اتریوم چگونه کار می کند؛ مسیر یک تراکنش قدم به قدم
برای ثبت سفارش به حساب نیاز دارید. ثبت نام رایگان است.
روی دکمه ارسال می زنید. کیف پول یک عدد کارمزد پیشنهاد می دهد، شما تایید می کنید و بعد چند ثانیه تا چند دقیقه هیچ اتفاقی نمی افتد. در آن فاصله چه چیزی دارد رخ می دهد؟ جواب همان چیزی است که به آن می گویند طرز کار اتریوم، و وقتی بدانید چه می گذرد، دیگر برای یک تراکنش «در انتظار» دلشوره نمی گیرید.
هزاران کامپیوتر در سراسر دنیا یک نسخه یکسان از یک دفتر حساب را نگه می دارند و روی هر تغییری در آن با هم به توافق می رسند. هر تغییر یعنی اجرای یک دستور، و هر دستور هزینه دارد. همین.
اگر معرفی پایه ای تری می خواهید، معرفی پایه اتریوم و تفاوتش با اتر نقطه شروع بهتری است. این متن فرض را بر این گذاشته که آن را می دانید و می خواهید ببینید داخل شبکه واقعا چه اتفاقی می افتد.
وقتی تراکنشی می فرستید، پنج اتفاق پشت سر هم می افتد:
- کیف پول شما تراکنش را با کلید خصوصی امضا می کند. کلید هیچ وقت از دستگاه شما بیرون نمی رود؛ چیزی که ارسال می شود امضاست، نه کلید.
- تراکنش امضا شده به یک گره شبکه می رسد و از آنجا بین بقیه گره ها پخش می شود.
- تراکنش در استخر انتظار می نشیند. اینجا همان جایی است که تراکنش های با کارمزد بالاتر زودتر برداشته می شوند.
- یک اعتبارسنج آن را داخل یک بلاک می گذارد و بلاک را پیشنهاد می دهد.
- بقیه شبکه بلاک را تایید می کنند و بعد از چند بلاک، برگرداندنش عملا غیرممکن می شود.
مرحله سوم دلیل تمام آن انتظارهاست. تراکنش شما گم نشده؛ فقط قیمتی که برای عجله پیشنهاد داده اید از قیمت بازار آن لحظه کمتر بوده است.
اتریوم یک محیط اجرای مشترک دارد که هر گره عین همان را روی خودش دارد. هر گره همان دستور را اجرا می کند و باید به همان نتیجه برسد؛ اگر نرسد، شبکه نتیجه اش را نمی پذیرد. به همین سادگی و به همین سختی.
یک پیامد جالبش این است که آدرس شما روی خیلی از شبکه های دیگر هم همان آدرس است، چون آن شبکه ها همین محیط اجرا را کپی کرده اند. که خودش یک تله بزرگ هم هست: آدرس یکی است، شبکه یکی نیست. توضیحش در ماشین مجازی اتریوم و آدرس یکسان روی چند شبکه آمده.
خیلی ها گس را با کارمزد صرافی اشتباه می گیرند. گس اجاره وقت آن کامپیوتر مشترک است. یک انتقال ساده اتر کم ترین مقدار کار را می برد؛ تعامل با یک قرارداد هوشمند چند برابر، و یک عملیات پیچیده دیفای چند ده برابر.
عددی که می پردازید حاصل ضرب دو چیز است: مقدار کاری که دستور شما می برد، و نرخی که در آن لحظه بابت هر واحد کار پرداخت می شود. اولی به نوع کار بستگی دارد و تقریبا ثابت است. دومی به شلوغی شبکه بستگی دارد و می تواند در یک روز چند برابر شود.
نکته ای که کمتر گفته می شود: بخشی از این کارمزد سوزانده می شود و از گردش خارج می شود، و بخشی به اعتبارسنج می رسد. یعنی شلوغی شبکه عملا عرضه اتر را کم می کند.
از سال ۲۰۲۲ دیگر ماینر اتریوم وجود ندارد. کسانی که بلاک می سازند اتر خود را در شبکه قفل کرده اند و اگر بدرفتاری کنند بخشی از همان دارایی قفل شده را از دست می دهند. امنیت شبکه از همین جا می آید: خرابکاری برای خرابکار گران است.
این تغییر مصرف برق شبکه را به شدت پایین آورد، اما یک چیز را عوض نکرد: ظرفیت. لایه اصلی اتریوم قرار نیست سریع شود، و اثبات سهام و آنچه شبکه را امن نگه می دارد این را باز کرده است.
چون هر بلاک جا محدودی دارد و تقاضا برای آن جا محدود نیست. راه حلی که شبکه انتخاب کرده این نیست که لایه اصلی را بزرگ کند، بلکه این است که بیشتر کارها یک لایه بالاتر انجام شود و فقط نتیجه روی لایه اصلی ثبت شود. راه حل های لایه دوم اتریوم همین مسیر را توضیح می دهد.
خود شبکه نمی داند شما کجایید و برایش هم مهم نیست. چیزی که مهم است، واسطه هاست: رابط کاربری سرویس ها، گره ای که کیف پولتان به آن وصل می شود، و پایداری اینترنت در لحظه ارسال.
عادتی که به کاربران ایرانی توصیه می کنیم ساده است. هش تراکنش را بعد از ارسال کپی کنید و نگه دارید. اگر اینترنت قطع شد و کیف پول چیزی نشان نداد، با همان هش در مرورگر بلاک چین وضعیت را ببینید. ارسال دوباره بدون این کار، یعنی احتمال پرداخت دو بار کارمزد.
بر اساس سفارش های ثبت شده در پلتفرم دیجی دلار، بیشترین سوالی که درباره اتریوم به پشتیبانی می رسد اصلا قیمت نیست؛ این است که «چرا تراکنشم انجام نشد». تقریبا همیشه جواب یکی از این دو است: موجودی اتر برای گس کافی نبوده، یا کارمزد پیشنهادی پایین بوده است.
دانستن طرز کار شبکه به شما نمی گوید اتر بخرید یا نخرید. اینها دو بحث جدا هستند و قاطی کردنشان اشتباه رایجی است. یک شبکه می تواند از نظر فنی درخشان باشد و قیمت دارایی اش سال ها درجا بزند.
و یک هشدار: هیچ کدام از این سازوکارها شما را در برابر اشتباه خودتان محافظت نمی کند. تراکنشی که به آدرس غلط رفته باشد برنمی گردد، و قراردادی که به آن دسترسی داده اید تا وقتی دسترسی را پس نگیرید دسترسی دارد.
توکن اتریوم چیست و چگونه کار می کند؟
توکن، دارایی ای است که روی شبکه اتریوم ساخته شده اما ارز خود شبکه نیست. تتر نمونه رایج آن است. جابجایی هر توکن با اتر کارمزد می دهد، چون اجرای آن انتقال کار شبکه اتریوم است.
اتریوم بر چه بستری است؟
روی بلاک چین اختصاصی خودش، با سازوکار اجماع اثبات سهام. لایه های دوم شبکه های جداگانه ای هستند که نتیجه کارشان را روی همین لایه اصلی ثبت می کنند.
اتریوم از چه سالی شروع شد؟
شبکه در سال ۲۰۱۵ راه اندازی شد. مهم ترین تغییر ساختاری اش در سال ۲۰۲۲ رخ داد، وقتی از اثبات کار به اثبات سهام رفت.
تعداد اتر در گردش چقدر است؟
عدد ثابتی نیست و مدام تغییر می کند، چون از یک طرف پاداش شبکه اتر جدید می سازد و از طرف دیگر بخشی از کارمزدها سوزانده می شود. برای عدد امروز باید به یک منبع داده زنده نگاه کنید، نه به یک مقاله.
منابع: مستندات مقیاس پذیری اتریوم و راهنمای امنیت و کلاهبرداری در ethereum.org.
