کشورهای استخراج کننده بیت کوین؛ نقشه ای که کهنه شده

هر بار بحث استخراج بیت کوین بالا می گیرد، یک درصد از جایی بیرون می آید: فلان کشور فلان درصد هش ریت دنیا را دارد. آن عدد تقریبا همیشه از یک منبع می آید، و آن منبع خودش سه چیز را درباره خودش می گوید که در نقل قول ها حذف می شود.

این مطلب درباره همان نقشه است: کشورهای استخراج کننده بیت کوین کجا هستند، این را از کجا می دانیم، و چرا آنچه می دانیم کمتر از چیزی است که فکر می کنیم.

نقشه ای که همه از رویش نقل می کنند

مرجع عملا انحصاری این موضوع نقشه استخراج مرکز مالی جایگزین دانشگاه کمبریج است. روش کارش را خودش توضیح داده و ارزش خواندن دارد.

چند استخر بزرگ استخراج، توزیع جغرافیایی هش ریت خودشان را به صورت تجمیع شده برای کمبریج می فرستند. مبنای این توزیع، آدرس آی پی دستگاه هایی است که به سرور استخر وصل می شوند. کمبریج خودش این را به عنوان یک فرض صورت بندی می کند: فرض اول اینکه آدرس آی پی نشانه درستی از محل واقعی دستگاه است.

و بلافاصله جایی را نشان می دهد که این فرض شکسته: در توضیح نقشه نوشته که برای آلمان و ایرلند شواهدی از عملیات بزرگ استخراج وجود ندارد و سهم این دو احتمالا به خاطر وی پی ان و پروکسی متورم شده است.

پس ترتیب درست خواندن این داده این است: نقشه توزیع آدرس آی پی را نشان می دهد، نه توزیع دستگاه ها. در صنعتی که بخشی از فعالانش دلیل حقوقی برای پنهان کردن موقعیتشان دارند، این تفاوت کوچکی نیست.

نکته سوم را هم خودش می گوید: این سری از سپتامبر ۲۰۱۹ ماهانه منتشر شده و آخرین دوره ای که روی نقشه قابل انتخاب است مربوط به سال های ابتدایی دهه است. یعنی درصدی که امروز در یک مقاله فارسی می خوانید، احتمالا وضعیت چند سال پیش را توصیف می کند و به عنوان وضعیت امروز به شما فروخته شده.

استخراج کجا می رود و چرا

ماینینگ کسب و کار پیچیده ای نیست. یک دستگاه برق مصرف می کند و بیت کوین بیرون می دهد. هر چیز دیگری فرع است.

بنابراین ماینینگ همیشه به سمت سه چیز حرکت می کند و از سه چیز فرار می کند. جذبش می کند: برق ارزان، هوای سرد که هزینه خنک کاری را کم می کند، و قانونی که تکلیف را روشن کرده باشد. فراری اش می دهد: برق گران، شبکه برق ناپایدار، و قانونی که هر شش ماه عوض می شود.

سومی از دوتای اول مهم تر است و کمتر گفته می شود. یک ماینر برای برگرداندن پول سخت افزارش به افق چندساله نیاز دارد. جایی که برق ارزان است ولی ممکن است سال بعد ممنوع شود، از جایی که برق گران تر و قانون ثابت است بدتر است.

چین: بزرگ ترین جابه جایی این صنعت

تا سال ۲۰۲۱ سهم اصلی هش ریت جهانی در چین بود و داده کمبریج حتی الگوی کوچ فصلی داخل چین را ثبت کرده بود: ماینرها فصل خشک را در مناطق زغال سنگی می ماندند و فصل بارانی به مناطق با برق آبی ارزان می رفتند.

در ژوئن ۲۰۲۱ دولت چین استخراج را ممنوع کرد. از آن به بعد، به گفته خود کمبریج، دیگر داده ای از داخل چین در دسترس نیست و آن کوچ فصلی احتمالا به تاریخ پیوسته.

اینجا یک درس عمومی هست. ماینینگ ملک نیست؛ سخت افزار است. وقتی کشوری آن را ممنوع می کند، صنعت از بین نمی رود، بار می شود و می رود. هش ریت جهانی بعد از ممنوعیت چین افت کرد و بعد بازگشت. آنچه چین از دست داد، بیت کوین نبود؛ درآمد صادرات برق بود که به شکل دستگاه استخراج انجام می شد.

استخراج به اقتصاد یک کشور چه می دهد

اینجا باید موضع گرفت، چون هر دو طرف بحث اغراق می کنند.

آنچه واقعا اضافه می کند: تقاضای پایدار و قابل قطع برای برق، که برای شبکه هایی با مازاد ظرفیت در ساعات کم مصرف ارزش دارد؛ درآمد ارزی برای کشوری که راه های دیگرش محدود است؛ و مقدار محدودی سرمایه گذاری در زیرساخت.

آنچه اضافه نمی کند: اشتغال قابل توجه. یک مزرعه استخراج بعد از راه اندازی با تعداد کمی نیرو می چرخد. هر ادعایی که ماینینگ را موتور اشتغال معرفی کند، عددی پشتش ندارد.

و هزینه واقعی اش: برقی که مصرف می شود جای مصرف دیگری را می گیرد. در شبکه ای که در پیک تابستان یا زمستان کم می آورد، این یک انتخاب است، نه یک منفعت رایگان. بحث مصرف انرژی و آنچه در این باره درست و غلط گفته می شود را در مصرف انرژی استخراج بیت کوین باز کرده ایم.

استخراج با پذیرش یکی نیست

این دو را مدام قاطی می کنند. کشوری که در آن ماینینگ انجام می شود لزوما کشوری نیست که مردمش بیت کوین دارند یا قانون از آن حمایت می کند. قزاقستان زمانی سهم بزرگی از هش ریت داشت بدون اینکه بیت کوین آنجا نقشی در زندگی روزمره داشته باشد.

عکسش هم درست است. کشوری می تواند بیت کوین را در سطح قانون بپذیرد و تقریبا هیچ استخراجی نداشته باشد. آنچه از آزمایش السالوادور باقی ماند را جدا در پذیرش بیت کوین در سطح دولتی بررسی کرده ایم، و وضعیت قانونی بیت کوین در کشورهای مختلف موضوع قانونی بودن بیت کوین در کشورها است.

این بحث از ایران چه شکلی دارد

یک تذکر لازم: ما وکیل نیستیم و این متن نظر حقوقی نیست. وضعیت مجوز، تعرفه برق و محدودیت های فصلی چیزی است که باید از مرجع رسمی خودش بپرسید، نه از یک مقاله.

آنچه ساختاری و بدون عدد می شود گفت این است. ایران همان سه عاملی را دارد که ماینینگ دنبالش می گردد و همان سه عاملی را دارد که از آن فرار می کند، همزمان. نتیجه اش صنعتی است که وجود دارد ولی افق برنامه ریزی اش کوتاه است، و کوتاه بودن افق دقیقا همان چیزی است که سرمایه گذاری بلندمدت را از بین می برد.

برای کاربر عادی نتیجه عملی ساده است: خرید بیت کوین و استخراج بیت کوین دو تصمیم کاملا جدا هستند و یکی جایگزین دیگری نیست. اگر هدفتان داشتن بیت کوین است، خریدنش هزینه و ریسک کمتری دارد؛ نرخ لحظه ای را در بیت کوین با تسویه تومانی همان روز است. اگر می خواهید ورودی سرمایه تان از مسیر ووچر باشد، انواع ووچر برای شارژ حساب نقطه شروع است.

سوال های پرتکرار

جمع بندی

نقشه کشورهای استخراج کننده بیت کوین یک تصویر واقعی است، اما تصویری قدیمی و با خطای شناخته شده. بهترین کاری که می شود با آن کرد، خواندن روندش است نه اعتماد به رقم هایش: ماینینگ به سمت برق ارزان و قانون ثابت می رود و از هر کجا که یکی از این دو را از دست بدهد، بار می شود و می رود.

و یک تفکیک که کل این بحث را تمیز می کند: میزبانی از ماینینگ یک تصمیم انرژی است، نه یک تصمیم پولی. کشورها برای برقشان این کار را می کنند، نه برای بیت کوین.

منابع اولیه: نقشه استخراج بیت کوین دانشگاه کمبریج و توضیح روش گردآوری داده همان نقشه.