نقشه راه سولانا؛ کدام وعده ها هنوز روی کاغذ است
برای ثبت سفارش به حساب نیاز دارید. ثبت نام رایگان است.
هر بار که کسی درباره آینده سولانا می پرسد، انتظار یک عدد دارد. این نوشته عدد نمی دهد.
نه از سر احتیاط. به این دلیل که پیش بینی قیمت برای شبکه ای که هنوز بخش مهمی از نقشه فنی اش اجرا نشده، حدس زدن است نه تحلیل. چیزی که می شود بررسی کرد این است: چه چیزی از وعده ها واقعا اجرا شده، چه چیزی هنوز روی کاغذ است، و کدام سه شاخص را باید تماشا کرد.
بزرگ ترین پروژه فنی سولانا در سال های اخیر نوشتن یک کلاینت اعتبارسنج تازه از صفر بوده، به اسم فایردنسر. هدفش هم سرعت است و هم تنوع کلاینت؛ شبکه ای که همه نودهایش یک نرم افزار را اجرا می کنند، با یک باگ زمین می خورد.
وضعیت فعلی را مخزن رسمی فایردنسر صریح می نویسد و با آنچه در متن های فارسی گفته می شود فرق دارد. آنچه روی شبکه اصلی و تست نت در دسترس است، فرانکن دنسر است: نسخه ای ترکیبی که بخش شبکه و تولید بلوک را از فایردنسر گرفته و اجرا و اجماع را از کلاینت قبلی. خود فایردنسر کامل، به گفته همان مخزن، آماده استفاده آزمایشی یا عملیاتی نیست و هیچ نسخه منتشرشده ای ندارد.
پس نصف راه رفته شده و همان نصف هم دستاورد کوچکی نیست. اما هر متنی که بنویسد فایردنسر روی شبکه اصلی اجرا می شود، دقیق نیست. تفصیلش را در فایردنسر و مرزی که هنوز رد نشده نوشته ایم.
رقم های چند ده هزار تراکنش بر ثانیه که برای سولانا نقل می شود، تراکنش های رای گیری اجماع را هم می شمارد.
این رای ها تراکنش کاربر نیستند. کار داخلی شبکه اند و اعتبارسنج ها آن ها را برای رسیدن به توافق می فرستند. وقتی این ها را کنار بگذارید، عدد تراکنش واقعی کاربران بسیار کوچک تر می شود.
نتیجه اش این است که مقایسه این رقم با عدد اتریوم یا هر شبکه دیگری بی معنی است، چون دو چیز متفاوت شمرده شده اند. هر تحلیلی که آینده سولانا را روی همین عدد بنا کند، از پایه لنگ می زند.
سولانا سابقه توقف کامل شبکه دارد. این را طرفدارانش کم اهمیت جلوه می دهند و مخالفانش بزرگ می کنند؛ هیچ کدام کمکی نمی کند.
واقعیت میانه این است: علت این توقف ها معمولا یک الگو داشته، یعنی هجوم تراکنش هایی که کارمزدشان آنقدر ناچیز است که ارسال میلیونی شان برای کسی هزینه ای ندارد. همان ارزانی که مزیت اصلی شبکه است، سطح حمله را هم می سازد. شرح کاملش در بهای پنهان آن سرعت بالا آمده.
پس شاخص درست برای آینده این شبکه، عدد تراکنش نیست؛ فاصله میان دو توقف است.
تقریبا هر متن فارسی درباره استیکینگ سولانا یک بند دارد که هشدار می دهد اگر اعتبارسنج بد رفتار کند، بخشی از اصل سرمایه شما سوزانده می شود. این درست نیست.
مستندات رسمی سولانا صریح می نویسد که در حال حاضر هیچ پیاده سازی درون پروتکلی از اسلشینگ وجود ندارد و آن را به عنوان چیزی که ممکن است در آینده اضافه شود توصیف می کند.
یعنی ریسک واقعی تفویض سهام امروز چیز دیگری است: پاداشی که به دست نمی آورید اگر اعتبارسنج ضعیف عمل کند، و اینکه خروج از حالت استیک در مرز دوره ها انجام می شود و زمانش دقیقا دست شما نیست. این ریسک نقدشوندگی است، نه ریسک اصل سرمایه. و اضافه شدن اسلشینگ در آینده دقیقا یکی از همان چیزهایی است که باید تماشا کرد، چون معادله ریسک را عوض می کند.
- تنوع کلاینت. تا وقتی بخش بزرگی از شبکه یک نرم افزار را اجرا می کند، یک باگ می تواند همه را با هم زمین بزند. رسیدن فایردنسر کامل به شبکه اصلی، مهم ترین رویداد فنی پیش روی این زنجیره است.
- درآمد واقعی کارمزد. شبکه ای که فعالیتش عمدتا سفته بازی است، در بازار سرد خالی می شود. اینکه بعد از فروکش کردن هر موج، چه مقدار فعالیت باقی می ماند، صادق ترین شاخص است.
- فاصله میان توقف ها. ساده و بی رحم. هر توقف تازه، بخشی از استدلال کاربرد جدی را پس می گیرد.
اینکه بعد از کنار گذاشتن سفته بازی چه چیزی از اکوسیستم می ماند را در اگر سفته بازی را کنار بگذاریم چه می ماند بررسی کرده ایم، و اینکه کدام زنجیره ها واقعا سر همین بازار با سولانا رقابت دارند در کدام یک واقعا رقیب سولاناست.
دو چیز که در تحلیل خارجی نیست.
اجرای نود سولانا از ایران عملا موضوعیت ندارد؛ الزامات سخت افزاری و پهنای باند این شبکه از بیشتر زنجیره ها سنگین تر است و اختلال دوره ای اینترنت با کاری که یک اعتبارسنج باید انجام دهد جمع نمی شود.
و نمودار تومانی این دارایی، مثل بقیه، دو قیمت را با هم نشان می دهد: قیمت دلاری سول و نرخ دلار به ریال. برای فهمیدن اینکه خود شبکه چطور کار کرده، باید نمودار دلاری را دید.
اگر هم صرفا می خواهید مقداری سول داشته باشید، صفحه سولانا و نرخ لحظه ای تومانی بدون هیچ کدام از این بحث ها کار را انجام می دهد.
این مطلب بررسی ساختاری شبکه است و توصیه سرمایه گذاری تلقی نمی شود.
مهم ترین مورد باقی مانده در نقشه راه سولانا چیست؟
رسیدن کلاینت فایردنسر کامل به شبکه اصلی. تا امروز آنچه روی شبکه اجرا می شود نسخه ترکیبی فرانکن دنسر است و خود مخزن پروژه می گوید نسخه کامل آماده استفاده آزمایشی یا عملیاتی نیست.
آیا سولانا هنوز از کار می افتد؟
سابقه توقف دارد و علتش هم شناخته شده است: ارزانی تراکنش، ارسال انبوه را برای مهاجم مقرون به صرفه می کند. تغییرات پیاپی برای مقاوم سازی انجام شده، ولی معیار درست برای قضاوت، فاصله میان دو توقف است نه ادعای رفع مشکل.
آیا با استیک کردن سولانا ممکن است اصل سرمایه ام کم شود؟
به دلیل اسلشینگ نه، چون سولانا امروز اسلشینگ درون پروتکلی ندارد و مستندات رسمی اش همین را می گوید. آنچه از دست می دهید پاداش است، و اینکه خروج از استیک در مرز دوره ها انجام می شود و زمان دقیقش دست شما نیست. اگر روزی اسلشینگ اضافه شود، این جواب عوض می شود.
سولانا در چند سال آینده به چه قیمتی می رسد؟
نمی دانیم و هیچ کس نمی داند. هر عددی که در این باره می بینید از برون یابی نمودار گذشته درآمده است. چیزی که به جایش می شود سنجید همان سه شاخص بالاست: تنوع کلاینت، درآمد واقعی کارمزد، و فاصله میان توقف های شبکه.
