دو صرافی ایرانی را همزمان باز کنید و قیمت تتر را نگاه کنید. یکی نیستند. تقریبا هیچ وقت یکی نیستند.
سوالی که بلافاصله به ذهن می رسد این است که چرا کسی از این اختلاف استفاده نمی کند. جواب این است که استفاده می کنند؛ فقط نه به آن شکلی که در سر شما شکل گرفته. مکانیک این ماجرا در ایران با هر جای دیگری فرق دارد و تفاوتش هم سمت رمزارز نیست، سمت ریال است.
اگر با خود مفهوم آربیتراژ آشنا نیستید، آربیتراژ ارز دیجیتال و تله های آن پایه را می گوید. این متن درباره لایه بعدی است: اجرای آن با ریال و در بازار ایران.
چرا قیمت تتر در دو صرافی ایرانی یکی نیست
هر صرافی ایرانی قیمت تتر را خودش می سازد و این چهار چیز آن را جابه جا می کند:
موجودی ریالی و تتری خود صرافی. صرافی ای که تترش ته کشیده، قیمت خرید را بالا می برد تا کاربر برایش تتر بیاورد. این یک تصمیم عملیاتی است، نه بازتاب بازار جهانی.
ترکیب کاربران. صرافی ای که کاربرانش بیشتر خریدارند با صرافی ای که کاربرانش بیشتر فروشنده اند، به سمت های مخالف کشیده می شود. همین به تنهایی می تواند فاصله ای پایدار بسازد.
عمق دفتر سفارش. قیمتی که در صفحه اول می بینید فقط برای مقدار کوچک صادق است. اگر بخواهید مبلغ بزرگ ببندید، سفارشتان چند پله بالاتر پر می شود و آن اختلاف جذاب همان جا تمام می شود.
ساعت و روز. شب ها، تعطیلات و ساعت هایی که بانک ها کار نمی کنند، فاصله ها بازتر می شوند. دلیلش هم دقیقا همان چیزی است که سود را می خورد؛ در همان ساعت ها امکان جابه جایی ریال هم وجود ندارد.
گلوگاه ریال است، نه رمزارز
این مهم ترین جمله این متن است و در هیچ راهنمای ترجمه شده ای پیدایش نمی کنید.
انتقال تتر روی شبکه های ارزان چند دقیقه طول می کشد و کارمزدش ناچیز است. انتقال ریال بین دو صرافی ایرانی داستان دیگری است. پایا در دسته های زمانی مشخص انجام می شود و ساعت پایانی دارد. ساتنا سقف و ساعت خودش را دارد. کارت به کارت سقف روزانه دارد. آخر هفته و تعطیلات رسمی هم که کلا از معادله بیرون اند.
پس زنجیره واقعی شما این است: فروش تتر در صرافی الف، برداشت ریال، انتظار برای نشستن پول، واریز به صرافی ب، خرید تتر. آن انتظار وسط، چند ساعت تا یک روز کاری است و بازار در آن مدت هیچ تعهدی به شما ندارد.
کسانی که واقعا این کار را می کنند، این مرحله را حذف کرده اند: از قبل در هر دو صرافی هم ریال دارند و هم تتر. یعنی سرمایه شان دو برابر چیزی است که فکر می کنید، و بازدهی واقعی را باید روی کل آن سرمایه حساب کرد، نه روی مبلغ یک معامله.
اقلامی که باید از اختلاف کم کنید
- کارمزد معامله در هر دو صرافی، یک بار فروش و یک بار خرید.
- کارمزد برداشت ریالی، که در بیشتر صرافی ها مبلغی ثابت است و روی معامله کوچک درصد بزرگی می شود.
- فاصله خرید و فروش خود صرافی. قیمتی که به شما تتر می فروشند و قیمتی که از شما می خرند دو عدد متفاوت اند و همین فاصله معمولا بزرگ تر از اختلاف بین دو صرافی است.
- و هزینه ای که هیچ کس نمی نویسد: بازه ای که پول شما در راه است و هیچ کاری نمی کند.
اگر بعد از کم کردن این چهار قلم چیزی باقی نماند، فرصتی هم در کار نبوده. در بیشتر مواقع چیزی باقی نمی ماند و این دقیقا دلیل وجود آن اختلاف است.
سه شکلی که در ایران واقعا اجرا می شود
بین دو صرافی داخلی. رایج ترین تصور و کم بازده ترین شکل، به همان دلیل ریالی که گفتیم. برای کسی که سرمایه اش را از قبل در هر دو طرف پخش نکرده، عملا جواب نمی دهد.
بین صرافی داخلی و بازار جهانی. اینجا اختلاف واقعی گاهی بزرگ است، اما آن اختلاف اسم دیگری دارد: قیمت دلار. تتر در بازار جهانی حول یک دلار می ماند و آنچه در ایران نوسان می کند نرخ ریال است، نه تتر. کافی است صفحه تتر در کوین مارکت کپ را باز کنید و نمودار دلاری اش را با نمودار تومانی همان روز مقایسه کنید. کسی که این را آربیتراژ می نامد در واقع دارد روی نرخ ارز معامله می کند و ریسکش هم همان ریسک است. تفاوت این دو بازار در معامله با تتر یا تومان باز شده است.
بین بازار ووچر و بازار تتر. کمتر درباره اش صحبت می شود ولی در عمل شفاف ترینشان است، چون هر دو سمت معامله نرخ اعلامی و مشخص دارند و پای انتظار برای نشستن پول بین دو صرافی هم در میان نیست. مسیرش از نرخ لحظه ای خرید و فروش ووچر شروع می شود و کل زنجیره تبدیل هم در تبدیل تتر به تومان و دلار جمع شده.
چیزی که دیر می فهمند
آربیتراژ ریالی یعنی مبالغ بزرگ که مکررا به حساب بانکی شخصی وارد و از آن خارج می شوند. این الگو در سیستم بانکی الگوی بی سر و صدایی نیست و برای خیلی ها به محدودیت حساب ختم شده، در حالی که هیچ کار خلافی نکرده بودند.
حرف من این نیست که این کار ممنوع است. حرف من این است که اگر قصد دارید حجم بالا کار کنید، پیش از شروع تکلیف حساب و مستنداتتان را روشن کنید، نه بعد از اینکه حساب محدود شد. سود چند درصدی یک معامله در برابر بسته شدن حساب اصلی تان چیزی نیست.
پس بالاخره ارزشش را دارد
برای کسی که سرمایه اش را از قبل در چند بازار پخش کرده، وقتش را می گذارد و مبالغ بزرگ کار می کند، بله؛ ولی این دیگر یک روش کسب درآمد جانبی نیست، یک شغل است.
برای کسی که می خواهد با چند ده میلیون تومان و در فرصت های خالی روز این کار را بکند، بی تعارف: در بهترین حالت سود ناچیزی می گیرید و در بدترین حالت وسط انتقال ریال، بازار جا به جا می شود و ضرر می کنید. مسیرهای ساده تری برای همان سرمایه وجود دارد، و اولین قدمش هم کاهش همان اقلامی است که بالا شمردیم؛ معیارهای انتخاب صرافی ایرانی همین اعداد را کنار هم می گذارد.
سوال های پرتکرار درباره آربیتراژ تتر
چرا قیمت تتر در صرافی های ایرانی با هم فرق دارد؟
چون هر صرافی قیمتش را بر اساس موجودی خودش، ترکیب خرید و فروش کاربرانش و عمق دفتر سفارشش می سازد. این اختلاف در ساعت هایی که انتقال ریال ممکن نیست بازتر می شود و به محض باز شدن مسیر بانکی جمع می شود؛ یعنی دقیقا وقتی بازتر است که نمی توانید از آن استفاده کنید.
ربات آربیتراژ صرافی ایرانی جواب می دهد؟
ربات می تواند اختلاف را سریع تر از شما پیدا کند، اما گلوگاه شما پیدا کردن نیست؛ جابه جایی ریال است و هیچ رباتی نمی تواند پایا را زودتر بنشاند. سرویس هایی هم که ربات آربیتراژ با سود تضمینی می فروشند، در واقع دارند اشتراک می فروشند و ریسک را کامل به شما منتقل کرده اند.
آربیتراژ در یک صرافی به چه معناست؟
به آن آربیتراژ مثلثی می گویند: بین سه جفت معاملاتی در همان صرافی می چرخید و به دارایی اول برمی گردید. مزیتش این است که هیچ انتقالی بین صرافی ها انجام نمی شود، پس ریسک زمان ندارد. عیبش این است که فرصت هایش بسیار کوچک اند و در بازارهای ایرانی به دلیل کم بودن جفت های معاملاتی، معمولا اصلا وجود ندارند.
آربیتراژ بین صرافی داخلی و خارجی ممکن است؟
از نظر فنی بله، ولی آنچه بین این دو بازار می بینید در بیشتر موارد اختلاف نرخ ارز است نه ناکارآمدی بازار. یعنی سودی که برداشت می کنید در واقع نتیجه شرط بندی روی نرخ ریال است. اضافه کنید که خروج پول از صرافی خارجی برای کاربر ایرانی مسیر ساده ای ندارد؛ همان جایی است که بیشتر این طرح ها متوقف می شوند.
