشکل ساخته شد، ولی دیر آمد.
پروژه های تزوس را از کجا دنبال کنم؟
از پورتال توسعه دهندگان خود شبکه و از کاوشگرهای بلاک، نه از فهرست های وبلاگی. فهرست ها زود کهنه می شوند و به روزرسانی نمی شوند؛ داده روی زنجیره کهنه نمی شود.
تزوس نمونه جالبی است از شبکه ای که در کاری که برایش تبلیغ شده بود موفق نشد و در کاری که کسی پیش بینی نمی کرد موفق شد.
پس به جای پرسیدن «بهترین پروژه های تزوس کدام اند»، این را بپرسید: کدامشان این هفته تراکنش داشته اند. جواب این سوال هر ماه عوض می شود و هیچ فهرستی، از جمله همین متن، جای دیدن خودتان را نمی گیرد.
