هر فهرستی که از بازی های بلاکچینی می بینید یک چیز مشترک دارد: همه شان بازی ها را معرفی می کنند و هیچ کدام نمی گویند پول از کجا می آید.
و این تنها سوالی است که واقعا اهمیت دارد. چون در یک بازی معمولی شما پول می دهید تا سرگرم شوید، و در بازی بلاکچینی قرار است پول بگیرید. کسی باید آن پول را بدهد.
موتور اقتصادی بازی درآمدزا
مدل رایج ساده است. بازی توکن خودش را دارد و به بازیکن بابت فعالیت، توکن می دهد. بازیکن می تواند توکن را در صرافی بفروشد.
حالا دقت کنید سمت خریدار چه کسی است. توکنی که به بازیکن قدیمی داده می شود، وقتی ارزش دارد که کسی حاضر باشد بخردش. و در بیشتر این بازی ها، خریدار اصلی بازیکن جدیدی است که برای شروع بازی به آن توکن یا به شخصیت های اولیه نیاز دارد.
یعنی جریان درآمد به ورود بازیکن جدید گره خورده است. تا وقتی صف ورودی بلند است، همه چیز کار می کند و آمار درآمد واقعا درست است. لحظه ای که صف کوتاه شود، عرضه توکن از سمت بازیکنان قدیمی ادامه دارد و تقاضا نیست.
این ایراد اجرا نیست، طراحی است. و همین توضیح می دهد چرا موج اول این بازی ها در فاصله دو سال از اوج به حاشیه رفت.
چه چیزی از موج اول باقی ماند
نام هایی که در هر فهرست فارسی تکرار می شوند، تقریبا همه متعلق به همان دوره اند.
کریپتوکیتیز در سال ۲۰۱۷ آنقدر محبوب شد که شبکه اتریوم را کند کرد؛ این اتفاق واقعا افتاد و امروز بیشتر یک نقطه عطف تاریخی است تا یک بازی زنده. اکسی اینفینیتی الگوی وام دادن شخصیت به بازیکن را ساخت که در فیلیپین و چند کشور دیگر به شکل شغل درآمد. دکنترالند و سندباکس زمین مجازی فروختند.
آنچه از این دوره درس گرفتنی است، در آن مدل وام دادن شخصیت خلاصه می شود. سرمایه گذار شخصیت را می خرید، بازیکن با آن بازی می کرد، و درآمد تقسیم می شد. روی کاغذ همکاری بود. در عمل، وقتی ارزش توکن افت کرد، طرفی که وقتش را گذاشته بود ضرر کرد و طرفی که دارایی داشت می توانست بفروشد و بیرون بیاید.
هر بار که مدلی به شما پیشنهاد می شود که در آن یک نفر سرمایه می گذارد و شما وقت، بپرسید در سناریوی بد کدام یک بیشتر ضرر می کند.
مالکیت درون بازی یعنی چه و یعنی چه نیست
وعده اصلی این بود: شمشیری که در بازی می خرید مال خودتان است و کسی نمی تواند از شما بگیردش.
بخشی از این درست است. توکن غیرمثلی روی زنجیره یک دارایی منحصر به فرد و قابل انتقال است و مالکیتش به حساب شما وابسته است، نه به سرور بازی.
ولی چیزی که مالکش می شوید یک رکورد است، نه لزوما یک شیء کارآمد. اگر استودیو بازی را تعطیل کند، آن رکورد سر جایش می ماند و دیگر هیچ جایی برای استفاده از آن شمشیر وجود ندارد. اگر تصویر و مشخصات آن آیتم روی سرور همان شرکت میزبانی شده باشد، ممکن است حتی تصویرش هم نماند.
یعنی مالکیت واقعی است ولی ارزش آن به زنده بودن بازی وابسته است، درست مثل آیتم های بازی های معمولی. همان الگویی که در پروژه های ان اف تی که دوام آوردند هم دیده می شود.
موج دوم: بازی های تلگرامی
در ایران، موج دومی که واقعا فراگیر شد اصلا شبیه موج اول نبود.
بازی های ضربه ای داخل تلگرام سرمایه اولیه نمی خواستند. کاربر روی صفحه می زد، امتیاز جمع می کرد و منتظر توزیع توکن می ماند. همین حذف هزینه ورود، تفاوت بزرگی با مدل قبلی بود: کسی که چیزی نداده، چیزی هم برای از دست دادن ندارد جز وقتش.
نتیجه اش برای بیشتر کاربران ایرانی مبلغی بود در حد چند وعده غذا، نه یک درآمد. برای عده کمی که زود شروع کرده بودند بیشتر. این را می شود واقع بینانه دید بدون اینکه بی ارزشش کرد. جزئیات یکی از شناخته شده ترین نمونه ها در نات کوین و نحوه کار آن آمده و مسیر نقد کردنش در تبدیل توکن بازی به تومان توضیح داده شده. کارت ها و کد روزانه محبوب ترینشان هم در کارت و کد مورس روزانه همستر منتشر می شود.
و درسی که این موج داد دقیقا معکوس موج اول بود: بازی هایی که چیزی از کاربر نگرفتند، کاربری هم که ضرر کند نداشتند.
اگر بخواهید وارد شوید، از اینجا شروع کنید
سه سوال، به همین ترتیب، قبل از هر بازی ای که وعده درآمد می دهد.
اول، بدون توکن هم بازی می کردید؟ اگر جواب نه است، شما بازیکن نیستید، سرمایه گذار هستید و باید مثل سرمایه گذار به آن نگاه کنید. بازی هایی که در بلندمدت مانده اند تقریبا همیشه آن هایی بوده اند که بدون توکن هم قابل بازی بودند.
دوم، پول از کجا وارد اقتصاد بازی می شود؟ اگر تنها منبع ورودی، پول بازیکن تازه وارد است، شما در صف ایستاده اید و جای شما در صف مهم تر از مهارتتان است.
سوم، برای شروع چقدر باید بدهید؟ اگر هزینه ورود صفر است، بدترین حالت از دست دادن وقت است. اگر باید دارایی بخرید، آن مبلغ همان مقداری است که آماده اید کاملا از دست بدهید.
مسئله عملی ایرانی ها: پرداخت
مانع اصلی برای گیمر ایرانی، چه در این بازی ها چه در بازی های معمولی، پرداخت است. کارت بانکی داخلی در فروشگاه های جهانی کار نمی کند.
برای خرید بازی و اشتراک، مسیر رایج گیفت کارت پلتفرم های بازی است. برای بخش رمزارزی ماجرا، آنچه لازم می شود شبکه توکن همان بازی است و کارمزد شبکه در مبالغ خرد وزن زیادی دارد.
هزینه واقعی هر تبدیل را تکه تکه ببینید: نرخ تبدیل و فاصله اش با نرخ بازار، اسپرد خرید و فروش، کارمزد خدمات، و کارمزد شبکه. روی مبلغی که از یک بازی درآمده، این چهار قلم می توانند سهم قابل توجهی بردارند و همین است که خیلی ها را از نقد کردن پشیمان می کند. برای پرداخت های ارزی خارج از فروشگاه های بازی هم ووچرهای ارزی و کاربردشان در بازی گزینه ای است که به حساب بانکی نیاز ندارد.
و متغیری که هیچ فهرست خارجی به آن اشاره نمی کند: اختلال اینترنت. بازی ای که برای هر حرکت به تایید شبکه نیاز دارد، در روزهای قطعی نه فقط بازی نمی شود، بلکه ممکن است فرصت های زمان دار درون بازی را هم از دست بدهید.
سوال های پرتکرار
بازی های بلاکچینی رایگان واقعا درآمد دارند؟
درآمد دارند ولی معمولا کم. مزیت واقعی شان این است که چیزی از شما نمی گیرند، پس بدترین حالت از دست دادن وقت است. هر بازی رایگانی که برای «افزایش سرعت درآمد» از شما پول بخواهد، دیگر رایگان نیست و باید با معیارهای سرمایه گذاری سنجیده شود.
بهترین بازی بلاکچینی برای شروع کدام است؟
بازی ای که هزینه ورودش صفر باشد و بدون بخش توکنی هم برایتان سرگرم کننده باشد. اگر بازی فقط به خاطر توکنش جذاب است، معیار انتخاب دیگر سرگرمی نیست و باید مثل خرید یک دارایی پرریسک به آن نگاه کرد.
آیا آیتم های بازی که ان اف تی هستند ارزششان را حفظ می کنند؟
مالکیتشان حفظ می شود، ارزششان نه. ارزش یک آیتم درون بازی به تعداد آدم هایی وابسته است که هنوز آن بازی را انجام می دهند. اگر بازی تعطیل شود، رکورد مالکیت روی زنجیره می ماند و کاربردش از بین می رود.
درآمد بازی های کریپتویی را چطور به تومان تبدیل کنم؟
توکن باید ابتدا به یک ارز رایج بازار مثل استیبل کوین تبدیل شود و بعد نقد شود. روی مبالغ کوچک، کارمزد شبکه و اسپرد می توانند بخش زیادی از مبلغ را ببلعند، بنابراین جمع کردن مبلغ و انجام یک تبدیل به جای چند تبدیل کوچک منطقی تر است.
حرف آخر
بازی بلاکچینی به عنوان سرگرمی با مالکیت واقعی آیتم، ایده درستی است و جا دارد. به عنوان شغل، تقریبا هر بار به همان جای قبلی رسیده: کسانی که زود آمدند سود کردند و کسانی که دیر آمدند هزینه آن سود را دادند.
پس معیار انتخاب را عوض کنید. نه اینکه کدام بازی بیشترین درآمد را دارد؛ اینکه اگر توکنش فردا بی ارزش شود، باز هم بازی اش می کنید یا نه.
