ابرتورم و بیت کوین؛ ونزوئلا واقعا چه چیزی را ثابت کرد

به روزرسانی:
۶ دقیقه مطالعه


۱۷۶بازدید



۰اشتراک



دارای مجوزهای رسمی
انتشار:

برای ثبت سفارش به حساب نیاز دارید. ثبت نام رایگان است.

داستانی که هر مقاله فارسی درباره بیت کوین و تورم تعریف می کند تقریبا یکسان است: ونزوئلا تورم میلیونی داشت، مردم به بیت کوین پناه بردند، پس بیت کوین سپر تورم است.

حالا یک عدد به این داستان اضافه کنید. در شاخص جهانی پذیرش ارز دیجیتال چین آنالیسیس، رتبه اول هند است، دوم نیجریه، سوم اندونزی و چهارم آمریکا. ترکیه یازدهم است، ونزوئلا سیزدهم و آرژانتین پانزدهم.

یعنی سه کشوری که همیشه به عنوان مدرک ابرتورم مثال زده می شوند، هیچ کدام حتی در ده تای اول نیستند. اگر ابرتورم موتور اصلی پذیرش بود، این جدول باید کاملا شکل دیگری می داشت.

ابرتورم چه چیزی را واقعا عوض می کند

چیزی که در اقتصادهای پرتورم اتفاق می افتد، «سرمایه گذاری روی بیت کوین» نیست. رفتار دیگری است و فرقش مهم است.

در تورم شدید، پول ملی کارکرد ذخیره ارزش را از دست می دهد ولی هنوز وسیله مبادله است. مردم دنبال دارایی ای می گردند که بشود سریع از پول ملی خارج شد و سریع هم برگشت. یعنی نیاز اصلی نقدشوندگی و سرعت است، نه بازدهی بلندمدت.

بیت کوین بخشی از این نیاز را جواب می دهد و بخشی را نه. دسترسی و انتقال فرامرزی اش خوب است؛ ثبات قیمتش برای کسی که حقوق ماه بعدش را نگه داشته، اصلا خوب نیست.

و همین است که در آمار دیده می شود: در آن کشورها آنچه بیشتر رشد کرد استیبل کوین بود، نه لزوما بیت کوین. کسی که از تورم فرار می کند معمولا دنبال دلار است، و نزدیک ترین چیز به دلار روی زنجیره، دلار است نه بیت کوین. همین انتخاب را مقایسه نگهداری تتر با نگهداری دلار از زاویه یک کاربر ایرانی باز کرده است.

یک داستان قدیمی که دیگر درست نیست

در مقاله های فارسی هنوز به حجم معاملات لوکال بیت کوینز در ونزوئلا استناد می شود. آن پلتفرم دیگر وجود ندارد. همان گزارش چین آنالیسیس صریح می گوید زیرشاخص معاملات همتا به همتا را از محاسبه ۲۰۲۴ کنار گذاشته اند، چون فعالیت این بازارها به شدت افت کرده و یکی از دلایلش تعطیلی لوکال بیت کوینز بوده است.

این فقط یک نکته آماری نیست. مسیری که آن داستان روی آن بنا شده بود بسته شده، و مسیر جایگزینش صرافی های متمرکز و محلی اند؛ یعنی دقیقا همان جایی که احراز هویت و محدودیت جغرافیایی وجود دارد. هر نتیجه گیری ای که از تجربه ونزوئلای هفت سال پیش برای امروز گرفته شود، باید این را حساب کند.

بیت کویننرخ لحظه ای بیت کوین ۲.۹۸٪تومانی
۱۷,۴۶۱,۵۵۵,۷۱۸ تومان
$77,058.94 ▼ ۰.۳۸٪دلاری نرخ جهانی
تغییر ۲۴ ساعته، تومانی و دلاری - بروزرسانی ۲۰:۴۳ خرید بیت کوین با نرخ لحظه ای

برای یک ایرانی کدام قسمت این تجربه قابل استفاده است

بگذارید بی تعارف بگویم: تجربه ونزوئلا و آرژانتین یک شباهت با ایران دارد و دو تفاوت بزرگ.

شباهت روشن است. وقتی پول ملی سریع ارزش می بازد، نگه داشتن نقدینگی به پول ملی گران ترین کار ممکن است و هر دارایی دیگری بهتر به نظر می رسد.

تفاوت اول، مسیر ورود و خروج است. در آرژانتین کارت بانکی بین المللی کار می کند؛ اینجا نه. یعنی همان استراتژی با هزینه و اصطکاک کاملا متفاوتی اجرا می شود و آن اصطکاک باید در حساب بازدهی بیاید، نه اینکه نادیده گرفته شود.

تفاوت دوم، دام نمودار تومانی است. وقتی قیمت بیت کوین به تومان بالا می رود، در بسیاری از روزها آنچه حرکت کرده ریال است نه بیت کوین. اگر ملاک شما نمودار تومانی باشد، بازدهی دلاری واقعی خودتان را هرگز نمی بینید و ممکن است ضرر دلاری را سود بخوانید.

بحث نظری اینکه بیت کوین اساسا پوشش تورم هست یا نیست، جای خودش را دارد و پوشش تورم بودن بیت کوین را از نزدیک بررسی کرده ایم. این متن درباره چیز دیگری است: اینکه شواهد کشورهای پرتورم واقعا چه چیزی را ثابت می کنند.

هزینه ای که در داستان ها گفته نمی شود

در روایت های «مردم به بیت کوین پناه بردند»، هزینه ورود و خروج همیشه صفر فرض می شود. در عمل چهار تکه دارد:

  • نرخ لحظه ای خرید و فروش؛
  • اسپرد، یعنی فاصله همان دو نرخ در همان لحظه؛
  • کارمزد سرویس، که ربطی به شبکه ندارد؛
  • کارمزد شبکه برای انتقال به کیف پول یا از آن.

در یک اقتصاد پرتورم که آدم ها هفته ای یک بار بین پول ملی و دارایی جابه جا می شوند، این چهار قلم روی هم بخش قابل توجهی از همان چیزی را می خورد که قرار بود حفظ شود. کسی که سالی یک بار خرید می کند این را حس نمی کند؛ کسی که هفتگی جابه جا می شود، حتما.

و اگر هدف اصلا نگه داشتن ارزش دلاری است نه شرط بستن روی رشد بیت کوین، پرداخت و نگهداری دلاری با کد ووچر مسیر دیگری است که با نوسان بازار درگیر نمی شود. این را به عنوان تبلیغ نمی گویم؛ می گویم چون بخش بزرگی از کسانی که دنبال «پوشش تورم» می گردند، در واقع دنبال دلار ثابت اند.

پس شواهد چه چیزی را ثابت می کنند

یک چیز را واقعا ثابت می کنند: در جایی که سیستم بانکی محلی از کار می افتد، شبکه ای که به اجازه هیچ بانکی نیاز ندارد ارزش عملی دارد. این ادعای کوچکی نیست و بیت کوین در آن موفق بوده. مفاهیم پایه ای که این استقلال را ممکن می کنند دقیقا همین جا به کار می آیند.

ولی چیزی را که مقاله ها ادعا می کنند ثابت نمی کنند: اینکه نگه داشتن بیت کوین قدرت خرید شما را در برابر تورم حفظ می کند. شواهد کشورهای پرتورم درباره عبور از پول ملی است، نه درباره ماندن در بیت کوین. آدمی که پزو را به بیت کوین تبدیل می کند و دو روز بعد کالا می خرد، از بیت کوین به عنوان پل استفاده کرده، نه به عنوان مخزن.

اگر قرار است یک جمله از این متن با شما بماند، همین باشد: بیت کوین در آن کشورها پل بوده است، و پل را با انبار اشتباه نگیرید. برای نقش ذخیره ارزش و افق زمانی که لازم دارد بحث جداگانه ای لازم است.

سوال های پرتکرار

ابرتورم دقیقا یعنی چه؟

حالتی که افزایش قیمت ها از کنترل خارج می شود و پول ملی با سرعت زیاد کارکرد ذخیره ارزش خود را از دست می دهد. مرز عددی مشخصی که همه بر آن توافق داشته باشند وجود ندارد؛ آنچه اهمیت دارد این است که مردم دیگر پول را نگه نمی دارند و بلافاصله به کالا یا ارز دیگری تبدیلش می کنند.

آیا در ابرتورم بیت کوین بهتر است یا استیبل کوین؟

برای کسی که پول ماه بعدش را نگه می دارد، دارایی دلاری ثابت منطقی تر است؛ چون هدف او حفظ قدرت خرید در افق کوتاه است و نوسان بیت کوین دقیقا همان چیزی است که این هدف را از بین می برد. بیت کوین برای افق چند ساله و پذیرش نوسان معنا پیدا می کند.

چرا رتبه کشورهای پرتورم در پذیرش ارز دیجیتال بالا نیست؟

چون پذیرش به چند چیز بستگی دارد که تورم فقط یکی از آن هاست: اندازه جمعیت اینترنتی، دسترسی به صرافی، وضعیت مقررات و درآمد سرانه. به همین دلیل هند و اندونزی بالای جدول اند و کشورهایی با تورم بسیار بالاتر پایین تر.

تجربه این کشورها برای ایران قابل تکرار است؟

بخشی بله، بخشی نه. انگیزه یکسان است ولی مسیر ورود و خروج پول کاملا فرق می کند و همین یک تفاوت، هزینه واقعی اجرای همان استراتژی را عوض می کند. هر مقایسه ای که این هزینه را حساب نکند، نتیجه اش خوش بینانه تر از واقعیت درمی آید.