کاربرد قرارداد هوشمند؛ کدام یک واقعا اجرا شده

به روزرسانی: ۶ دقیقه مطالعه
۵۶۱بازدید ۱اشتراک
دارای مجوزهای رسمی انتشار:

برای ثبت سفارش به حساب نیاز دارید. ثبت نام رایگان است.

سوالی که در جلسه های معرفی بلاکچین همیشه پرسیده می شود: «می شود قرارداد اجاره را قرارداد هوشمند کرد؟»

جواب کوتاه تقریبا همیشه نه است. و دلیلش خیلی جالب تر از خود جواب است، چون همان دلیل توضیح می دهد کدام کاربردها واقعا کار می کنند و کدام ها هفت سال است فقط در فهرست ها هستند.

تصویر مفهومی از یک سند دیجیتال با نشان اتریوم روی شبکه ای از بلوک ها

یک قرارداد هوشمند فقط یک چیز را می تواند تضمین کند

سایت رسمی اتریوم در معرفی قرارداد هوشمند آن را برنامه ای تعریف می کند که روی زنجیره ذخیره شده، منطق «اگر این، پس آن» دارد و تضمین می شود دقیقا طبق کدش اجرا شود؛ کدی که بعد از ساخته شدن قابل تغییر نیست.

حالا به آن جمله دقت کنید. تضمین اجرای دقیق کد، تنها چیزی است که وعده داده شده. نه درستی کد، نه درستی داده ای که به آن می رسد.

و از همین یک محدودیت، همه چیز بیرون می آید: قرارداد هوشمند فقط می تواند چیزی را ببیند و اجرا کند که روی همان زنجیره است. اینکه مستاجر واقعا اسباب کشی کرده یا نه، اینکه محموله رسیده یا نه، اینکه خانه تحویل داده شده یا نه، هیچ کدام روی زنجیره نیستند.

کاربردهایی که واقعا اجرا شده اند

فهرست کوتاه است و همه اعضایش یک ویژگی مشترک دارند: هر چیزی که قرارداد باید بداند، خودش روی زنجیره است.

توکن و استیبل کوین. ساده ترین و پرکاربردترین مورد. یک قرارداد که دفتر موجودی نگه می دارد و قواعد انتقال را اجرا می کند. تقریبا هر دارایی ای که روی این شبکه ها معامله می شود، همین است.

صرافی غیرمتمرکز. استخر نقدینگی و فرمول قیمت گذاری، هر دو روی زنجیره اند. برای همین کار می کند و کسی هم لازم نیست به کسی اعتماد کند. تجربه عملی اش را در راهنمای صرافی غیرمتمرکز نوشته ایم.

وام دهی با وثیقه. وثیقه روی زنجیره قفل می شود و قیمتش هم از روی همان زنجیره خوانده می شود. اگر نسبت وثیقه پایین بیاید، قرارداد خودش نقد می کند. اینجا هیچ کس لازم نیست چیزی را گزارش کند.

امضای چندگانه و امانت. کم سر و صداترین و شاید مفیدترین مورد. قفل کردن دارایی تا وقتی چند نفر مشخص تایید کنند، کاری است که بدون واسطه انسانی انجام می شود.

ثبت مالکیت دارایی دیجیتال. ان اف تی در واقع همین است: یک دفتر مالکیت برای چیزی که خودش هم دیجیتال است.

و کاربردهایی که در فهرست ها هست و در واقعیت نیست

موضع ما اینجا صریح است، چون این فهرست ده سال است بدون تغییر در مقاله های فارسی تکرار می شود.

انتقال ملک، رای گیری، زنجیره تامین، بیمه محصولات کشاورزی، مدارک پزشکی. همه شان روی کاغذ عالی به نظر می رسند و هیچ کدام در مقیاس واقعی جا نیفتاده اند.

دلیلش دو چیز است. اول اینکه هر کدام از این ها به یک واقعیت بیرون از زنجیره وابسته اند و کسی باید آن واقعیت را گزارش کند. دوم اینکه حتی اگر قرارداد اجرا شود، مالکیت ملک را دفتر ثبت رسمی تعیین می کند، نه یک زنجیره.

یعنی قرارداد هوشمند می تواند پول را جابه جا کند، ولی نمی تواند کسی را از خانه بیرون کند. تفاوت بین این دو، تفاوت بین یک محصول و یک ارائه اسلاید است.

مشکل اوراکل، به زبان ساده

راه حل مرسوم برای این محدودیت، اوراکل است: سرویسی که داده بیرونی را روی زنجیره می آورد.

ولی خود سایت اتریوم در مستندات اوراکل صریح می گوید این راه حل مشکل خودش را می سازد و اسمش را هم «مشکل اوراکل» گذاشته: چطور مطمئن شویم داده از منبع درست آمده و دستکاری نشده؟ و مهم تر، مجبور بودن به اعتماد کردن به گرداننده اوراکل، همان ویژگی بی نیازی از اعتماد را از بین می برد.

پس داستان به این شکل تمام می شود: یا قرارداد فقط با داده روی زنجیره کار می کند و کاربردش محدود می ماند، یا داده بیرونی می گیرد و آن وقت شما دوباره به یک نفر اعتماد کرده اید. تفکیک کامل این بحث را در یادداشت اوراکل در بلاکچین باز کرده ایم.

روی دیگر سکه: تغییرناپذیری همیشه مزیت نیست

همان ویژگی که به قرارداد هوشمند اعتبار می دهد، خطرناک ترین بخشش هم هست.

کد بعد از انتشار عوض نمی شود. یعنی اگر باگ داشته باشد، آن باگ هم عوض نمی شود. مشهورترین نمونه اش ماجرای هک DAO بود که در آن هیچ قانونی نقض نشد؛ کد دقیقا همان کاری را کرد که نوشته شده بود.

برای همین امروز پروژه های جدی قبل از انتشار، کد را به بازبینی امنیتی می سپارند و باز هم تضمینی نیست. اگر جایی خواندید «قرارداد هوشمند امن است»، آن جمله ناقص است. قرارداد هوشمند قابل پیش بینی است؛ امن بودنش به کیفیت کدش بستگی دارد.

از ایران، دو نکته که فراموش می شود

اول: ما وکیل نیستیم و این متن نظر حقوقی نیست. ولی این را می شود گفت که اجرا شدن یک قرارداد روی زنجیره، به خودی خود تعهد قانونی نمی سازد. قرارداد هوشمند یک سازوکار اجراست، نه یک سند رسمی.

دوم: هر تعامل با یک قرارداد، کارمزد شبکه دارد و این کارمزد به پیچیدگی محاسبه بستگی دارد، نه به مبلغ. برای مبالغ کوچک، همین یک قلم می تواند کل ماجرا را بی معنی کند. مکانیزم این محاسبه را در پرونده کارمزد گس نوشته ایم.

و هزینه واقعی مسیر ورود همیشه چهار تکه دارد: نرخ مبنا، فاصله خرید و فروش، کارمزد سرویس و کارمزد شبکه. اگر می خواهید بدون ورود ریال به سرویس خارجی وارد شوید، ووچر بخرید و بعد به دارایی تبدیل کنید رایج ترین انتخاب کاربران ما هستند.

اتریومقیمت لحظه ای اتریوم ۰.۲۹٪تومانی
۵۹۷,۵۹۸,۳۷۷ تومان
$2,621.05 ▼ ۰.۳۶٪دلاری نرخ جهانی
تغییر ۲۴ ساعته، تومانی و دلاری - بروزرسانی ۰۲:۱۲ مشاهده نرخ

سوال های پرتکرار

قرارداد هوشمند در ارز دیجیتال چه کاربردی دارد؟

بیشتر چیزهایی که در این بازار می بینید، خودشان قرارداد هوشمند هستند: هر توکن، هر استیبل کوین، هر صرافی غیرمتمرکز و هر پروتکل وام دهی. یعنی کاربردش تئوری نیست؛ زیرساخت کاری است که همین حالا انجام می دهید.

قرارداد هوشمند از نظر قانونی معتبر است؟

این دو موضوع جدا هستند. قرارداد هوشمند اجرای خودکار یک شرط را تضمین می کند و درباره اعتبار حقوقی آن در هیچ حوزه قضایی حرفی نمی زند. ما وکیل نیستیم و در این باره نظری نمی دهیم؛ فقط این تفکیک را روشن می کنیم.

نمونه قرارداد هوشمند از کجا ببینم؟

هر توکنی که معامله می کنید یک نمونه است. کد بسیاری از آن ها روی اکسپلورر شبکه منتشر شده و قابل خواندن است. اتفاقا این یک عادت خوب هم هست: قبل از تعامل با یک قرارداد ناشناخته، ببینید کدش اصلا منتشر شده یا نه.

قرارداد هوشمند فقط روی اتریوم است؟

نه، ولی اتریوم اولین شبکه ای بود که این را در مقیاس بزرگ ممکن کرد و بیشترین ابزار و بیشترین سرمایه هنوز همان جاست. شبکه های دیگر همین مفهوم را با معماری متفاوت پیاده کرده اند.

جمع بندی

قرارداد هوشمند یک ماشین اجرای بی طرف است و در همان محدوده ای که همه داده هایش روی زنجیره باشد، فوق العاده کار می کند.

هر جا که پای دنیای واقعی باز شود، به همان نسبت ضعیف می شود. و این ضعف با نسخه بعدی یا شبکه سریع تر حل نمی شود، چون مشکل فنی نیست.