یک تصویر آشنا: نمودار بیت کوین باز است، شش اندیکاتور رویش سوار شده، سه تا می گویند بخر و سه تا می گویند نخر. آدم بعد از یک ساعت همان کاری را می کند که اول می خواست بکند، فقط با اعتماد به نفس بیشتر.
بگذارید ساده بگویم. اندیکاتور چیزی به داده اضافه نمی کند. تقریبا همه شان از دو عدد ساخته می شوند: قیمت و حجم. اندیکاتور فقط همان اعداد را فشرده می کند تا چشم شما راحت تر ببیندشان. هر متنی که به شما بگوید فلان اندیکاتور «قیمت آینده را نشان می دهد»، معنی این ابزار را نفهمیده.
پس سوال درست این نیست که کدام اندیکاتور بهترین است. این است که کدام کدام سوال را جواب می دهد.
چهار چیزی که یک اندیکاتور می تواند بگوید
هر اندیکاتوری که می شناسید، در یکی از این چهار دسته می افتد. و بیشتر اشتباهات از آنجا شروع می شود که کسی از یک دسته انتظار جواب دسته دیگر را دارد.
روند. میانگین های متحرک اینجا هستند. کارشان صاف کردن نوسان است تا جهت کلی دیده شود. ذاتا با تاخیر کار می کنند و این ایراد نیست، تعریفشان است. میانگین متحرک به شما نمی گوید کجا برمی گردد؛ می گوید تا اینجا جهت چه بوده.
مومنتوم. آر اس آی، مکدی، استوکاستیک. اینها سرعت حرکت را می سنجند نه جهتش را. رایج ترین برداشت غلط بازار ایران همین جاست: آر اس آی بالای هفتاد یعنی «اشباع خرید» و باید فروخت. نه. در یک روند قوی، آر اس آی هفته ها بالای هفتاد می ماند و هر کس روی این عدد فروخته، کل حرکت را از دست داده. عدد بالا یعنی حرکت سریع بوده، نه اینکه تمام شده.
نوسان. باندهای بولینگر و ای تی آر. اینها نمی گویند قیمت بالا می رود یا پایین؛ می گویند دامنه حرکت در حال باز شدن است یا بسته شدن. برای تعیین اندازه حد ضرر به مراتب مفیدتر از تعیین جهت اند.
حجم. تنها ورودی این فهرست که خودش قیمت نیست، و به همین دلیل تنها اندیکاتوری است که واقعا اطلاعات تازه می آورد. حرکتی که با حجم همراه نباشد، معمولا دوام نمی آورد.
تاییدی که تایید نیست
این بند را اگر فقط همین را از این متن ببرید، ارزشش را داشته.
وقتی آر اس آی و مکدی و استوکاستیک هر سه یک چیز می گویند، شما سه تاییدیه ندارید. یکی دارید. هر سه از همان سری قیمت و با منطق تقریبا یکسان ساخته شده اند؛ طبیعی است که هم جهت باشند. این مثل این است که یک خبر را در سه سایتی بخوانید که هر سه از یک خبرگزاری کپی کرده اند و بگویید سه منبع تاییدش کرده اند.
ترکیب معنادار، ترکیب چیزهایی است که ورودی متفاوت دارند: یک ابزار روند، یک ابزار مومنتوم، و حجم. سه تا بس است. اندیکاتور پنجم به بعد فقط تعداد حالت هایی را که می شود به آنها استناد کرد بالا می برد، و هر چه این تعداد بیشتر شود، احتمال اینکه یکی شان حرف دلتان را بزند بیشتر می شود.
مفاهیم پایه ای که این ابزارها رویشان سوار می شوند را در مفاهیمی که این ابزارها رویشان سوار می شوند جدا نوشته ایم و اگر تازه کارید، منطقی تر است از آنجا شروع کنید.
چیزی که بیت کوین را با سهام فرق می دهد
بخش بزرگی از این ابزارها برای بازارهایی ساخته شده که ساعت باز و بسته شدن دارند. بیت کوین ندارد و این چند چیز را عوض می کند.
اول، شکاف قیمتی به آن معنای کلاسیک وجود ندارد. بازار تعطیل نمی شود که موقع باز شدن پرش کند. آنچه شبیه شکاف دیده می شود، حرکت سریع در ساعت های کم نقدینگی است.
دوم، همان ساعت های کم نقدینگی خودشان یک متغیرند. آخر هفته ها و ساعت هایی که بازارهای بزرگ خوابند، عمق دفتر سفارش کمتر است و همان حجم سفارش، حرکت بزرگ تری می سازد. سیگنالی که در چنین ساعتی صادر می شود، شکننده تر از سیگنال مشابهش در ساعت شلوغ است.
سوم، بیت کوین به اخبار کلان واکنش می دهد و هیچ اندیکاتوری خبر را نمی بیند. اندیکاتور بعد از حرکت خودش را تنظیم می کند. برای همین است که تحلیل تکنیکال در روزهای آرام بهتر کار می کند و در روزهای خبری عملا کنار گذاشته می شود. تصویر کلی تر روند بیت کوین را در خواندن روند بیت کوین در تصویر بزرگ تر آورده ایم.
تایم فریم از تنظیمات مهم تر است
سوالی که زیاد می رسد این است که دوره آر اس آی را چند بگذارم یا میانگین متحرک چند روزه بهتر است. جواب صادقانه: تفاوت این اعداد در عمل کمتر از چیزی است که فکر می کنید.
چیزی که واقعا نتیجه را عوض می کند تایم فریم است. همان اندیکاتور با همان تنظیمات، روی نمودار پنج دقیقه ای و روی نمودار روزانه دو داستان کاملا متفاوت تعریف می کند و هر دو هم درست اند؛ فقط به دو سوال مختلف جواب می دهند.
پس ترتیب کار برعکس چیزی است که معمولا انجام می شود. اول تصمیم بگیرید چند وقت یک بار می خواهید به نمودار نگاه کنید و چقدر می توانید یک موقعیت را باز نگه دارید؛ بعد تایم فریم را از روی آن انتخاب کنید؛ اندیکاتور و تنظیماتش آخرین چیزی است که باید به آن فکر کنید.
و یک هشدار درباره بهینه سازی روی گذشته: هر تنظیماتی را می شود آنقدر تغییر داد تا روی داده های سال گذشته عالی جواب بدهد. این کار مهارت نیست، حفظ کردن است. تنظیماتی که فقط روی یک بازه خاص خوب کار می کند، بیرون از آن بازه معمولا بدتر از حالت پیش فرض عمل می کند.
تله ای که فقط نمودار تومانی دارد
این مهم ترین بخش این متن برای خواننده ایرانی است و در هیچ منبع ترجمه شده ای پیدایش نمی کنید.
نمودار تومانی بیت کوین یک سری قیمت مستقل نیست. حاصل ضرب دو چیز است: قیمت دلاری بیت کوین در بازار جهانی، و نرخ تتر در بازار ایران. وقتی روی این نمودار اندیکاتور می گذارید، دارید مومنتوم دو دارایی را همزمان اندازه می گیرید و نتیجه اش را به حساب یکی می نویسید.
در عمل یعنی چه؟ یعنی می شود روزی برسد که آر اس آی نمودار تومانی صعودی باشد در حالی که بیت کوین در بازار جهانی در حال ریزش است، و آن سیگنال صعودی در واقع درباره ریال بوده نه درباره بیت کوین. قاعده عملی ساده است: تحلیل را روی نمودار دلاری انجام دهید، و نمودار تومانی را فقط برای دیدن قیمت اجرایی نگاه کنید.
هر دو عدد هم قابل بررسی مستقل اند. سری قیمت دلاری را می شود از همان رابط داده ای که سایت ها استفاده می کنند گرفت و نرخ بازار ایران را از مستندات رابط برنامه نویسی نوبیتکس. اینکه چرا این دو نمودار شکل یکسانی ندارند را در تاریخچه قیمت و تفاوت نمودار تومانی با مثال باز کرده ایم.
کجا این ابزارها اصلا جواب نمی دهند
سه جا، و بهتر است از قبل بدانید:
- در بازار بی روند و کم دامنه. آنجا هر ابزار مومنتومی پشت سر هم سیگنال متضاد می دهد و اگر روی همه شان معامله کنید، فقط کارمزد پرداخت کرده اید.
- در روز خبری. حرکتی که از یک خبر می آید، به هیچ سطحی احترام نمی گذارد.
- وقتی دسترسی خودتان پایدار نیست. سیگنال درست وقتی به درد می خورد که بشود روی آن عمل کرد. در ساعت هایی که اتصال قطع و وصل می شود، استراتژی ای که به ورود و خروج سریع نیاز دارد عملا برای شما در دسترس نیست، و این را باید قبل از انتخاب سبک معامله حساب کرد نه بعدش.
و اگر اصلا معامله گر نیستید و فقط می خواهید مقداری بیت کوین داشته باشید، هیچ کدام از این ابزارها به کارتان نمی آید؛ بیت کوین را بدون نمودار خواندن بخرید نیازی به نمودار خواندن ندارد.
اگر بخواهیم صریح باشیم: برای کسی که ماهی چند بار معامله می کند، دو میانگین متحرک و حجم بیشتر از یک صفحه پر از اندیکاتور کار راه می اندازد. بقیه اش خوشایند است، مفید نیست. فهرست قیمت لحظه ای بقیه بازار هم اگر لازمتان شد در صفحه قیمت ها هست.
سوال های پرتکرار
بهترین اندیکاتور برای بیت کوین کدام است؟
چنین چیزی وجود ندارد و هر کس عددی به شما بدهد دارد سلیقه اش را می فروشد. آنچه وجود دارد ترکیب کم افزونگی است: یک ابزار روند مثل میانگین متحرک، یک ابزار مومنتوم مثل آر اس آی، و حجم. اضافه کردن ابزار چهارم و پنجم از یک جایی به بعد دقت را کم می کند نه زیاد.
برای دیدن این اندیکاتورها از چه ابزاری استفاده کنم؟
هر پلتفرم نموداری استانداردی این ابزارها را دارد و تفاوتشان در محاسبه نیست، در تجربه کاربری است. نکته مهم تر انتخاب منبع داده است: مطمئن شوید نموداری که می بینید قیمت کدام بازار را نشان می دهد، چون سری دلاری و سری تومانی دو چیز متفاوت اند.
تحلیل بیت کوین با هوش مصنوعی دقیق تر است؟
ورودی همان است، پس محدودیت هم همان است. یک مدل می تواند سریع تر الگو پیدا کند، ولی الگوی گذشته را پیدا می کند نه آینده را. مشکل اصلی هم جای دیگری است: متنی که این ابزارها تولید می کنند معمولا قاطع و روان است، و لحن قاطع را آدم راحت با دقت اشتباه می گیرد.
دنبال کردن کانال های سیگنال منطقی است؟
به عنوان منبع یادگیری شاید، به عنوان مبنای معامله نه. کانالی که سیگنال می دهد ریسک شما را نمی داند، اندازه سرمایه شما را نمی داند و وقتی سیگنال اشتباه از آب در بیاید چیزی از دست نمی دهد. اگر نمی توانید خودتان دلیل یک ورود را در دو جمله توضیح دهید، آن معامله معامله شما نیست.