دیپین سولانا؛ کدام پروژه واقعا دستگاه در خیابان دارد
برای ثبت سفارش به حساب نیاز دارید. ثبت نام رایگان است.
هر بار که کسی می پرسد بلاکچین در حمل و نقل به چه درد می خورد، جوابی که می گیرد فهرستی از فعل های شرطی است. می تواند محموله را ردیابی کند، می تواند گمرک را سریع تر کند، می تواند اسناد کاغذی را حذف کند.
سوال بهتر این است: امروز روی سولانا کدام پروژه واقعا دستگاه فیزیکی در خیابان دارد و به آدم ها پول می دهد؟ جواب این یکی کوتاه است، ولی واقعی است.
دیپین کوتاه شده «شبکه زیرساخت فیزیکی غیرمتمرکز» است. منطقش ساده است و برخلاف بیشتر ایده های این فضا، تازه هم نیست:
- یک زیرساخت لازم است که ساختنش برای یک شرکت گران تمام می شود؛ آنتن، دوربین، حسگر.
- به جای اینکه یک شرکت همه اش را بسازد، آدم ها دستگاه را می خرند و نصب می کنند.
- شبکه به آنها توکن می دهد. توکن به جای سرمایه گذاری اولیه شرکت می نشیند.
بلاکچین اینجا نقش دفتر حساب و پرداخت خودکار را دارد، نه نقش فناوری معجزه گر. و برای همین کار، شبکه ای می خواهید که کارمزدش عملا نزدیک صفر باشد؛ چون قرار است روزی هزاران پرداخت ریز انجام شود.
هلیوم. شبکه ای از دستگاه های بی سیم که مردم در خانه و محل کارشان نصب می کنند. مستندات خود پروژه آن را دو شبکه توصیف می کند: یکی برای دستگاه های اینترنت اشیا و دیگری برای تخلیه ترافیک موبایل روی وای فای. صاحب دستگاه بابت پوشش دادن و عبور دادن ترافیک، توکن HNT می گیرد.
هلیوم اول روی زنجیره اختصاصی خودش بود و بعد کل شبکه را به سولانا منتقل کرد. امروز HNT یک توکن سولاناست و این را می شود مستقیم از رکورد آن در داده های بازار دید؛ آدرس قراردادش روی سولاناست.
هایومپر. این یکی مستقیم به حمل و نقل مربوط است. راننده ها یک دوربین جلوی خودرو نصب می کنند، رانندگی معمولی خودشان را می کنند و تصویر خیابان جمع می شود تا از آن نقشه ساخته شود. سایت پروژه پوشش جمع شده را روی نقشه نشان می دهد و مشارکت کننده ها بابتش توکن HONEY می گیرند که آن هم روی سولاناست.
یعنی مدل کسب و کار اینها این است: به جای اینکه ناوگانی از خودروی نقشه برداری بخری، به آدم هایی که هر روز رانندگی می کنند پول بده.
دلیلش سرعت به آن معنایی که در تبلیغات می شنوید نیست. دلیلش این است که در دیپین تعداد پرداخت ها زیاد و مبلغ هر کدام کوچک است. روی شبکه ای که هر تعامل چند دلار کارمزد داشته باشد، این مدل از پایه بی معنی است.
و حالا آن عددی که هر معرفی سولانا تکرار می کند: ظرفیت ده ها هزار تراکنش در ثانیه. آن سقف آزمایشگاهی است، بخش بزرگی از تراکنش های واقعی شبکه رای اعتبارسنج هاست نه فعالیت کاربر، و مقایسه اش با شبکه های دیگر آن قدرها هم مستقیم نیست. مکانیزمی که این ظرفیت را می سازد در توضیح اثبات تاریخ سولانا باز شده.
اینجا باید صریح باشم، چون بیشتر متن های فارسی این بخش را ندارند.
دیپین لایه انگیزه است، نه سیستم لجستیک. هیچ کدام از این پروژه ها بار جابه جا نمی کنند، ناوگان مدیریت نمی کنند و گمرک را سریع تر نمی کنند. کاری که می کنند این است که جمع آوری داده را ارزان تر می کنند.
سه محدودیت جدی هم دارد:
- سرمایه اولیه واقعی است. دستگاه را باید بخرید و پولش به تومان معنادار است. اگر قیمت توکن بیفتد، بازگشت سرمایه شما هم می افتد. این یک سرمایه گذاری است، نه درآمد منفعل.
- پاداش به تقاضا وابسته است. در دوره اول این شبکه ها معمولا سخاوتمندند تا پوشش بسازند. وقتی پوشش ساخته شد، پاداش به ازای هر دستگاه پایین می آید. کسی که با ارقام سال اول حساب کرده باشد، ناامید می شود.
- مشتری واقعی باید وجود داشته باشد. اگر تنها خریدار داده، خود پروژه با توکن خودش باشد، این یک اقتصاد بسته است. سوال درست همیشه همین است: چه کسی بیرون از این شبکه بابت این داده پول می دهد؟
بحث عمومی تر اینکه بلاکچین کجای زنجیره تامین واقعا جواب می دهد در پرونده بلاکچین و زنجیره تامین آمده، و نسخه قرارداد هوشمندی همین بحث روی اتریوم در قرارداد هوشمند در حمل و نقل بررسی شده.
آنچه عملی است، سمت دارایی است: این توکن ها در بازار معامله می شوند و می شود روی خود دسته سرمایه گذاری کرد بدون اینکه دستگاهی نصب کنید. البته با این آگاهی که ریسکشان از میانگین بازار بیشتر است، چون به اقتصاد یک شبکه نوپا وابسته اند.
برای پرداخت هزینه سرویس ها و اشتراک های بین المللی مرتبط با این حوزه هم مسیر متعارف همان ووچرهای بین المللی است. برای خود سول هم می توانید نرخ روز سول به تومان را ببینید.
دیپین دقیقا با ماینینگ چه فرقی دارد؟
ماینر برای حل یک مسئله ریاضی پاداش می گیرد و خروجی اش فقط امنیت شبکه است. دستگاه دیپین بابت انجام یک کار در دنیای واقعی پاداش می گیرد؛ پوشش بی سیم، تصویر خیابان، اندازه گیری. یعنی خروجی اش خارج از بلاکچین هم مشتری دارد یا دست کم قرار است داشته باشد.
آیا فقط سولانا شبکه دیپین دارد؟
نه، ولی وزن این دسته روی سولانا از بقیه بیشتر است و دلیلش هم اقتصادی است: کارمزد پایین و امکان پرداخت های ریز پرتعداد. هر شبکه ای که این دو ویژگی را بدهد می تواند میزبان چنین پروژه ای باشد.
می شود با نصب دستگاه درآمد ثابت داشت؟
نه. پاداش به قیمت توکن، به تعداد دستگاه های رقیب در همان منطقه و به سیاست پاداش دهی شبکه وابسته است و هر سه متغیرند. هر تبلیغی که رقم ثابت ماهانه به شما بدهد، دارد چیزی را جا می اندازد.
بلاکچین بالاخره صنعت حمل و نقل را عوض کرده یا نه؟
در حد جمع آوری داده و پرداخت خودکار به مشارکت کننده ها، بله و همین امروز در جریان است. در حد جایگزینی سامانه های لجستیک و اسناد گمرکی، نه؛ آن بخش هنوز همان فهرست فعل های شرطی است که در ابتدای متن گفتیم.
سولانا صنعت حمل و نقل را متحول نکرده و ادعای اینکه کرده، ادعای بدی است. کاری که کرده کوچک تر و واقعی تر است: بستری داده که در آن می شود به هزاران نفر بابت کاری که در دنیای فیزیکی می کنند، مبالغ ریز و مکرر پرداخت کرد.
این تنها جایی است که در این حوزه، به جای طرح و تفاهم نامه، دستگاه واقعی روشن است. برای سنجیدن هر پروژه دیپین هم یک سوال کافی است: چه کسی بیرون از این شبکه بابت این داده پول می دهد؟
