تراکنش تایید نشده بیت کوین؛ چرا گیر می کند و چه کار کنیم
برای ثبت سفارش به حساب نیاز دارید. ثبت نام رایگان است.
چهل دقیقه از ارسال گذشته و تراکنش هنوز «در انتظار تایید» است. طرف مقابل پیام می دهد که چیزی دریافت نکرده. سوال اول همیشه همین است: پولم گم شد؟
نه. تراکنش تایید نشده گم نشده است؛ فقط هنوز وارد بلاک چین نشده. اما بین «گم نشده» و «به دستتان برمی گردد» فاصله هست و بستگی دارد چه کار کنید.
وقتی تراکنشی می فرستید، بلافاصله وارد بلاک چین نمی شود. اول در حافظه موقت گره های شبکه می نشیند؛ جایی که به آن ممپول یا mempool می گویند. ممپول یک اتاق انتظار است پر از تراکنش هایی که همه منتظرند ماینر انتخابشان کند.
ماینر وقتی بلاک جدیدی می سازد، از میان این اتاق انتظار انتخاب می کند. معیار انتخابش هم ساده و بی رحم است: کارمزد. نه نوبت، نه اینکه چه کسی زودتر فرستاده، نه مبلغ تراکنش. فقط کارمزد به ازای حجم.
تقریبا همیشه یک دلیل دارد: کارمزدی که پرداخت کرده اید برای شلوغی فعلی شبکه کم است.
ظرفیت بیت کوین محدود است. به طور میانگین هر ده دقیقه یک بلاک ساخته می شود، یعنی حدود ۱۴۴ بلاک در شبانه روز، و هر بلاک هم اندازه محدودی دارد. وقتی تعداد تراکنش های منتظر از این ظرفیت بیشتر شود، رقابت بر سر کارمزد شروع می شود و هر کس کمتر داده باشد عقب می ماند.
یک نکته که خیلی ها را غافلگیر می کند: کارمزد به مبلغ تراکنش ربطی ندارد. به حجم تراکنش بر حسب بایت ربط دارد، و حجم را تعداد ورودی ها تعیین می کند. برای همین ارسال مبلغ کوچکی که از دل ده ها دریافت خرد جمع شده، می تواند گران تر از ارسال یک مبلغ بزرگ باشد. دلیلش را UTXO و منطق خرج شدن بیت کوین توضیح داده است.
و اگر کیف پولتان کارمزد را خودکار تعیین می کند، معمولا نرخ لحظه ای شبکه را می بیند. مشکل وقتی پیش می آید که شبکه بین ارسال شما و ساخته شدن بلاک بعدی شلوغ تر شود.
اول یک تصحیح مهم: شما نمی توانید تراکنش بیت کوین را «لغو» کنید. چنین دکمه ای وجود ندارد. کاری که می شود کرد، جایگزین کردن یا هل دادن آن است.
۱. جایگزینی با کارمزد بالاتر (RBF)
اگر تراکنش را طوری فرستاده باشید که قابل جایگزینی باشد، می توانید نسخه جدیدی از همان تراکنش را با کارمزد بالاتر بفرستید و نسخه قبلی کنار می رود. به این قابلیت Replace-By-Fee می گویند و از نسخه ۰.۱۲ نرم افزار بیت کوین کور بر اساس BIP 125 به شکل گسترده در دسترس است.
شرطش این است که کیف پول شما از این قابلیت پشتیبانی کند و تراکنش هنوز تایید نگرفته باشد. اگر یک تایید گرفته، دیگر کار تمام است.
۲. فرزند هزینه پدر را می دهد (CPFP)
این راه در متن های فارسی تقریبا هیچ وقت گفته نمی شود، در حالی که وقتی شما گیرنده اید تنها راه شماست.
فرض کنید کسی برای شما پول فرستاده و تراکنشش گیر کرده. شما نمی توانید تراکنش او را عوض کنید، اما می توانید همان مبلغ دریافتی تاییدنشده را در یک تراکنش جدید با کارمزد بالا خرج کنید. ماینر برای اینکه آن کارمزد چرب را بردارد، مجبور است تراکنش پدر را هم با خودش وارد بلاک کند. به این ترفند Child Pays For Parent می گویند.
۳. صبر کردن
گزینه ای که کمتر جدی گرفته می شود و اغلب همان درست است. شلوغی شبکه دائمی نیست و معمولا در ساعت های خلوت تر فروکش می کند. اگر عجله ندارید، تراکنش شما احتمالا خودش تایید می شود.
و اگر خیلی طول بکشد، تراکنش از ممپول گره ها بیرون انداخته می شود و انگار که اصلا فرستاده نشده. آن وقت موجودی دوباره در کیف پولتان قابل استفاده است. مهم است بدانید در تمام این مدت پول شما جایی نرفته بود؛ فقط قفل شده بود.
سایت هایی هستند که وعده می دهند تراکنش شما را جلو بیندازند و بعضی متن های قدیمی هم مستقیم به آنها ارجاع می دهند. چند نکته پیش از استفاده:
این سرویس ها معمولا وابسته به استخرهای استخراج اند و بعضی شان در سال های اخیر تعطیل شده یا شرایطشان عوض شده است. توصیه ما این است که به هیچ نام مشخصی که در یک مقاله قدیمی دیده اید اعتماد نکنید و پیش از هر چیز وضعیت فعلی اش را خودتان بررسی کنید. مهم تر اینکه هیچ سرویسی نمی تواند تضمین کند و اگر جایی برای این کار مبلغ قابل توجهی می خواهد، معمولا RBF یا CPFP همان کار را رایگان تر انجام می دهد.
حالتی که در ایران بیشتر از گیر کردن کارمزد پیش می آید و جوابش کاملا متفاوت است.
اگر شناسه تراکنش را در کاوشگر می زنید و هیچ چیزی پیدا نمی شود، احتمال زیاد مشکل کارمزد نیست: یا دارید در کاوشگر شبکه اشتباهی جستجو می کنید، یا انتقال روی شبکه ای انجام شده که کیف پول مقصد پشتیبانی نمی کند. این دومی مخصوصا در انتقال تتر رایج است، چون USDT روی چند شبکه وجود دارد و آدرس ها شبیه هم اند. توضیح کاملش در شبکه TRC20 و تفاوتش با بقیه شبکه ها آمده است.
قاعده ای که جلوی بیشتر این ماجراها را می گیرد: قبل از انتقال بزرگ، یک مبلغ کوچک آزمایشی بفرستید.
چون این دو عبارت شبیه هم اند و مدام قاطی می شوند، یک بار روشنشان کنیم.
تراکنش تایید نشده همان چیزی است که تا اینجا خواندید. اما «توکن تایید نشده» یا unverified token چیز دیگری است: توکنی ناشناس که خود به خود در کیف پول شما ظاهر شده. کسی برایتان نفرستاده که لطف کند؛ این معمولا طعمه است. با چنین توکنی تعامل نکنید، سعی نکنید بفروشیدش و روی هیچ سایتی برای نقد کردنش کیف پولتان را وصل نکنید.
تراکنش تایید نشده بعد از چه مدت برمی گردد؟
عدد ثابتی ندارد و به تنظیمات گره ها بستگی دارد، اما در عمل صحبت از روزها است نه ساعت ها. وقتی تراکنش از ممپول حذف شد، موجودی دوباره در کیف پول شما قابل خرج کردن می شود. تا آن لحظه پول نه گم شده و نه به دست گیرنده رسیده است.
می شود تراکنش بیت کوین را لغو کرد؟
لغو به معنای دقیق کلمه نه. تنها کاری که می شود کرد جایگزین کردن آن با تراکنش دیگری است که همان موجودی را خرج می کند و کارمزد بالاتری دارد، یعنی همان RBF. اگر تراکنش حتی یک تایید گرفته باشد، هیچ راهی برای برگرداندنش وجود ندارد.
چرا کارمزد من کم بود در حالی که کیف پول خودش تعیینش کرد؟
کیف پول کارمزد را بر اساس وضعیت شبکه در همان لحظه پیشنهاد می دهد. اگر بلافاصله بعد از ارسال شما موج تراکنش جدیدی وارد شبکه شود، پیشنهاد چند دقیقه پیش دیگر رقابتی نیست. بعضی کیف پول ها هم به صورت پیش فرض کارمزد اقتصادی انتخاب می کنند که ارزان است ولی کند.
چطور بفهمم الان کارمزد مناسب چقدر است؟
پیش از ارسال، وضعیت ممپول را در یک کاوشگر ببینید. آنجا مشخص است که چقدر تراکنش در صف است و برای رسیدن به بلاک بعدی چه نرخی لازم است. همین یک نگاه قبل از ارسال، بیشتر از هر ترفندی بعد از ارسال به کارتان می آید.
منابع: وضعیت لحظه ای ممپول و نرخ کارمزد در کاوشگر mempool.space و توضیح فنی جایگزینی تراکنش در ویکی بیت کوین.
