قطع برق و استخراج ارز دیجیتال؛ سهم ماینینگ چقدر بود
برای ثبت سفارش به حساب نیاز دارید. ثبت نام رایگان است.
سه شنبه، بیست و سوم دی ماه ۱۳۹۹. برق بخش بزرگی از کشور بدون هیچ اطلاع قبلی رفت و حدود دو ساعت نیامد. بانک ها جواب ارباب رجوع را نمی دادند، مغازه ها کرکره را بالا نبردند و آدم ها پشت درهای آسانسور ماندند.
تا شب، یک اسم روی همه تیترها بود: ماینینگ. حالا با فاصله چند سال، ارزشش را دارد که این نسبت را با دقت بیشتری بررسی کنیم.

نکته اصلی مقدار مصرف نیست، شکل مصرف است.
مصرف خانگی اوج و فرود دارد؛ شب زیاد می شود، بعد از نیمه شب کم. شبکه برق برای همین الگو طراحی و برنامه ریزی می شود. اما یک مزرعه استخراج بیست و چهار ساعته با توان تقریبا ثابت کار می کند و هیچ فرقی بین ساعت سه بامداد و ساعت هشت شب قائل نیست، چون سودش با خاموش بودن قطع می شود.
بار ثابت و بی انعطاف، دقیقا همان چیزی است که یک شبکه تحت فشار دوست ندارد. مصرف کننده صنعتی معمولی را می شود در ساعت اوج محدود کرد؛ دستگاهی که کسی از وجودش خبر ندارد را نمی شود.

سخت افزارش هم از ابتدا این طور نبود. اوایل با رایانه معمولی و کارت گرافیک استخراج می شد، بعد دستگاه های اختصاصی آمدند که فقط یک کار بلدند و همان یک کار را با مصرف بالا انجام می دهند. منطق کامل این رقابت در توضیح اثبات کار و علت مصرف انرژی آمده است.
استخراج مجاز و استخراج غیرمجاز، از نظر شبکه برق دو پدیده متفاوت اند.
- مزرعه دارای مجوز: مصرفش شناخته شده است، برق را با تعرفه مخصوص خودش می خرد و در ساعت اوج قابل قطع کردن است. از منظر برنامه ریزی، یک مشترک صنعتی عادی است.
- دستگاه های پراکنده در انباری، مرغداری و ویلا: با تعرفه یارانه ای خانگی یا کشاورزی کار می کنند، در هیچ برنامه ای دیده نمی شوند و چون معلوم نیست کجا هستند، مدیریت هم نمی شوند.
یعنی آنچه شبکه را غافلگیر می کرد، بیت کوین نبود؛ مصرفی بود که در هیچ دفتری ثبت نشده بود. همین نکته را در بررسی ادعای نقش بیت کوین در آلودگی هوا هم دنبال کرده ایم.

تصویر بالا از همان سال در متن اصلی این صفحه بوده: قبض برق یک مرکز استخراج ثبت شده در منطقه ویژه اقتصادی. نکته اش این است که چنین مرکزی مصرفش شمرده و صورتحسابش صادر می شود. آنچه شمرده نمی شود، جای دیگری است.
جواب صادقانه: نمی دانیم، و هر کسی عدد دقیقی به شما بدهد دارد حدس می زند. مصرف غیرمجاز، طبق تعریف، اندازه گیری نشده است.
آنچه می شود گفت این است که خاموشی سراسری آن روز چند عامل هم زمان داشت: اوج مصرف زمستانی، محدودیت سوخت نیروگاه ها و ناترازی تولید و مصرف. استخراج غیرمجاز یکی از این عوامل بود، نه همه آن. اما تنها عاملی بود که می شد در یک تیتر جا داد و درباره اش سریع تصمیم گرفت.
دو چیز. اول اینکه سخت افزار نسل های جدید به ازای هر واحد کار، برق کمتری مصرف می کند؛ ولی چون رقابت بالاتر رفته، مصرف کل کاهش نیافته.
دوم اینکه جغرافیای استخراج جهانی مدام جابه جا می شود و همیشه به سمت ارزان ترین برق می رود. این یک قاعده اقتصادی ساده است و درباره ایران هم صدق می کند: تا وقتی برق یارانه ای در دسترس باشد، دستگاه ها می مانند. اقتصاد این کار برای کسی که به فکر خرید دستگاه است، در حساب سود و زیان استخراج بیت کوین باز شده و در بیشتر حالت ها جواب منفی می دهد.
استخراج بیت کوین با برق خانگی ممکن است
از نظر فنی بله، از نظر مقرراتی نه و از نظر اقتصادی هم برای اکثر آدم ها بی معنی است. تعرفه خانگی پلکانی است و مصرف ثابت شبانه روزی، شما را سریع به پله های گران می برد.
چرا اصلا در ایران استخراج می کنند
چون تنها هزینه مهم این کار برق است و هر جا برق ارزان تر باشد، صرفه بیشتری دارد. همین یک متغیر، نقشه جهانی استخراج را می چیند.
خرید و نگهداری بیت کوین هم برق مصرف می کند
نه. مصرف برق مربوط به استخراج است. کاربری که می خرد، نگه می دارد یا منتقل می کند، در این مصرف سهمی ندارد. کاربردهای معمول بیت کوین هیچ کدام به دستگاه نیاز ندارند.
مصرف برق شبکه بیت کوین در کل چقدر است
عدد ثابتی ندارد و با قیمت و سختی شبکه تغییر می کند. برآورد به روزش را دانشگاه کمبریج منتشر می کند و تحلیلش را در اندازه مصرف برق بیت کوین در مقیاس جهانی نوشته ایم.
آن دو ساعت خاموشی یک هشدار واقعی بود و استخراج غیرمجاز هم یک مسئله واقعی است. اما مسئله، مصرف ثبت نشده روی برق یارانه ای بود، نه خود بیت کوین. تفاوت این دو جمله در سیاست گذاری معلوم می شود: با یکی سراغ تعرفه و شناسایی می روید، با دیگری سراغ ممنوع کردن یک فناوری که هیچ وقت جواب نداده است.