یک شکایت هست که هر ماه چند بار تکرار می شود: «برای فرستادن بیست دلار بیت کوین، همان قدر کارمزد دادم که دفعه قبل برای دو هزار دلار.»
این باگ نیست. این دقیقا همان طوری است که بیت کوین کار می کند و تا وقتی منطقش را ندانید، هر بار غافلگیر می شوید.
کارمزد بیت کوین بر اساس مبلغ حساب نمی شود
ماینر برای اینکه تراکنش شما را داخل بلاک بگذارد، به مبلغش نگاه نمی کند. به این نگاه می کند که تراکنش شما چند بایت از فضای محدود بلاک را اشغال می کند. واحد اندازه گیری هم وی بایت است و قیمت گذاری بر حسب ساتوشی به ازای هر وی بایت انجام می شود.
پس سوال درست این نیست که «چقدر می فرستم»، این است که «تراکنش من چقدر بزرگ است». و بزرگی تراکنش را تعداد ورودی هایش تعیین می کند، نه مبلغ.
اینجا همان جایی است که مفهوم منطق موجودی کیف پول و یو تی ایکس او به کار می آید: اگر موجودی شما از پنجاه واریز کوچک ساخته شده باشد، برای خرج کردنش باید هر پنجاه تا را وارد تراکنش کنید و تراکنشتان چاق می شود. کسی که همان مبلغ را در یک واریز بزرگ گرفته، با یک ورودی کارش راه می افتد و کارمزد به مراتب کمتری می دهد.
خبر خوب اینکه این تحت کنترل شماست. خبر بد اینکه کیف پول ها معمولا این را به شما نشان نمی دهند.
آن عددی که می پردازید یک عدد نیست
وقتی از یک صرافی بیت کوین برداشت می کنید، چیزی که از حسابتان کم می شود مجموع چند چیز است و معمولا فقط یکی از آن ها اسمش «کارمزد شبکه» است:
- کارمزد شبکه: همان ساتوشی بر وی بایت که به ماینر می رسد. متغیر است و به ازدحام لحظه ای بستگی دارد.
- کارمزد برداشت سرویس: عددی که صرافی برای خودش برمی دارد. این معمولا ثابت اعلام می شود و ربطی به شبکه ندارد.
- اسپرد: فاصله بین قیمت خرید و قیمت فروش. این در هیچ جدول کارمزدی نوشته نمی شود، ولی هزینه واقعی است و گاهی از دو مورد بالا بزرگ تر است.
وقتی سرویسی تبلیغ می کند «کمترین کارمزد»، تقریبا همیشه دارد فقط از تکه دوم حرف می زند. مقایسه درست این است که ببینید در ازای مبلغ مشخصی که می دهید، چند بیت کوین تحویل می گیرید. بقیه اش بازی با کلمات است.
چطور کارمزد را کم کنیم
چهار کار واقعا اثر دارد و بقیه چیزهایی که در اینترنت نوشته می شود تزیینی است.
- آدرس نسل جدید استفاده کنید. آدرس هایی که با bc۱ شروع می شوند تراکنش کوچک تری می سازند و همین مستقیم روی کارمزد اثر می گذارد.
- زمان بندی کنید. ازدحام شبکه در طول شبانه روز نوسان دارد. اگر عجله ندارید، کارمزد پیشنهادی را در چند ساعت مختلف نگاه کنید.
- واریزهای کوچک را جمع نکنید. اگر می دانید بعدا باید خرج کنید، بهتر است موجودی را در ورودی های کمتر و بزرگ تر نگه دارید.
- برای مبالغ خرد اصلا از زنجیره اصلی استفاده نکنید. لایتنینگ برای همین ساخته شده.
و یک کاری که نکنید: کارمزد را دستی روی حداقل نگذارید تا صرفه جویی کنید. تراکنشی که کارمزدش کم باشد ممکن است ساعت ها یا روزها در صف بماند و در روزهای شلوغ اصلا تایید نشود. اینکه در آن حالت چه کار باید کرد را در راهنمای تراکنش گیر کرده نوشته ایم.
پس بیت کوین از حواله بانکی ارزان تر است یا نه
بستگی به مبلغ دارد، و جواب برای بیشتر کاربران ایرانی خوشایند نیست.
کارمزد شبکه بیت کوین تقریبا ثابت است و به مبلغ کاری ندارد. کارمزد حواله بانکی و کارت درصدی است. یعنی هر چه مبلغ بزرگ تر شود، بیت کوین نسبتا ارزان تر می شود و هر چه کوچک تر شود، گران تر. برای یک انتقال چند ده هزار دلاری، اختلاف چشمگیر و به نفع بیت کوین است. برای فرستادن پنجاه دلار، بیت کوین روی زنجیره اصلی معمولا بدترین گزینه روی میز است.
ادعای قدیمی «بیت کوین کارمزد را حذف می کند» هم دقیق نیست. کارمزد حذف نشده؛ از یک درصد ثابت روی مبلغ، تبدیل شده به یک هزینه ثابت روی حجم داده. این ساختار متفاوتی است، نه ساختار ارزان تری. مقایسه کامل بیت کوین با سیستم های سنتی پرداخت را در بررسی پرداخت با بیت کوین باز کرده ایم.
یک متغیر که فقط ما داریم
برای کاربر ایرانی یک هزینه پنهان دیگر هم هست که در هیچ جدولی نمی آید: ریسک زمان.
وقتی تراکنش شما نیم ساعت یا چند ساعت در صف است، قیمت دلار و قیمت بیت کوین سر جایشان نمی مانند. اگر در همان بازه اختلال اینترنت هم اضافه شود و نتوانید وضعیت تراکنش را ببینید، عملا در یک بازه نامعلوم در معرض نوسان هستید. این هزینه در هیچ کارمزدی نوشته نشده و برای مبالغ بزرگ می تواند از خود کارمزد بیشتر باشد.
راه حلش هم مشخص است: اگر هدفتان پرداخت به یک سرویس خارجی است و نه نگهداری بیت کوین، ابزار درست از اول رمزارز نیست. یک کد پرداخت مثل هات ووچر با هزینه از پیش معلوم یک بار خریده می شود، هزینه اش از قبل معلوم است و در لحظه مصرف به صف شبکه و به قیمت لحظه ای وابسته نیست. بر اساس سفارش های ثبت شده در پلتفرم دیجی دلار، همین مورد رایج ترین دلیلی است که کاربران بعد از یک بار تجربه کارمزد شلوغی شبکه سراغش می آیند.
سوال های پرتکرار
کارمزد انتقال بیت کوین چقدر است؟
عدد ثابتی وجود ندارد. کارمزد بر حسب ساتوشی به ازای هر وی بایت تعیین می شود و با ازدحام شبکه بالا و پایین می رود. هر سایتی که یک عدد قطعی به شما بدهد، یا کارمزد سرویس خودش را می گوید یا عدد قدیمی است.
چرا کارمزد برداشت در صرافی ها با هم فرق دارد؟
چون هر صرافی روی کارمزد شبکه، یک کارمزد سرویس برای خودش می گذارد و سیاست هر کدام فرق می کند. بعضی ها هم برداشت کاربران را دسته ای می فرستند و از صرفه جویی حاصل، بخشی را نگه می دارند.
کمترین کارمزد انتقال ارز دیجیتال مال کدام شبکه است؟
بیت کوین نیست. برای انتقال ارزش با کمترین هزینه، شبکه های دیگر ارزان ترند و همین باعث شده بیشتر انتقال های خرد سال هاست از بیت کوین به جای دیگری منتقل شود. انتخاب شبکه را بر اساس مقصد انجام دهید، نه بر اساس اسم رمزارز.
می شود تراکنش را بدون کارمزد فرستاد؟
در عمل نه. تراکنش با کارمزد صفر توسط گره ها بازپخش نمی شود و عملا هیچ وقت به بلاک نمی رسد. کارمزد کمینه ای وجود دارد که پایین تر از آن، تراکنش شما وارد شبکه هم نمی شود.
جمع بندی
کارمزد بیت کوین یک عدد نیست، یک مزایده است. شما در حال رقابت بر سر فضای محدود بلاک هستید و قیمت را ازدحام تعیین می کند.
سه چیز را قبل از هر انتقال بدانید: تراکنشتان چند ورودی دارد، شبکه الان چقدر شلوغ است، و مقصدتان واقعا چیست. اگر جواب سوال سوم «پرداخت یک سرویس خارجی» باشد، احتمالا از اول نباید سراغ زنجیره اصلی می رفتید.
