این سوال معمولا وقتی پرسیده می شود که یکی از دو بازار تازه یک دوره خوب را پشت سر گذاشته. سال هایی که بورس رشد می کند، همه از بورس می پرسند؛ سال هایی که بیت کوین سقف می زند، همه از رمزارز.
و این بدترین زمان ممکن برای تصمیم گرفتن است.
پس بیایید به جای مقایسه بازدهی سال گذشته، ساختار این دو بازار را کنار هم بگذاریم. چون بازدهی عوض می شود، ساختار نه.
پشت هر کدام چه چیزی ایستاده
یک سهم، مالکیت بخشی از یک شرکت واقعی است. آن شرکت کارخانه دارد، فروش دارد، سود یا زیان می سازد. اگر همه معامله گران دنیا هم فردا سهم را فراموش کنند، شرکت هنوز وجود دارد و سودش را تقسیم می کند.
بیشتر ارزهای دیجیتال چنین چیزی ندارند. قیمتشان را انتظار خریدار بعدی تعیین می کند و بس. این حرف تحقیرآمیزی نیست، توصیف مکانیزم است: ارزش یک توکن به این بستگی دارد که کسی دیگر حاضر باشد گران تر بخردش.
دو استثنا هست که باید جدا کرد. استیبل کوین ها مثل تتر پشتوانه اعلام شده دارند و اصلا برای رشد قیمت ساخته نشده اند. توکن های طلا هم به فلز فیزیکی وصل اند. اینها را نباید با بیت کوین و آلت کوین ها در یک دسته گذاشت، هرچند همه شان در یک صرافی معامله می شوند.
تفاوتی که هیچ کس در ایران نباید نادیده بگیرد
شاخص بورس تهران به تومان محاسبه می شود. قیمت رمزارزها در بازار جهانی به دلار.
یعنی وقتی شاخص بورس سی درصد بالا می رود و در همان بازه نرخ دلار هم بالا رفته، بخشی از آن رشد اصلا رشد نیست؛ کوچک شدن ریال است. برعکسش هم هست: پرتفوی رمزارزی شما ممکن است به تومان سبز باشد در حالی که به دلار قرمز است.
عادت کنید سود را در همان واحدی بسنجید که قرار است خرج کنید. اگر قرار است خانه بخرید، معیارتان تومان است. اگر قرار است هزینه ارزی بدهید، معیار دلار است. این یک نکته، بیشتر از هر تحلیل تکنیکالی جلوی خودفریبی را می گیرد.
نقدشوندگی: جایی که بورس ضعف واقعی دارد
در بورس تهران دامنه نوسان روزانه وجود دارد و صف خرید و فروش هم. این یعنی ممکن است سهم شما روی تابلو قیمت داشته باشد اما در صف فروش قفل باشد و روزها نتوانید بفروشید.
بازار رمزارز چنین چیزی ندارد؛ کافی است حجم معاملات جهانی یک دارایی را روی کوین مارکت کپ ببینید تا تفاوت مقیاس و پیوستگی معاملات دستتان بیاید. بازار بیست و چهار ساعته باز است، دامنه نوسان ندارد و برای ارزهای بزرگ همیشه طرف مقابل معامله پیدا می شود. اما همین بی سقفی، شمشیر دو لبه است: چیزی جلوی سقوط بیست درصدی در یک روز را هم نمی گیرد.
پس نقدشوندگی رمزارز بهتر است، ولی این مزیت با نوسان بیشتر خریده شده. یکی بدون دیگری وجود ندارد.
ورود به هر کدام چقدر طول می کشد
برای بورس باید در سامانه سجام ثبت نام کنید، احراز هویت کنید و کد بورسی بگیرید. چند روز کاری می برد و بعد از آن هم باید کارگزاری انتخاب کنید.
برای رمزارز، احراز هویت در پلتفرم داخلی و یک کارت بانکی به نام خودتان کافی است. سریع تر است، ولی خیال نکنید بدون احراز هویت هم می شود؛ برای واریز و برداشت ریالی، همان مرحله جای دیگری سراغتان می آید.
هزینه واقعی معامله
در بورس، کارمزد کارگزاری و سازمان در هر خرید و فروش کسر می شود و در فروش، مالیات هم هست. اعدادش کوچک اند اما در معامله های پرتکرار جمع می شوند و بازدهی نوسان گیری را می خورند.
در رمزارز سه قلم دارید و معمولا فقط یکی شان را می بینید:
- اختلاف نرخ خرید و فروش، که در گزینه های «خرید سریع» بیشتر از حالت بازار است.
- کارمزد پلتفرم، که جدا اعلام می شود.
- کارمزد شبکه هنگام انتقال، که به شبکه انتخابی بستگی دارد و در شلوغی شبکه بالا می رود.
«کارمزد صفر» در تبلیغ ها تقریبا همیشه یعنی هزینه به اختلاف نرخ منتقل شده. قبل از مقایسه، عدد نهایی تومانی را با هم بسنجید نه درصد اعلام شده را.
پس کدام برای شما بدتر است
این طور بپرسید، جواب راحت تر می آید.
اگر پول را ممکن است ظرف یک سال لازم داشته باشید، رمزارز بدتر است. نوسانش می تواند دقیقا سر همان موعد شما را در ضرر گیر بیندازد.
اگر طاقت دیدن قفل شدن دارایی تان را ندارید، بورس بدتر است. صف فروش تجربه ای است که فقط با تجربه کردنش فهمیده می شود.
و اگر هدفتان اصلا سود نیست و فقط می خواهید ارزش پولتان با تورم آب نرود، هیچ کدام جواب دقیق نیستند؛ دارایی دلاری کم نوسان یا طلا به آن هدف نزدیک ترند. مقایسه کامل تر گزینه ها را در راهنمای انتخاب بازار سرمایه گذاری آورده ایم.
ترکیب کردن، نه انتخاب کردن
لازم نیست یکی را انتخاب کنید. اتفاقا منطقی ترین کار این است که نکنید، چون این دو بازار به دلایل متفاوتی حرکت می کنند: بورس تهران به سود شرکت ها و اقتصاد داخلی وصل است، رمزارز به بازار جهانی و نرخ دلار.
سهم رمزارز در سبد کسی که تازه شروع کرده باید کوچک باشد؛ به اندازه ای که اگر نصف شد، خواب شب را خراب نکند. طرز فکر پشت این تقسیم را در استراتژی های سرمایه گذاری باز کرده ایم.
اگر هم خواستید همان سهم کوچک را با بازار جهانی نگه دارید، فهرست ارزهای دیجیتال نقطه شروع است و یو ووچر و نگهداری ارزش دلاری برای کسی که فقط دنبال نگه داشتن ارزش دلاری است، مسیر ساده تری از نگهداری کیف پول رمزارزی دارد.
سوال های پرتکرار
فرق بورس و ارز دیجیتال چیست؟
سهم، مالکیت بخشی از یک شرکت است و پشتش دارایی و سود واقعی وجود دارد. بیشتر رمزارزها چنین پشتوانه ای ندارند و قیمتشان را عرضه و تقاضا تعیین می کند. در عمل هم بورس ساعت معاملات، دامنه نوسان و صف دارد و بازار رمزارز هیچ کدام را ندارد.
کدام یک ریسک بیشتری دارد؟
از نظر نوسان روزانه، رمزارز بدون تردید. از نظر گیر افتادن و نتوانستن خروج، بورس. اینها دو نوع ریسک متفاوت اند و اینکه کدام برای شما بدتر است به این بستگی دارد که پول را کی لازم دارید.
با پول کم کدام را شروع کنم؟
هر دو با مبلغ کم قابل شروع اند، ولی در رمزارز تقسیم پذیری بیشتر است و می شود با مبالغ خیلی خرد هم وارد شد. در بورس صندوق های سرمایه گذاری معمولا نقطه شروع منطقی تری از خرید تک سهم اند.
می شود همزمان در هر دو بازار بود؟
بله و برای بیشتر افراد همین منطقی تر است، چون این دو بازار به عوامل متفاوتی واکنش نشان می دهند. نسبت را با افق زمانی و تحمل ریسک خودتان تنظیم کنید، نه با بازدهی سال گذشته.
حرف آخر
بورس بازار کندتر و قابل ارزش گذاری تری است که در بدترین حالت شما را زندانی می کند. رمزارز بازار سریع و همیشه بازی است که در بدترین حالت نصفتان می کند.
انتخاب بین این دو، انتخاب بین دو نوع درد است. آن دردی را بردارید که واقعا می توانید تحملش کنید.
