قرارداد هوشمند در تبلیغات؛ چرا روی اتریوم جواب نداد
برای ثبت سفارش به حساب نیاز دارید. ثبت نام رایگان است.
ایده روی کاغذ بی نقص بود. تبلیغ دیجیتال پر از واسطه است و هیچ کس دقیقا نمی داند پول کجا رفت. قرارداد هوشمند می تواند شرط پرداخت را در کد بنویسد: به ازای هر نمایش واقعی، این مبلغ به ناشر برود. بدون واسطه، بدون اختلاف حساب.
ده سال گذشت و این اتفاق نیفتاد. دلیلش فنی نبود و به کندی پذیرش هم ربطی نداشت. یک مسئله حسابی بود.
در تبلیغ نمایشی، واحد معامله هزار نمایش است. یعنی ارزش یک نمایش، کسر کوچکی از یک سنت است. این پایه اقتصاد کل صنعت است.
حالا طرف دیگر معادله. مستندات رسمی اتریوم توضیح می دهد که هر تراکنش کارمزدی دارد که از دو بخش ساخته می شود: کارمزد پایه که پروتکل تعیین می کند و باید پرداخت شود تا تراکنش معتبر باشد، و انعامی که به اعتبارسنج می دهید تا تراکنشتان را در بلوک بعدی بگذارد. اگر کم پیشنهاد بدهید، تراکنش دیر انجام می شود یا اصلا انجام نمی شود.
و یک جمله در همان مستندات هست که برای این بحث حیاتی است: کارمزد پرداخت می شود، چه تراکنش موفق شود چه شکست بخورد.
پس هر نمایش تبلیغ اگر بخواهد یک تراکنش روی زنجیره باشد، هزینه ثبتش چند مرتبه بزرگ تر از ارزش خود آن نمایش است. این با بهینه سازی حل نمی شود. مثل این است که برای فروش یک آدامس، دفترخانه ببرید.
چیزی که ماند، شکل عقب نشینی شده همان ایده بود: شمارش خارج از زنجیره، تسویه دوره ای روی زنجیره.
یعنی سیستم میلیون ها نمایش را در سرورهای معمولی می شمارد، دقیقا مثل قبل، و فقط جمع نهایی را در فواصل مشخص روی زنجیره تسویه می کند. این کار می کند و اقتصادش هم درست است.
ولی صادق باشیم: آن وعده اولیه دیگر باقی نمانده. اگر شمارش خارج از زنجیره انجام شود، اعتماد به همان شمارنده برمی گردد؛ همان چیزی که قرار بود حذف شود. قرارداد هوشمند فقط تضمین می کند وقتی عدد نهایی اعلام شد، پرداخت واقعا انجام شود. این ارزش دارد، ولی انقلاب نیست و نباید این طور فروخته شود.
اینجا نقطه ای است که بحث معمولا از آن رد می شود.
مشکل اصلی تبلیغات دیجیتال این نیست که پرداخت ها قابل اعتماد نیستند. مشکل این است که معلوم نیست آن نمایش را انسان دیده یا یک ربات. قرارداد هوشمند فقط داده ای را که به آن می دهید اجرا می کند؛ نمی تواند بفهمد آن داده راست است.
پس اگر کسی بتواند نمایش جعلی تولید کند، بلاکچین آن نمایش جعلی را با دقت ثبت می کند و مبلغش را با اطمینان کامل پرداخت می کند. تقلب حذف نشده، فقط تغییرناپذیر شده است.
یک جای مشخص هست که این ابزار جواب می دهد و آن، جایی است که مبلغ بزرگ و تعداد کم باشد.
قرارداد بین یک برند و یک تولیدکننده محتوا، با چند مرحله پرداخت مشخص، نمونه خوبی است. تعداد تراکنش ها انگشت شمار است، پس کارمزد در برابر مبلغ ناچیز می شود، و طرفین به هم اعتماد ندارند، پس ارزش قرارداد هوشمند واقعی است. این همان الگویی است که در تصمیم گیری جمعی و قراردادهای هوشمند هم دیده می شود.
یعنی قاعده کلی این است: هر جا تعداد رویدادها زیاد و ارزش هر رویداد کم باشد، زنجیره جای اشتباهی است. هر جا برعکس باشد، منطقی است. تبلیغ نمایشی بدترین حالت ممکن برای زنجیره است و قرارداد کاری بهترین.
یک واقعیت را باید صاف بگویم: مسئله شما شفافیت زنجیره نیست. مسئله شما این است که پرداخت به پلتفرم های تبلیغاتی خارجی از ایران انجام نمی شود، چون کارت و درگاه شما آنجا پذیرفته نمی شود.
هیچ قرارداد هوشمندی این را حل نمی کند. چیزی که آن را حل می کند، در دسترس بودن یک ابزار پرداخت دلاری است. برای همین بخش زیادی از این پرداخت ها در عمل با ووچرها و اینکه هر کدام به چه کار می آیند انجام می شود و یو ووچر، ابزار پرداخت آنلاین دلاری رایج ترین گزینه است.
اگر هم دارایی نگه می دارید و کارمزد شبکه برایتان مسئله است، کاهش کارمزد اتریوم از مسیر پالیگان بحث جداگانه ای است.
قرارداد هوشمند در تبلیغات چه کاری انجام می دهد؟
شرط پرداخت را در کد می نویسد و وقتی شرط برقرار شد، پرداخت را بدون دخالت واسطه اجرا می کند. یعنی مسئله تسویه و اختلاف حساب را حل می کند، نه مسئله درستی داده ای که به آن می دهید.
چرا پرداخت به ازای هر نمایش روی اتریوم انجام نمی شود؟
چون ارزش یک نمایش کسر کوچکی از یک سنت است ولی هر تراکنش روی زنجیره کارمزد پایه و انعام دارد که مراتب بزرگ تر است. آن کارمزد حتی در صورت شکست تراکنش هم پرداخت می شود.
آیا بلاکچین جلوی تقلب در تبلیغات را می گیرد؟
نه. اگر نمایش جعلی ساخته شود، زنجیره همان را ثبت و پرداخت می کند. تشخیص اینکه پشت یک نمایش انسان بوده یا ربات، بیرون از زنجیره اتفاق می افتد و همان جا هم مسئله اصلی است.
پس کجا استفاده از قرارداد هوشمند منطقی است؟
جایی که تعداد پرداخت ها کم و مبلغ هر کدام بزرگ باشد و طرفین به هم اعتماد نداشته باشند؛ مثل قرارداد یک برند با یک تولیدکننده محتوا. برعکسش، یعنی رویدادهای پرتعداد و کم ارزش، بدترین حالت است.
