بیت کوین یا طلا؛ این دو اصلا یک کار نمی کنند
برای ثبت سفارش به حساب نیاز دارید. ثبت نام رایگان است.
سوالی که واقعا پرسیده می شود این نیست که کدام دارایی بهتر است. این است: «پس اندازم را کجا بگذارم که آب نرود؟»
و جواب صادقانه به آن سوال، برخلاف چیزی که در بیشتر مقایسه های اینترنتی می خوانید، متقارن نیست. طلا و بیت کوین دو نسخه از یک چیز نیستند. اینجا موضع مان را همان اول می گوییم و بعد دلیلش را می آوریم.
اگر افق شما کمتر از دو سه سال است، بیت کوین ابزار اشتباهی برای این کار است. نه به این دلیل که بد است؛ به این دلیل که این دارایی در دوره های نزولی اش افت های بسیار سنگین و چند ساله داشته و کسی که پول یک سال دیگرش را در آن گذاشته، ممکن است دقیقا در بدترین لحظه مجبور به فروش شود. طلا این رفتار را ندارد.
و در جهت مخالف: اگر مساله شما جابه جا کردن ارزش است، یعنی خارج کردن، تقسیم کردن، فرستادن به کسی، طلا ابزار اشتباهی است و هیچ مقدار استدلال درباره «قرن ها اعتبار» این را عوض نمی کند. یک گرم طلا را نمی شود نصف کرد و از مرز رد کرد.
بقیه این متن توضیح این دو جمله است.
مقایسه رایج این است که «هر دو کمیاب اند». این دقیق نیست.
عرضه بیت کوین در پروتکل قفل شده است: پاداش بلاک هر ۲۱۰ هزار بلاک نصف می شود و سقف نهایی کمی زیر ۲۱ میلیون واحد است. کسی نمی تواند این را عوض کند و همه از پیش می دانند در سال چهلم چقدر بیت کوین وجود خواهد داشت.
طلا اینطور نیست. طبق برآورد شورای جهانی طلا تا پایان ۲۰۲۵ حدود ۲۲۰ هزار و ۷۰۰ تن طلا در کل تاریخ استخراج شده و نکته مهمش این است که حدود دو سوم آن بعد از سال ۱۹۵۰ استخراج شده. یعنی موجودی طلای جهان در هفتاد سال سه برابر شده. طلا کمیاب هست، اما عرضه اش ثابت نیست و به قیمت واکنش نشان می دهد: هر چه گران تر شود، معدن هایی که تا دیروز به صرفه نبودند به صرفه می شوند.
در عوض طلا یک خاصیت دارد که بیت کوین ندارد: از بین نمی رود. تقریبا تمام طلایی که تا به حال استخراج شده هنوز به شکلی وجود دارد. بیت کوینی که کلید خصوصی اش گم شود، برای همیشه رفته است.
این مهم ترین بخش این مطلب برای خواننده ایرانی است و در هیچ مقاله ترجمه ای نیست.
وقتی نمودار تومانی طلا و نمودار تومانی بیت کوین را کنار هم می گذارید و می بینید هر دو رشد کرده اند، بخش بزرگی از آن رشد مال هیچ کدامشان نیست. مال ریال است. طلای آب شده داخلی هم قیمت انس جهانی را دارد، هم نرخ ارز را، و هم چیزی که همه به آن حباب می گویند.
پس اگر می خواهید واقعا این دو را با هم مقایسه کنید، هر دو را به دلار نگاه کنید. مقایسه دو نمودار تومانی، عمدتا مقایسه یک چیز با خودش است.
و همان حباب، هزینه واقعی خرید طلای فیزیکی در ایران است. کسی که سکه یا آب شده می خرد، معمولا بالاتر از ارزش ذاتی فلز می خرد و موقع فروش هم آن اختلاف را کامل پس نمی گیرد. این هزینه در هیچ کدام از مقاله های «طلا ثبات دارد» شمرده نمی شود.
ضعف طلا: نگهداری فیزیکی. طلای خانه ریسک سرقت دارد، طلای صندوق امانات هزینه و دسترسی محدود دارد، و هیچ کدام قابل تقسیم و انتقال سریع نیستند. اضافه کنید تفاوت خرید و فروش را که در بازار داخلی ناچیز نیست.
ضعف بیت کوین: نگهداری کلید. اینجا هیچ پشتیبانی نیست که رمز عبورتان را بازیابی کند. اشتباه در نگهداری کلید خصوصی به معنای از دست رفتن کامل دارایی است و این اتفاق برای آدم های باتجربه هم افتاده. به علاوه نوسان: افت پنجاه درصدی در این بازار رویداد نادری نیست.
و یک ضعف مشترک که کمتر گفته می شود: هیچ کدام درآمد تولید نمی کنند. نه سود می دهند نه اجاره. تمام بازدهی شان از این می آید که کسی بعدا حاضر باشد گران تر بخرد.
سه سوال، به همین ترتیب.
اول، این پول را کی لازم دارید؟ اگر جواب «شاید امسال» است، هیچ کدام از این دو جای پول شما نیست و بحث تمام است. اگر جواب چند سال است، سراغ سوال بعدی بروید.
دوم، اگر این دارایی نصف شد، مجبورید بفروشید؟ اگر بله، سهم بیت کوین باید کوچک باشد. این نه یک توصیه محافظه کارانه، که یک واقعیت درباره رفتار تاریخی این نمودار است. بحث مفصل تر درباره افق زمانی و نگهداری بیت کوین همین جا ادامه دارد.
سوم، این دارایی را برای چه می خواهید؟ اگر برای انتقال و نقدشوندگی سریع است، طلا جواب نمی دهد. اگر برای چیزی است که در کشوی خانه باشد و به اینترنت وابسته نباشد، بیت کوین جواب نمی دهد.
و یک نکته اجرایی که در روزهای اختلال اینترنت خودش را نشان می دهد: بخشی از کاربران بخشی از نقدینگی شان را به شکل ووچر به عنوان نقدینگی آماده نگه می دارند تا لحظه خرید یا فروش به یک درگاه بانکی گره نخورد. طلا این مشکل را ندارد و این یکی از معدود جاهایی است که بی دردسر بودنش واقعا برتری است.
کدام یک بهتر است، بیت کوین یا طلا؟
به افق زمانی و به کاری که با پول دارید بستگی دارد، نه به کیفیت ذاتی دارایی. برای پولی که ممکن است امسال لازمتان شود، طلا. برای دارایی ای که باید قابل انتقال و تقسیم باشد، بیت کوین. برای بلندمدت، داشتن هر دو منطقی تر از انتخاب یکی است.
رابطه بین انس طلا و بیت کوین چیست؟
رابطه ثابتی وجود ندارد. در بعضی دوره ها هر دو با هم بالا رفته اند و در بعضی دوره ها خلاف جهت هم حرکت کرده اند. هر کس بگوید «وقتی انس بالا می رود بیت کوین هم بالا می رود»، دارد از یک بازه خاص تعمیم می دهد. تنها چیزی که پایدار است این است که هر دو به نرخ بهره و ارزش دلار حساس اند، آن هم نه به یک اندازه.
کدام یک رشد بیشتری دارد؟
در بازه ده ساله گذشته بیت کوین با فاصله زیادی جلوتر بوده و همان بازه شامل چند افت بسیار سنگین هم هست. عدد گذشته را به آینده تعمیم ندهید. چیزی که می شود گفت این است: پراکندگی نتایج بیت کوین بسیار بیشتر است، هم در جهت بالا و هم در جهت پایین.
طلای دیجیتال و توکن های طلا چه فرقی دارند؟
توکنی مثل پکس گلد ادعا می کند پشتوانه طلای فیزیکی دارد، پس نمودارش عملا نمودار طلاست نه نمودار یک ارز دیجیتال، ولی ریسک ناشر و ریسک نگهداری کلید را هم به آن اضافه می کند. این تفاوت را در تحلیل پکس گلد با جزییات بیشتری باز کرده ایم.
طلا دارایی ای است که وقتی همه چیز خراب می شود همچنان دست شماست. بیت کوین دارایی ای است که وقتی همه چیز خراب می شود می توانید با خودتان ببرید. اینها دو نیاز متفاوت اند و آدمی که هر دو نیاز را دارد، چرا باید یکی را انتخاب کند؟
اگر می خواهید ببینید این استدلال در شرایط تورم شدید چطور از آب در می آید، تجربه ونزوئلا نمونه واقعی تری از هر مدل نظری است. و برای اینکه بدانید چرا رشدهای بزرگ این بازار در دوره های مشخصی تکرار شده اند، بحث چرخه چهار ساله را ببینید.
