تتر و تورم: نگه داشتن تتر ارزش پول را حفظ می کند؟

پارسال پولی را در بانک گذاشتید. امسال عددش بیشتر شده و با همان پول چیز کمتری می خرید.

این جمله، کل مساله است. و دلیل اینکه چرا این همه آدم در ایران سراغ دارایی دلاری می روند، نه طمع است و نه علاقه به بازار؛ همین یک تجربه تکراری است.

تتر در این ماجرا کجاست؟ کاری که می کند واقعی است، ولی نه آن قدر که تبلیغ می شود و نه آن طور که بیشتر مردم فکر می کنند.

تورم دقیقا چه چیزی را می خورد

عدد را نمی خورد. قدرت خرید را می خورد.

این تفاوت ساده است ولی نادیده گرفتنش پرهزینه ترین اشتباه مالی رایج در ایران است. حسابی که سود می دهد، عددش بزرگ تر می شود و همین باعث می شود احساس کنید چیزی از دست نداده اید. اما معیار درست این نیست که عدد چقدر شده؛ این است که با آن عدد چند تا از همان چیزی که پارسال می خریدید، امسال می خرید.

وقتی نرخ تورم از نرخ سود بیشتر باشد، شما در حال از دست دادن هستید، حتی وقتی صورتحسابتان رشد را نشان می دهد. این حالت را «سود اسمی مثبت و بازده واقعی منفی» می گویند و برای دهه ها وضعیت غالب بوده.

چرا پای تتر به این بحث باز شد

چون پناهگاه سنتی در برابر تورم ریالی، دلار بوده و همیشه هم خواهد بود. تتر فقط شکل جدیدی از همان تصمیم است.

تفاوتش با اسکناس در سه چیز است: جا نمی خواهد، در چند دقیقه قابل انتقال است، و به هر مقداری تقسیم می شود. برای کسی که هزار دلار دارد، این ها فرق چندانی نمی کند. برای کسی که باید پول را جابه جا کند یا نمی خواهد اسکناس در خانه نگه دارد، فرق زیادی می کند. مقایسه عملی این دو در تتر یا اسکناس دلار، مقایسه عملی آمده است.

پس بیایید صادق باشیم: تتر یک ایده سرمایه گذاری نیست. یک روش نگهداری دلار است.

چه کاری می کند و چه کاری نمی کند

روشن ترین شکلی که می شود گفت:

در برابر تورم ریال محافظت می کند. این همان کاری است که ازش انتظار دارید و همان کاری است که انجام می دهد.

در برابر تورم دلار محافظت نمی کند. دلار هم قدرت خریدش را از دست می دهد، فقط با سرعت بسیار کمتر. در افق چند ساله این عدد دیگر ناچیز نیست. اگر کسی به شما بگوید تتر «ارزش را حفظ می کند»، دارد ساده سازی می کند؛ تتر سرعت از دست رفتن را بسیار کم می کند، متوقفش نمی کند.

سود نمی دهد. نه ماهانه، نه روزانه. هر جا وعده سود از نگهداری تتر شنیدید، آن پول از تتر نمی آید و باید بپرسید از کجا می آید. تقریبا همیشه جوابش خوشایند نیست.

نموداری که تقریبا همه اشتباه می خوانند

نمودار تومانی تتر را باز می کنید و می بینید بالا رفته. برداشت طبیعی این است که تتر گران شده و شما سود کرده اید.

نه. تتر تکان نخورده. تتر همان یک دلار است و قرار است همان بماند. چیزی که در آن نمودار حرکت کرده، ریال است.

این را که یک بار درست بفهمید، دو چیز عوض می شود. اول، دیگر منتظر «رشد تتر» نمی مانید، چون چنین چیزی وجود ندارد. دوم، می فهمید آنچه به عنوان سود می بینید، در واقع ضرر نکردن است؛ شما جلوی آب رفتن پولتان را گرفته اید و این با سود کردن فرق دارد. نرخ دلاری واقعی این دارایی هم همیشه قابل بررسی است و در صفحه داده های بازار تتر در کوین مارکت کپ دیده می شود.

در برابر گزینه های دیگر

سپرده بانکی. امن ترین از نظر حقوقی و ضعیف ترین از نظر حفظ قدرت خرید. تنها جایی که واقعا برتری دارد، پولی است که در ماه های نزدیک لازمش دارید.

اسکناس دلار. ریسک ناشر ندارد، ریسک نگهداری فیزیکی دارد. برای مبالغ بزرگ و افق بلند بد نیست، برای پولی که باید جابه جا شود بد است.

طلا. در ایران رقیب جدی تتر است و در دوره های طولانی عملکرد خوبی داشته. در عوض نوسان دارد، اسپرد خرید و فروشش بزرگ تر است و مثل تتر نمی شود نصف شب تکه ای از آن را فروخت.

تتر. نقدشونده، قابل انتقال، بدون نوسان نسبت به دلار. در عوض یک شرکت خصوصی پشتش است که می تواند آدرسی را مسدود کند، ریسک فاصله گرفتن از یک دلار هرچند کوچک واقعی است، و اگر دسترسی به کیف پول یا حسابتان را از دست بدهید، هیچ شعبه ای وجود ندارد که بروید شکایت کنید.

موضع من: برای پولی که افقش کوتاه تا میان مدت است و ممکن است لازم شود جابه جا شود، تتر بهترین گزینه در دسترس است. برای پس اندازی که قرار است ده سال دست نخورده بماند، گذاشتن همه اش در یک توکن با ناشر خصوصی، تصمیم خوبی نیست.

چقدر از پس انداز؟

جواب عددی ندارد و هر کس عدد دقیقی به شما بدهد، شما را نمی شناسد. ولی یک چارچوب هست که کار می کند.

اول، هزینه های چند ماه آینده را ریالی نگه دارید. این پول قرار نیست کار کند، قرار است در دسترس باشد. کسی که همه چیزش دلاری است، در روزی که پول لازم دارد مجبور می شود در بدترین نرخ بفروشد.

دوم، بقیه را بین بیش از یک ابزار پخش کنید. نه به این خاطر که «تنوع خوب است»، بلکه چون ریسک هایشان از یک جنس نیست: ریسک تتر ناشر است، ریسک طلا نوسان، ریسک سپرده تورم. یکی از این ها که بد شود، بقیه لزوما با آن بد نمی شوند. اینکه کدام دارایی به کدام افق زمانی می خورد، در کدام دارایی برای کدام افق زمانی باز شده است.

سوم، اگر بخشی از این پول قرار است مدت ها دست نخورده بماند و ترجیح می دهید روی هیچ صرافی ای ننشیند، کدهای دلاری قابل نگهداری رفتار متفاوتی دارند؛ نه آدرسی روی زنجیره دارند و نه به حسابی وابسته اند. در عوض نقدشوندگی شان از تتر کمتر است و این را باید بپذیرید.

و شرط اصلی همه این ها: پولی که وارد این ماجرا می کنید نباید پولی باشد که ماه بعد لازمش دارید. پارک کردن پول در تتر و شرط هایش همین قید را دقیق تر توضیح داده.

سوال های پرتکرار