آیوتا چیست؛ شبکه ای که دیگر آن چیزی نیست که می گویند
برای ثبت سفارش به حساب نیاز دارید. ثبت نام رایگان است.
هر متن فارسی ای که درباره آیوتا بخوانید تقریبا همین را می گوید: بلاکچین نیست، تنگل است، ماینر ندارد، کارمزد ندارد و برای اینترنت اشیا ساخته شده.
این توصیف دیگر درست نیست.
نه اینکه قدیمی باشد یا ناقص؛ شبکه ای که امروز زیر نام آیوتا کار می کند، معماری متفاوتی دارد، اعتبارسنج دارد، اثبات سهام دارد و کارمزد تراکنش می گیرد. اگر تصمیم خرید یا نگهداری می گیرید، این تفاوت مهم ترین چیزی است که باید بدانید.
مستندات رسمی آیوتا شبکه فعلی را این طور توصیف می کند: قراردادهای هوشمند به زبان Move نوشته می شوند، یک کمیته اعتبارسنج وجود دارد، اجماع با الگوریتمی به نام Starfish انجام می شود که جانشین Mysticeti است، و شبکه در قالب دوره هایی به نام epoch کار می کند که در پایان هر کدام ترکیب اعتبارسنج ها بازپیکربندی می شود.
پایین همان صفحات یک جمله هست که خیلی چیزها را توضیح می دهد: این مستندات از مستندات SUI اقتباس شده است.
یعنی آیوتا به سمت خانواده ای از بلاکچین ها حرکت کرده که مدل شان اثبات سهام واگذارشده و زبان Move است. این یک به روزرسانی نیست، تغییر پایه است.
هویت قدیمی آیوتا روی یک ادعا بنا شده بود: تراکنش بدون کارمزد.
صفحه اقتصاد توکن آیوتا امروز می گوید کاربران وقتی تراکنش می فرستند «gas fee» می پردازند تا هزینه محاسبه پوشش داده شود، بخشی از آن سوزانده می شود تا جلوی تورم توکن گرفته شود، و کاربر می تواند یک انعام اختیاری هم اضافه کند تا در زمان شلوغی زودتر پردازش شود. علاوه بر این، ساختن هر شیء روی زنجیره یک ودیعه ذخیره سازی قفل می کند که هنگام حذف شیء آزاد می شود.
سه نقش هم تعریف شده است: کاربر، اعتبارسنج، و واگذارکننده که توکنش را به یک اعتبارسنج می سپارد و در پاداش سهیم می شود.
پس مقایسه با آن روایت قدیمی ساده است. ماینر نبود و هنوز هم نیست، ولی اعتبارسنج هست. کارمزد نبود، حالا هست. آن ویژگی ای که آیوتا را از بقیه جدا می کرد، دیگر آن جا نیست.
تعداد اعشار توکن آیوتا از شش به نه تغییر کرده و موجودی های شبکه قبلی در هزار ضرب شده اند تا با ساختار جدید بخوانند.
این را نگه دارید، چون اگر جایی موجودی قدیمی و جدید را کنار هم ببینید و این نکته را ندانید، فکر می کنید موجودی تان هزار برابر شده است. نشده؛ فقط واحد شمارش عوض شده.
نکته خوب اینکه توکن های اصلی نیازی به مهاجرت دستی ندارند و روی همان آدرس های قبلی در دسترسند.
این را باید صادقانه گفت، چون بخش بزرگی از دلیل خرید آیوتا در ایران همین روایت بوده است.
ایده اصلی این بود: دستگاه های اینترنت اشیا باید بتوانند مبالغ بسیار کوچک را بین خودشان رد و بدل کنند، و این فقط وقتی ممکن است که کارمزد صفر باشد. تنگل قرار بود همین را حل کند.
با آمدن کارمزد، پیش فرض این استدلال از بین می رود. پرداخت های میکرو بین ماشین ها روی شبکه ای که برای هر تراکنش هزینه محاسبه می گیرد، همان چیزی نیست که وعده داده شده بود.
آیوتا هنوز پروژه ای فعال با تیم و بودجه است و روی کاربردهای صنعتی کار می کند. اما آن مزیت رقابتی یگانه ای که کل روایتش رویش بنا شده بود، دیگر بخشی از محصول نیست. سرنوشت این دسته از پروژه ها را جداگانه در پروژه های بلاکچینی اینترنت اشیا بررسی کرده ایم.
اگر آیوتا دارید، نگهداری اش عوض نشده و توکن هایتان سر جایشان هستند. ولی کیف پول و ابزارتان باید با شبکه جدید سازگار باشد؛ این را در انتخاب کیف پول سازگار با آیوتا جدا کرده ایم.
اگر فکر خرید دارید، حواستان باشد که تحلیلی که می خوانید مال کدام دوره است. بخش زیادی از محتوای فارسی موجود، شبکه ای را توصیف می کند که دیگر وجود ندارد. سوال هایی که قبل از خرید باید بپرسید در آیوتا بخریم یا نه و بحث ارزش گذاری در آینده و پیش بینی قیمت آیوتا آمده است.
نرخ لحظه ای هم اینجاست:
آیوتا مثال خوبی است از چیزی که در این بازار زیاد اتفاق می افتد: پروژه ای که برای حل یک مسئله خاص ساخته شد، به مرور فهمید آن راه حل مقیاس پذیر نیست، و معماری اش را عوض کرد.
این لزوما بد نیست. ولی وقتی معماری عوض می شود، دلیل خریدی که سه سال پیش داشتید هم باید دوباره بررسی شود. پروژه ای که امروز اثبات سهام و کارمزد دارد، باید با پروژه های اثبات سهام دیگر مقایسه شود، نه با روایت قدیمی خودش. فهرست کامل شبکه هایی که پشتیبانی می شوند در صفحه ارزهای دیجیتال قابل معامله هست.
آیوتا هنوز بدون کارمزد است؟
نه. طبق مستندات رسمی، کاربران برای اجرای تراکنش کارمزد گس می پردازند، بخشی از آن سوزانده می شود و امکان افزودن انعام اختیاری برای پردازش سریع تر هم وجود دارد.
آیوتا هنوز از تنگل استفاده می کند؟
شبکه ای که امروز کار می کند بر پایه کمیته اعتبارسنج، اجماع Starfish و زبان Move توصیف شده است، نه ساختار گراف قدیمی. مستندات رسمی خودش این را با همین کلمات می گوید.
آیا باید توکن هایم را مهاجرت بدهم؟
طبق مستندات، توکن های اصلی روی همان آدرس ها در دسترسند و مهاجرت دستی لازم ندارند. فقط تعداد اعشار از شش به نه رفته و موجودی ها در هزار ضرب شده اند.
می شود آیوتا را استیک کرد؟
بله. مدل شبکه اثبات سهام واگذارشده است؛ دارنده توکن می تواند آن را به یک اعتبارسنج بسپارد و در پاداش شریک شود. اعتبارسنج ها کارمزد کمیسیون می گیرند و در صورت عملکرد بد جریمه می شوند.