اتریوم چیست و دقیقا چه کاری انجام می دهد

به روزرسانی: ۷ دقیقه مطالعه
۳۹۸بازدید ۰اشتراک
دارای مجوزهای رسمی انتشار:

برای ثبت سفارش به حساب نیاز دارید. ثبت نام رایگان است.

یک تراکنش تتر روی شبکه اتریوم می فرستید و کیف پول می گوید موجودی اتر کافی نیست. تتر که دارید، پس مشکل کجاست؟ این دقیقا همان جایی است که بیشتر آدم ها برای اولین بار می فهمند اتریوم فقط یک ارز دیجیتال نیست. اتریوم شبکه ای است که آن تتر روی آن زندگی می کند، و اجاره آن شبکه را باید با اتر بدهید.

لوگوی اتریوم روی دست باز کاربر و شبکه ای از گره های متصل بالای آن

اتریوم چیست: یک کامپیوتر مشترک، نه فقط یک سکه

ساده ترین توصیف درست این است: اتریوم یک کامپیوتر است که هزاران نفر با هم آن را می چرخانند و هیچ کس به تنهایی نمی تواند خاموشش کند. شما روی این کامپیوتر برنامه می گذارید، برنامه اجرا می شود، و نتیجه اجرا برای همه قابل بررسی است.

بیت کوین هم یک شبکه غیرمتمرکز است، اما کار اصلی اش نگهداری یک دفتر حساب است: چه کسی چقدر دارد. اتریوم یک قدم جلوتر رفت و گفت این دفتر حساب می تواند منطق هم اجرا کند. شرط بگذار، قفل بگذار، بگو اگر فلان اتفاق افتاد پول آزاد شود. همین یک تفاوت، تمام چیزی است که دیفای و توکن ها و بازارهای NFT از آن بیرون آمدند.

شبکه در سال ۲۰۱۵ راه افتاد. ویتالیک بوترین ایده اولیه را نوشت، اما اتریوم پروژه یک نفر نیست و نبوده است؛ تغییرات شبکه از مسیر پیشنهادهای عمومی و توافق توسعه دهندگان و اپراتورهای شبکه می گذرد.

اتر و اتریوم را با هم اشتباه نگیرید

اتریوم اسم شبکه است. اتر با نماد ETH اسم ارز بومی آن شبکه است. در حرف روزمره همه به هر دو می گویند اتریوم و اشکالی هم ندارد، اما وقتی پای تراکنش وسط باشد این تفاوت خودش را نشان می دهد.

اتر دو کار می کند. اول اینکه دارایی قابل معامله است. دوم و مهم تر اینکه سوخت شبکه است: هر عملیاتی روی اتریوم باید با اتر پرداخت شود، حتی اگر آن عملیات جابجایی یک ارز دیگر باشد. توکنی مثل تتر یا شیبا روی اتریوم ساخته شده است و کارمزد جابجایی اش را با اتر می دهید، نه با خودش.

این تنها بندی از این مقاله است که اگر یادتان بماند، پول واقعی برایتان نگه می دارد.

قرارداد هوشمند: کد به جای اعتماد

قرارداد هوشمند یک برنامه است که روی شبکه نشسته و شرط هایش از قبل نوشته شده. کسی نمی تواند وسط کار نظرش عوض شود، چون برنامه پس از انتشار همان است که هست.

این هم قدرت ماجراست و هم خطرش. اگر در آن کد اشتباهی باشد، همان اشتباه هم دقیق و بی رحمانه اجرا می شود و راه برگشتی وجود ندارد. تاریخ اتریوم پر از پول هایی است که به خاطر یک باگ برای همیشه رفتند. اگر می خواهید بدانید یک قرارداد هوشمند دقیقا چه چیزی هست و چه چیزی نیست، قرارداد هوشمند دقیقا چه کاری انجام می دهد همین را باز کرده است.

سکه فلزی اتریوم روی یک برد مدار چاپی با خطوط مسی روشن

گس؛ همان چیزی که تازه واردها را غافلگیر می کند

هر کاری روی اتریوم یک هزینه محاسباتی دارد که به آن گس می گویند. گس با اتر پرداخت می شود و نرخش ثابت نیست: وقتی شبکه شلوغ است بالا می رود و وقتی خلوت است پایین می آید. یعنی یک انتقال ساده ممکن است امروز ارزان باشد و فردا چند برابر.

و اینجا نکته ای هست که سایت های فارسی معمولا از کنارش رد می شوند. هزینه ای که شما در عمل می پردازید یک عدد نیست، چند عدد است که روی هم می نشیند:

  • نرخ خرید خود اتر
  • اسپرد، یعنی فاصله قیمت خرید و فروش در همان لحظه
  • کارمزد سرویسی که از آن می خرید
  • و در آخر کارمزد شبکه، همان گس، که به هیچ صرافی نمی رسد و به اپراتورهای شبکه می رسد

وقتی کسی تبلیغ می کند «کمترین کارمزد»، معمولا فقط دارد درباره قلم سوم حرف می زند. سه قلم دیگر سر جایشان هستند. توضیح مفصل تر آن عدد و اینکه از کجا می آید در کارمزد گس در شبکه اتریوم آمده است.

اتریوم دیگر استخراج نمی شود

تا سال ۲۰۲۲ اتریوم با کارت گرافیک استخراج می شد. بعد از ارتقایی که به آن مرج می گویند، شبکه از اثبات کار به اثبات سهام رفت و ماینر اتریوم عملا از بین رفت. حالا کسانی که شبکه را می چرخانند اتر خود را قفل می کنند و در ازای آن پاداش می گیرند.

هنوز متن های فارسی زیادی هستند که از استخراج اتریوم حرف می زنند. آن متن ها قدیمی اند. اگر جایی به شما پیشنهاد ماینینگ اتریوم دادند، یا منظورشان ارز دیگری است یا اصلا نمی دانند چه می گویند. ماجرای این ارتقا و آن اسم گمراه کننده «اتریوم ۲» را در ماجرای اتریوم ۲.۰ و نامی که کنار گذاشته شد نوشته ایم.

از ایران، ماجرا یک لایه دیگر هم دارد

سه چیز اینجا فرق می کند و هیچ کدامشان در متن های ترجمه شده نیست.

اول، اختلال اینترنت. تراکنش اتریوم وقتی امضا و ارسال شد دیگر مال شماست و شبکه کارش را می کند، اما اگر وسط ارسال قطع شوید ممکن است ندانید تراکنش رفته یا نه و دوباره بفرستید. عادت درست این است که اول در مرورگر بلاک چین دنبال هش تراکنش بگردید، بعد تصمیم بگیرید.

دوم، دسترسی. بخش بزرگی از رابط های کاربری خارجی از ایران باز نمی شوند یا وسط کار می ایستند. خود شبکه اتریوم کاری به مکان شما ندارد، اما سرویسی که با آن حرف می زنید دارد.

سوم، مسیر ورود پول. برای بسیاری از کاربران ایرانی راحت ترین راه رسیدن به دارایی دلاری، ووچرهای دلاری است تا درگیری با حساب بانکی خارجی. اگر مسیرتان از آنجاست، مسیر ووچر دلاری برای کاربر ایرانی نقطه شروع بهتری از یک صرافی خارجی است.

بر اساس سفارش های ثبت شده در پلتفرم دیجی دلار، بخش بزرگی از خریدهای کوچک اتر اصلا برای سرمایه گذاری نیست؛ برای این است که کاربر می خواهد یک توکن دیگر را جابجا کند و به سوخت شبکه نیاز دارد.

اتریومنرخ لحظه ای اتر ۵.۰۷٪تومانی
۶۳۵,۳۴۸,۸۸۳ تومان
$2,770.98 ▲ ۴.۹۴٪دلاری نرخ جهانی
تغییر ۲۴ ساعته، تومانی و دلاری - بروزرسانی ۰۲:۱۶ مشاهده و خرید اتریوم

اتریوم به چه دردی نمی خورد

دوم اینکه اتر یک دارایی پرنوسان است. اگر می خواهید ارزش پولتان دلاری بماند، اتر ابزار آن کار نیست؛ استیبل کوین است. خیلی ها این دو را قاتی می کنند و بعد از یک ریزش گله می کنند که «دلار خریدم و کم شد».

و سوم، شبکه غیرمتمرکز بودن هیچ ربطی به امن بودن رفتار شما ندارد. کلید خصوصی و عبارت بازیابی دست خودتان است و هیچ پشتیبانی در دنیا نمی تواند برایتان بازیابی اش کند.

پس بالاخره اتریوم چه چیزی است

یک زیرساخت، که یک دارایی هم دارد. اگر فقط دنبال یک دارایی برای نگهداری هستید، اتر یکی از گزینه هاست و باید مثل هر دارایی پرنوسان دیگری با آن رفتار کنید. اما اگر با توکن ها و قراردادها کار دارید، اتر برای شما بیشتر شبیه بنزین است تا سرمایه گذاری، و بدون آن هیچ کاری در این شبکه پیش نمی رود.

برای دیدن گام به گام اینکه یک تراکنش داخل شبکه چه مسیری را طی می کند، طرز کار شبکه اتریوم قدم به قدم ادامه همین بحث است.

سکه یادبود اتریوم کنار کلید اینتر روی صفحه کلید لپ تاپ

سوال های پرتکرار

اتریوم به زبان ساده یعنی چه؟

یک شبکه جهانی که برنامه اجرا می کند و هیچ شرکتی مالکش نیست. ارز داخلی آن اتر است و هزینه اجرای هر برنامه با همان اتر پرداخت می شود.

شبکه اتریوم با ارز اتریوم فرق دارد؟

بله. اتریوم شبکه است و اتر ارز آن. وقتی در کیف پول می بینید «شبکه ERC20»، یعنی آن توکن روی اتریوم است و کارمزدش با اتر داده می شود.

اتریوم روی چه بستری کار می کند؟

روی بلاک چین خودش، با سازوکار اثبات سهام. از سال ۲۰۲۲ دیگر با کارت گرافیک استخراج نمی شود و اعتبارسنجی شبکه به عهده کسانی است که اتر خود را قفل کرده اند.

تعداد اتر محدود است؟

سقف ثابتی مثل بیت کوین ندارد. مقدار اتر بر اساس پاداش شبکه زیاد و بر اساس سوزاندن بخشی از کارمزدها کم می شود، بنابراین عرضه اش می تواند در دوره های شلوغ حتی کاهشی باشد.

منابع: صفحه معرفی رسمی اتریوم و مستندات فنی گس در ethereum.org.