آیا بیت کوین حباب است؛ از ۲۰۱۳ دارند همین را می گویند
برای ثبت سفارش به حساب نیاز دارید. ثبت نام رایگان است.
اولین بارهایی که به بیت کوین گفتند حباب، کل ارزش بازارش تازه به حدود یک میلیارد دلار رسیده بود. آلن گرینسپن، رئیس اسبق فدرال رزرو، در دسامبر ۲۰۱۳ همین کلمه را به کارش برد. ژانویه ۲۰۱۸ جورج سوروس هم همین را گفت.
بیت کوین از آن موقع چند بار سقوط کرد و چند بار برگشت، و اتهام هنوز سر جایش است. هر دوی این اظهارنظرها و ریزش های بزرگ همان سال ها در سیر تاریخی این شبکه ثبت شده است. این خودش نکته ای درباره خود کلمه می گوید که کمتر کسی رویش مکث می کند.
در اقتصاد، حباب وقتی گفته می شود که قیمت یک دارایی به شکل پایداری از ارزش بنیادی اش فاصله بگیرد. ارزش بنیادی هم چیز مبهمی نیست: برای یک سهم، جریان نقدی آینده شرکت است؛ برای یک ملک، اجاره ای که می دهد.
حالا سوال ساده: جریان نقدی بیت کوین چقدر است؟
صفر. بیت کوین سود نمی دهد، اجاره نمی دهد، درآمدی تولید نمی کند. یعنی آن عددی که قرار است قیمت از آن فاصله گرفته باشد، اصلا وجود ندارد.
وقتی ارزش بنیادی قابل محاسبه نباشد، جمله «این حباب است» را نه می شود اثبات کرد و نه رد. هر قیمتی که ببینید، یکی می تواند بگوید حباب است و دیگری بگوید نیست، و هیچ کدام هم داده ای ندارند که بحث را ببندد.
این دقیقا همان جایی است که پیش بینی های قیمتی هم می لنگند. اگر می خواهید بدانید چرا تقریبا همه شان غلط در می آیند، تحلیل چرایی شکست پیش بینی های قیمت همین موضوع را از زاویه دیگری باز کرده است.
به جای اینکه بپرسیم حباب هست یا نه، می شود چیزهایی را نگاه کرد که عدد دارند.
عمق ریزش های قبلی. بیت کوین بارها بیش از هفتاد درصد از سقفش عقب رفته و برگشته. آوریل ۲۰۱۳ قیمت از حدود ۲۶۶ دلار به حدود ۵۰ دلار افتاد. این عددها تاریخ اند، نه پیش بینی، و کارشان این است که به شما بگویند این دارایی چه چیزی از شما می خواهد.
الگوی چرخه ای. رفتار قیمت تا حدی با چرخه هاوینگ هم خوانی داشته است. اما این الگو یک قانون نیست و بررسی حدود اعتبار چرخه چهار ساله نشان می دهد کجا دیگر جواب نداده.
مدل هایی که ادعای عدد دارند. معروف ترینشان استاک تو فلو است که همان نمودارهای پرشیب را ساخت. آنچه این مدل می گوید و آنچه نمی گوید ارزش خواندن دارد، چون بیشتر پیش بینی های بلندپروازانه از همان جا آمدند.
و اگر می خواهید بدانید بین این همه عامل، کدام ها واقعا روی قیمت وزن دارند، تفکیک عوامل موثر بر قیمت فهرست را کوتاه می کند.
حباب بودن کل بازار را نمی شود ثابت کرد. اما حباب بودن وضعیت خودتان را چرا، و این خیلی مهم تر است.
سه نشانه که در سفارش های ثبت شده در پلتفرم دیجی دلار هم به چشم می آید و هر بار پیش از ریزش پررنگ تر می شود:
- خرید با پول قرضی یا اهرم. کسی که با پول خودش خریده، ریزش را می بیند و رد می شود. کسی که با پول قرض خریده، از بازار بیرون انداخته می شود.
- ورود در روزهایی که همه دارند درباره اش حرف می زنند. بیشترین حجم سفارش خرید معمولا در همان روزهایی ثبت می شود که قیمت به سقف نزدیک است.
- انتظار بازدهی مشخص در بازه مشخص. هر جمله ای که با «تا فلان ماه به فلان عدد می رسد» شروع شود، بیشتر از خود بازار به شما ضرر می زند.
این سه تا ربطی به بیت کوین ندارند. در هر بازاری همین اند.
در ایران این بحث یک لایه اضافه دارد که در متن های ترجمه شده نیست.
اگر نمودار تومانی نگاه می کنید، عملا نمی توانید ببینید حباب دارد خالی می شود یا نه. چون در آن نمودار دو چیز همزمان حرکت می کند: قیمت دلاری بیت کوین و نرخ برابری تومان. سالی که بیت کوین جهانی نصف شود ولی ریال بیشتر از آن ضعیف شود، نمودار تومانی شما همچنان بالا می رود.
یعنی ممکن است در بدترین ریزش تاریخ این دارایی، شما به تومان سود هم کرده باشید. این خبر خوبی نیست؛ فقط یعنی معیارتان اشتباه است. برای قضاوت درباره خود بیت کوین باید نمودار دلاری را ببینید. سابقه این تفاوت را در مقایسه روند تومانی و دلاری در بلندمدت آورده ایم.
خبر خوب اینکه جواب این سوال، برای تصمیم شما تقریبا بی اهمیت است.
چون تصمیم درست در هر دو حالت یکی است: مبلغی بگذارید که اگر هفتاد درصد پایین رفت، زندگی تان تکان نخورد. اگر این شرط برقرار باشد، حباب بودن یا نبودن چیزی را عوض نمی کند. اگر برقرار نباشد، حتی اگر حباب هم نباشد شما را از پا در می آورد، چون اولین ریزش جدی مجبورتان می کند در بدترین قیمت بفروشید.
مستندات خود پروژه هم بدون تعارف نوشته که این را باید یک دارایی پرریسک حساب کرد. تفکیک ریسک های واقعی از ریسک های تبلیغاتی را هم در بررسی ریسک های این دارایی ادامه داده ایم.
و اگر بعد از این همه، جواب شما این است که تحمل چنین نوسانی را ندارید، این خودش یک جواب درست است. برای حفظ ارزش پول بدون نوسان روزانه دو رقمی، گزینه های دلاری کم نوسان تر وجود دارند و ادعای بزرگی هم نمی کنند.
حباب بیت کوین چیست و چرا این اصطلاح به کار می رود؟
حباب در اقتصاد یعنی فاصله گرفتن پایدار قیمت از ارزش بنیادی یک دارایی. درباره بیت کوین این اصطلاح از سال ۲۰۱۳ به بعد مرتب تکرار شده، اما چون بیت کوین جریان نقدی ندارد، ارزش بنیادی مشخصی هم ندارد که بشود فاصله را اندازه گرفت. به همین دلیل این عنوان بیشتر بیان یک نظر است تا نتیجه یک محاسبه.
حباب دارایی ها چیست؟
وضعیتی که در آن قیمت یک دارایی به دلیل هجوم خریداران و انتظار رشد بیشتر، خیلی جلوتر از چیزی می رود که آن دارایی واقعا تولید می کند. نمونه های کلاسیکش در سهام و مسکن دیده شده، جایی که سود شرکت یا اجاره ملک قابل محاسبه است و می شود فاصله را نشان داد.
ارزش واقعی بیت کوین چقدر است؟
عدد مشخصی که همه سرش توافق داشته باشند وجود ندارد، چون این دارایی درآمدی تولید نمی کند. آنچه هست، قیمت بازار است یعنی همان چیزی که خریدار و فروشنده در لحظه روی آن به توافق می رسند. نرخ لحظه ای را در کارت بالای همین صفحه می بینید.
اگر حباب باشد و بترکد، چه بر سر دارایی من می آید؟
بیت کوین هایی که در کیف پول خودتان است از بین نمی رود؛ قیمتش پایین می آید. تفاوت مهم اینجاست که اگر دارایی تان روی یک پلتفرم است، علاوه بر ریسک قیمت، ریسک خود آن مجموعه را هم پذیرفته اید. برای مبالغی که قصد نگهداری چندساله دارید، کلید در اختیار خودتان امن تر است.
