ابزارهای توسعه سولانا؛ چه چیزی نصب می شود و چه چیزی کهنه شده
برای ثبت سفارش به حساب نیاز دارید. ثبت نام رایگان است.
یک آموزش فارسی را باز می کنید، دستور نصب را کپی می کنید و همان اول کار خطا می گیرید. مشکل از شما نیست. زنجیره ابزار سولانا در دو سال گذشته چند بار عوض شده و بیشتر محتوای فارسی این حوزه، عکس یک لحظه از گذشته است.
پس بیایید از چیزی شروع کنیم که امروز واقعا نصب می شود، و بعد سراغ چیزی برویم که مهم تر است: مدل ذهنی ای که بدون آن، هیچ کدام از این ابزارها به کارتان نمی آید.
مستندات رسمی سولانا یک مسیر نصب واحد دارد که روی ویندوز از طریق WSL، لینوکس و مک کار می کند و این ها را با هم می آورد: راست، رابط خط فرمان سولانا، فریم ورک انکور، سرف پول، نود جی اس و یارن.
دو نکته در همین یک جمله هست که آموزش های قدیمی را کهنه می کند.
اول، سرف پول. اگر جایی خوانده اید که برای اجرای شبکه محلی باید فلان دستور قدیمی را بزنید، آن متن به روز نیست؛ ابزار پیشنهادی امروز برای بالا آوردن و بازرسی یک شبکه محلی همین است. دوم، ویندوز مستقیم پشتیبانی نمی شود و مسیرش از WSL می گذرد. کسی که این را ندانسته، معمولا ساعت ها با نصب دست و پنجه نرم می کند.
و راست، پیش نیاز است نه انتخاب. اگر با راست راحت نیستید، بخش سخت کار همین جاست نه در سولانا؛ آموزش سولانا و اینکه از کجا باید شروع کرد ترتیب یادگیری را جدا از ابزارها باز کرده است.
این تک جمله ای است که اگر زودتر بشنوید، هفته ها وقت صرفه جویی می کنید.
مستندات سولانا کل زنجیره را یک فضای کلید و مقدار توصیف می کند: هر کلید یک آدرس ۳۲ بایتی است و هر مقدار یک حساب. کد برنامه در یک حساب می نشیند و داده ای که آن برنامه با آن کار می کند، در حساب های جداگانه دیگری.
برای کسی که از اتریوم می آید این وارونه است. آنجا قرارداد و وضعیتش یک جا هستند. اینجا باید از قبل بگویید تراکنش شما قرار است به کدام حساب ها دست بزند. اگر یکی را جا بیندازید، تراکنش رد می شود. بیشتر ناکامی های هفته اول، دقیقا از همین جاست.
نگه داشتن داده روی این شبکه رایگان نیست. مستندات می گوید هر حساب باید حداقل موجودی ای متناسب با اندازه داده اش داشته باشد تا روی زنجیره بماند.
خبر خوب اینکه این مبلغ، هزینه سوخت شده نیست؛ سپرده است. وقتی حساب را ببندید برمی گردد. خبر بدش این است که در طراحی برنامه باید همان اول تصمیم بگیرید هر حساب چقدر فضا بگیرد، چون بزرگ کردنش بعدا هم کار دارد هم پول.
و یک سقف سخت هم هست: بیشترین اندازه داده یک حساب ده مبی بایت است. اگر معماری شما فرض کرده هر چیزی را می شود روی زنجیره ریخت، همین جا باید بازنگری اش کنید.
در ادبیات سولانا به آن می گویند برنامه. این فقط بحث لغت نیست؛ رفتارش هم فرق دارد، چون همان طور که گفتیم کد و داده جدا هستند و یک برنامه می تواند روی داده های بی شماری کار کند.
برای آزمایش هم اول باید بدانید کدام شبکه به کارتان می آید. تست نت، دوت نت و اینکه کدام شبکه برای کار شماست این را روشن کرده، و در بیشتر کارهای اولیه اصلا نیازی به شبکه عمومی ندارید.
این ها را جدا آوردیم چون تکرارشان زیاد است و هر چهارتا روی تصمیم گیری اثر می گذارند.
- عدد تراکنش در ثانیه. شمارش رسمی تراکنش های سولانا، تراکنش های رای گیری اعتبارسنج ها را هم در بر می گیرد. یعنی آن عدد درشتی که در مقایسه ها می بینید، توان عبور کاربر نیست. هر مقایسه ای که روی این عدد بنا شده باشد، از پایه بی اعتبار است.
- اسلشینگ. در سولانا جریمه سوزاندن سرمایه در سطح پروتکل وجود ندارد. ریسک کسی که سهامش را واگذار می کند، از دست دادن پاداش و خروج نامشخص در مرز دوره است، نه از دست دادن اصل دارایی.
- فایردنسر. آنچه روی شبکه اصلی اجرا می شود نسخه ترکیبی است. نسخه کامل هنوز برای استفاده در محیط واقعی آماده اعلام نشده. متن هایی که آن را به عنوان یک واقعیت امروز جا می زنند، جلوتر از ماجرا هستند.
- توسعه موبایل. لایه اتصال کیف پول روی موبایل فقط برای اندروید است. اگر نقشه محصولتان با آی او اس شروع می شود، این را همین حالا بدانید نه بعد از سه ماه.
هیچ مستند رسمی ای این را نمی نویسد، چون مسئله فنی نیست.
مانع اول، نقاط اتصال عمومی است. سرویس های حرفه ای معمولا ثبت نام و گاهی کارت می خواهند و دسترسی از ایران پایدار نیست. مانع دوم، خود نصب است: اسکریپت های نصب و مخازن بسته، روی اتصال ناپایدار نصفه می مانند و نتیجه اش محیطی است که به شکل عجیبی خراب است.
راه دور زدن هر دو یکی است و اتفاقا همان چیزی است که مستندات هم توصیه می کند: تا وقتی واقعا لازم نشده سراغ شبکه عمومی نروید. یک شبکه محلی روی کامپیوتر خودتان بالا بیاورید، همه چیز را همان جا آزمایش کنید و فقط برای انتشار نهایی سراغ بیرون بروید. برای دیدن نتیجه کار روی شبکه واقعی هم خواندن یک تراکنش در اکسپلورر سولانا کافی است و به هیچ نصبی نیاز ندارد.
و برای مقدار کمی سولانا که بابت کارمزد انتشار لازم دارید، نرخ و شرایط سفارش در صفحه سولانا و ثبت سفارش تومانی هست. مبلغ زیادی لازم نیست؛ همین که کارمزد چند تراکنش را پوشش بدهد کافی است.
بیشتر کسانی که رها می کنند، نه به خاطر سختی کار، بلکه به خاطر ترتیب غلط رها می کنند. ترتیبی که به تجربه جواب می دهد این است.
روز یک تا دو: محیط، و فقط محیط. نصب را کامل کنید، شبکه محلی را بالا بیاورید و مطمئن شوید خط فرمان به آن وصل می شود. هیچ کدی ننویسید. اگر اینجا گیر کردید، مسئله سولانا نیست و جواب معمولا در تنظیمات WSL یا نسخه راست است.
روز سه: یک برنامه که فقط یک عدد را ذخیره می کند. نه بیشتر. هدف این است که یک بار کامل چرخه ساخت، انتشار و فراخوانی را ببینید و بفهمید کدام حساب ها را باید صریحا اعلام کنید.
روز چهار و پنج: سمت کلاینت. همان برنامه را از یک اسکریپت جاوااسکریپت صدا بزنید. اینجاست که می فهمید امضا کردن تراکنش و ساختن آن دو کار جدا هستند و کیف پول فقط دومی را انجام می دهد.
بعد از آن: اول خطاها را بخوانید، نه آموزش بعدی را. پیام های خطای این زنجیره ابزار دقیق اند و معمولا شماره حساب مشکل دار را می گویند. عادت کردن به خواندنشان، از هر دوره ای سریع تر جواب می دهد.
و اگر سوالتان این است که این مسیر واقعا به کجا می رسد و چه موانعی سر راه یک توسعه دهنده از ایران هست، توسعه دهنده سولانا شدن و موانع واقعی اش صادقانه ترین جوابی است که می شود داد.
برای شروع حتما باید راست بلد باشم؟
برای نوشتن برنامه روی زنجیره، عملا بله؛ راست پیش نیاز مسیر رسمی است. برای ساختن رابط کاربری و اتصال به شبکه، نه و می توانید با جاوااسکریپت کار کنید. این دو نقش را با هم قاطی نکنید، چون مسیر یادگیری شان کاملا جداست.
انکور لازم است یا می شود بدونش کار کرد؟
می شود بدونش کار کرد، ولی برای شروع منطقی نیست. انکور بخش زیادی از کد تکراری مربوط به بررسی حساب ها را خودش می نویسد و دقیقا همان جایی است که تازه کارها بیشترین اشتباه را می کنند.
چقدر سولانا برای شروع لازم دارم؟
برای کار روی شبکه محلی هیچ. برای شبکه های آزمایشی هم معمولا از شیرهای رایگان تامین می شود. فقط برای انتشار روی شبکه اصلی به موجودی واقعی نیاز دارید، و بخشی از آن هم سپرده حساب هاست که با بستنشان برمی گردد.
آموزش های فارسی چقدر قابل اتکا هستند؟
برای مفاهیم خوب اند، برای دستورها نه. هر متنی که تاریخ ندارد را درباره ابزارها باور نکنید و نام هر ابزار را قبل از نصب، یک بار در مستندات رسمی جستجو کنید. همین یک کار، بیشتر وقت تلف شده را جلوگیری می کند.
