استیبل کوین چیست و چرا تتر بازار را نگه داشته است

شب، بازار می ریزد. کسی که سال اول کارش است دو انتخاب می بیند: بماند و ضرر بدهد، یا همه چیز را بفروشد و پولش را برگرداند به حساب بانکی.

انتخاب سومی هم هست و دقیقا برای همین ساخته شده: بدون خروج از بازار، از نوسان بیرون بیایی. ابزارش استیبل کوین است.

این که چنین ابزاری وجود دارد، بیشتر از هر تبلیغی مردم را وارد بازار رمزارز کرده است. و در بازار ایران، تقریبا همه اش یک اسم دارد: تتر.

استیبل کوین دقیقا چیست

یک توکن روی بلاک چین که قیمتش را به چیزی بیرون از دنیای رمزارز قفل می کند. معمولا به دلار آمریکا.

همین. بقیه اش جزئیات مهندسی است، ولی این جزئیات تعیین می کنند کدامشان زیر فشار می شکند و کدام نه. سه شکل اصلی وجود دارد:

• پشتوانه دار با دارایی واقعی. ناشر می گوید به ازای هر توکن، معادلش را نگه داشته است. تتر و USDC از این دسته اند.
• پشتوانه دار با رمزارز. به جای دلار، رمزارز وثیقه می گذارند، آن هم بیشتر از ارزش توکن تا نوسانش را جبران کند.
• الگوریتمی. هیچ پشتوانه ای ندارد و ثبات را از یک مکانیزم عرضه و تقاضا می گیرد.

دسته سوم در سال ۲۰۲۲ امتحانش را پس داد و رد شد. ماجرای سقوط لونا و ترا در چند روز چند ده میلیارد دلار را پاک کرد و از آن به بعد کسی این طراحی را جدی نگرفت. دسته دوم هم زنده است اما سهم کوچکی دارد؛ استیبل کوین های غیرمتمرکز جای خودشان را دارند و جای تتر را نمی گیرند.

چرا از بین همه شان تتر جلو افتاد

نه به خاطر بهترین طراحی. به خاطر اینکه اول آمد و بعد نقدشونده ترین شد، و در بازار ابزار مبادله، نقدشوندگی همه چیز را می برد.

وقتی یک استیبل کوین در همه صرافی ها جفت معاملاتی دارد، هر تازه واردی مجبور است همان را استفاده کند، و هر بار که کسی استفاده می کند نقدشوندگی اش بیشتر می شود. این چرخه یک بار که راه بیفتد، رقیب فنی بهتر هم به سختی می شکندش. مزایا و هزینه های این نقدشوندگی هر دو واقعی اند.

در ایران این تسلط از میانگین جهانی هم بیشتر است. دلیلش ساده است: مسیرهای دیگر یا بسته اند یا گران، و تتر تنها چیزی است که همه پلتفرم ها قبولش دارند.

نتیجه اش را در سفارش های ثبت شده در پلتفرم هم می شود دید: وقتی کسی می خواهد از یک رمزارز خارج شود، مقصد تقریبا همیشه تتر است، نه ریال. یعنی تصمیم «فروختن» و تصمیم «برگشتن به پول ملی» دو تصمیم جدا شده اند، و همین جدا شدن، چیزی است که استیبل کوین به بازار اضافه کرد.

کاری که استیبل کوین با کل بازار کرد

قبل از اینکه چنین چیزی وجود داشته باشد، قیمت ها را با بیت کوین می سنجیدند. یعنی واحد اندازه گیری خودش هر روز چند درصد بالا و پایین می شد. کار کردن با چنین واحدی برای هر کسی که تاجر بود و نه سفته باز، عملا غیرممکن بود.

استیبل کوین یک خط کش ثابت آورد. از آن به بعد می شد قیمت گذاشت، فاکتور داد، تسویه کرد و بین دو صرافی پول جابه جا کرد بدون اینکه در فاصله انتقال، ارزشش عوض شود. پذیرش پرداخت دلاری در یک فروشگاه اینترنتی هم از همین جا ممکن شد.

بگذارید صادق باشم: بخش زیادی از رشد کل بازار رمزارز مدیون همین یک قابلیت است و نه فناوری های پرسر و صداتر.

در ایران یک کار دوم هم می کند

اینجا استیبل کوین فقط ابزار معامله گر نیست. برای خیلی ها اصلا وارد بازار رمزارز نشده اند و فقط می خواهند پول شان دلاری بماند.

و همین جا یک نکته هست که هر بار باید تکرارش کرد، چون منشا بیشترین سوءتفاهم است. وقتی نمودار تومانی تتر بالا می رود، تتر گران نشده. تتر همان یک دلار است. آنچه حرکت کرده ریال است.

این را که بفهمید، انتظارتان از این دارایی هم درست می شود: تتر شما را ثروتمند نمی کند، فقط جلوی آب رفتن پولتان را می گیرد. اگر همین را می خواهید، نرخ تتر و مسیر خریدش یک جا آمده است. مقایسه کامل ترش با گزینه سنتی تر در مقایسه تتر با اسکناس دلار برای نگه داشتن ارزش آمده است.

چطور بفهمیم یک استیبل کوین واقعا پشتوانه دارد

هر چند وقت یک بار اسم تازه ای می آید که وعده نرخ بهتر یا سود ماهانه می دهد. قبل از اینکه پولتان را آنجا بگذارید، چهار چیز را نگاه کنید. هیچ کدام تخصصی نیست.

ناشرش کیست و کجا ثبت شده. اگر پیدا کردن این یک جمله سخت باشد، همان جا کافی است. استیبل کوین بدون ناشر مشخص یعنی هیچ کس پاسخگوی آن یک دلار نیست.

گزارش ذخایر منتشر می کند یا نه، و هر چند وقت. اینجا یک تله زبانی هم هست: گزارش تاییدیه با حسابرسی کامل فرق دارد. اولی می گوید در یک لحظه مشخص چه چیزی موجود بوده، دومی درباره کیفیت و مالکیت آن دارایی ها هم حرف می زند.

ذخیره از چه ساخته شده. نقد و اوراق کوتاه مدت خزانه یک چیز است، وام و اوراق شرکتی و رمزارز چیز دیگری. در روزی که همه با هم بخواهند خارج شوند، تفاوت همین جا خودش را نشان می دهد.

در فشار قبلی چه کرد. این بهترین معیار است، چون داده واقعی است نه ادعا. هر استیبل کوینی که چند سال عمر دارد، دست کم یک بحران را رد کرده و رفتارش در آن چند روز ثبت شده است.

و معیار پنجمی که مخصوص بازار ایران است: در پلتفرم های داخلی خریدار دارد یا نه. استیبل کوینی که فقط در صرافی های خارجی جفت معاملاتی دارد، برای کسی که می خواهد روزی به تومان برگردد، دارایی نقدشونده ای نیست.

جایی که این ابزار ضعیف است

هیچ متن صادقانه ای درباره استیبل کوین نباید بدون این بخش تمام شود.

ثبات قیمت اینجا از بازار نمی آید، از یک شرکت می آید. یعنی شما ریسک نوسان را با ریسک ناشر عوض کرده اید. ناشر می تواند آدرسی را مسدود کند، و اگر روزی معلوم شود پشتوانه آن چیزی نیست که گفته شده، قفل قیمت می شکند.

این ها فرضیه نیستند، هرکدام سابقه دارند و ارزش خواندن جداگانه دارند: ترکیب واقعی ذخایر تتر و دفعاتی که قیمت از یک دلار فاصله گرفت. خود شرکت گزارش ذخایر را در صفحه شفافیت تتر منتشر می کند و ارزش نگاه کردن دارد، به شرط اینکه بدانید گزارش با حسابرسی کامل فرق دارد.

پس نتیجه عملی اش چیست؟ استیبل کوین برای نگه داشتن ارزش در کوتاه مدت و برای جابه جایی، ابزار خوبی است. برای اینکه تمام دارایی یک نفر سال ها آنجا بماند، من پیشنهادش نمی کنم.

سوال های پرتکرار