نقش اتریوم در وب ۳؛ چه چیزی واقعا غیرمتمرکز است
برای ثبت سفارش به حساب نیاز دارید. ثبت نام رایگان است.
یک بار امتحانش کرده اید: وارد سایتی می شوید، دکمه اتصال کیف پول را می زنید، کیف پول پنجره ای باز می کند و از شما امضا می خواهد. چند ثانیه بعد سایت اسم شما را می داند بدون اینکه ثبت نام کرده باشید.
این ساده ترین نمایش وب ۳ است. حالا سوال درست این است: در آن چند ثانیه، چه بخشی از کار واقعا غیرمتمرکز بود و چه بخشی همان اینترنت همیشگی؟ جواب این سوال، نقش اتریوم در وب ۳ را بهتر از هر تعریفی توضیح می دهد.
بحث را از تعریف شروع نمی کنیم چون تعریف ها اینجا بیشتر گمراه می کنند. به جایش سه لایه ای را ببینید که هر برنامه وب ۳ از آنها ساخته می شود:
- لایه وضعیت. جایی که «چه کسی مالک چیست» ثبت می شود. اینجا همان بلاکچین است و در بیشتر موارد اتریوم.
- لایه خواندن. برنامه باید آن وضعیت را بخواند. این کار از طریق نودها و سرویس های نمایه سازی انجام می شود.
- لایه نمایش. همان سایتی که می بینید. فایل های HTML و جاوااسکریپت روی یک سرور معمولی.
موضع ما این است و اول همان را بگوییم: از این سه لایه، فقط لایه اول واقعا غیرمتمرکز است. لایه دوم معمولا به چند شرکت محدود وابسته است و لایه سوم تقریبا همیشه متمرکز است. خود سایت رسمی اتریوم هم در بخش وب ۳ می نویسد که این اکوسیستم فعلا عمدتا به زیرساخت متمرکز وابسته است.
دو چیز، و هر دو ساختاری اند.
وضعیت مشترکی که هیچ کس نمی تواند تکی تغییرش دهد. در وب ۲ هر سرویس پایگاه داده خودش را دارد و مالک آن پایگاه داده می تواند هر سطری را عوض کند. روی اتریوم، تغییر وضعیت فقط با تراکنشی ممکن است که قواعد قرارداد اجازه اش را بدهد. این تنها ویژگی ای است که وب ۳ واقعا به دنیا اضافه کرده.
ترکیب پذیری. چون همه قراردادها روی یک وضعیت مشترک نشسته اند، قرارداد جدید می تواند بدون اجازه گرفتن از کسی، روی قرارداد قبلی بنا شود. در وب ۲ برای این کار باید با صاحب سرویس قرارداد امضا می کردید و او می توانست دسترسی را قطع کند.
بقیه چیزهایی که به اسم وب ۳ فروخته می شوند، نتیجه این دو هستند یا اصلا مربوط نیستند.
در وب ۲ هویت شما یک ردیف در پایگاه داده یک شرکت است. رمز را فراموش کنید، ایمیل بازیابی می آید. حساب را ببندند، تمام.
در وب ۳ هویت شما یک جفت کلید است. سرویس نمی تواند حسابتان را ببندد چون اصلا حسابی نزد او ندارید.
ولی این معامله دو طرف دارد و طرف دومش را کمتر می گویند: بازیابی هم وجود ندارد. کلید را از دست بدهید، کسی نیست که کمکتان کند. برای کاربری که از دنیای بانک آمده، این بزرگ ترین شوک وب ۳ است و بیشترین ضرر هم از همین جا وارد می شود، نه از هک قراردادها.
یک محدودیت فنی، کل معماری این برنامه ها را شکل داده: نوشتن روی وضعیت مشترک پول خرج دارد.
در یک برنامه معمولی، هر کلیک کاربر می تواند چند سطر در پایگاه داده بنویسد و هزینه اش عملا صفر است. در برنامه ای که روی اتریوم نشسته، هر نوشتن یک تراکنش است و هر تراکنش کارمزد گس دارد.
نتیجه اش این است که توسعه دهنده مجبور است تا جای ممکن کارها را خارج از زنجیره انجام دهد و فقط آنچه واقعا باید غیرقابل انکار باشد را روی زنجیره بنویسد. این محدودیت هم دلیل کند بودن این برنامه هاست و هم دلیل اینکه بخش بزرگی از آنچه «غیرمتمرکز» نامیده می شود، در عمل روی سرور اجرا می شود.
راه حلی که اکوسیستم انتخاب کرد، سریع کردن خود اتریوم نبود؛ انتقال اجرا به لایه های بالاتر بود. این تصمیم و پیامدهایش در تحلیل مقیاس پذیری شبکه اتریوم باز شده است.
این مقاله قبلا هر دو را داشت و اصلاحشان می کنیم.
«اتریوم ۲.۰». این نام کنار گذاشته شده و چیزی به این اسم عرضه نشد. آنچه واقعا اتفاق افتاد مجموعه ای از ارتقاهای پیوسته بود که با مرج شروع شد. ترتیب واقعی کارهای انجام شده و مانده را در مسیر ارتقاهای شبکه اتریوم آورده ایم.
ماینر اتریوم. بعد از مرج، اتریوم اثبات کار ندارد. ماینر اتریوم وجود ندارد و هر متنی که امروز از استخراج اتریوم حرف می زند، درباره شبکه ای می نویسد که سه سال است اینطور کار نمی کند.
و این دقیقا همان لایه سومی است که اولش گفتیم متمرکز است.
قرارداد هوشمند روی شبکه به شما بی توجه است؛ نه می داند کجا هستید و نه می تواند جلویتان را بگیرد. ولی سایتی که با آن قرارداد کار می کنید، یک سایت معمولی روی یک سرور معمولی است و می تواند مسدود کند، فیلتر شود یا اصلا خاموش شود.
نتیجه عملی برای کاربر ایرانی: دارایی شما در دسترس می ماند، دسترسی راحت به آن نه. کسی که دارایی اش را روی زنجیره نگه می دارد باید بداند چطور بدون آن سایت هم به قراردادش برسد. این تفاوت بین «مالک بودن» و «دسترسی داشتن»، مهم ترین درسی است که وب ۳ به کاربر ایرانی می دهد.
برای کار با هر برنامه ای روی این شبکه به موجودی اتر برای گس نیاز دارید. نرخ و شرایط در میز خرید و فروش اتریوم با تسویه ریالی آمده و مسیر تهیه موجودی از طریق ووچر ارزی هم برای کسانی که ترجیح می دهند از حساب بانکی استفاده نکنند باز است.
خلاصه صادقانه اش این است:
- مالکیت دارایی و منطق قرارداد: بله، واقعا.
- خواندن اطلاعات از شبکه: تا حد زیادی به چند ارائه دهنده وابسته است.
- سایتی که با آن کار می کنید: نه، اصلا.
- هویت شما: بله، و مسئولیتش هم کامل با خودتان است.
کسی که این چهار خط را بداند، دیگر نه فریب شعار «همه چیز غیرمتمرکز است» را می خورد و نه به این نتیجه می رسد که کل ماجرا تبلیغات است. هر دو نتیجه گیری اشتباه اند.
روی این عبارت گوگل بخش «مردم همچنین می پرسند» ندارد و جستجوهای مرتبطش هم نام دوره های آموزشی و مدرس هاست، نه سوال. بنابراین این سوال ها از چیزی گرفته شده که صفحه های بالای همین نتیجه به آن جواب می دهند.
وب ۳ دقیقا با وب ۲ چه فرقی دارد؟
تفاوت اصلی در مالکیت وضعیت است. در وب ۲ داده شما در پایگاه داده یک شرکت است و آن شرکت می تواند تغییرش دهد؛ در وب ۳ بخشی از آن داده روی زنجیره ای مشترک است که تغییرش فقط با قواعد از پیش نوشته شده ممکن است. بقیه تفاوت ها فرعی اند.
آیا برای استفاده از وب ۳ حتما باید اتریوم داشته باشم؟
برای شبکه اتریوم بله، چون کارمزد گس با اتر پرداخت می شود. شبکه های دیگر توکن خودشان را می خواهند. نکته ای که تازه واردها را غافلگیر می کند این است که حتی برای انتقال یک توکن دیگر هم باید اتر داشته باشید.
چرا برنامه های وب ۳ کند و گران اند؟
چون هر تغییر وضعیت باید توسط کل شبکه تایید و ذخیره شود و این کار ذاتا گران است. راه حل، سریع کردن لایه اصلی نبود؛ انتقال اجرا به لایه دوم بود. بخش خوبی از فعالیت امروز اتریوم دیگر روی خود شبکه اصلی انجام نمی شود.
اگر کلید کیف پولم را گم کنم چه می شود؟
دارایی از دست می رود و هیچ مرجعی برای بازیابی وجود ندارد. این نتیجه مستقیم همان چیزی است که به آن مالکیت واقعی می گویند. اگر مبلغ برایتان مهم است، عبارت بازیابی باید فیزیکی و خارج از هر دستگاه متصل به اینترنت نگه داشته شود.
نقش اتریوم در وب ۳ را می شود در یک جمله گفت: اتریوم لایه ای فراهم کرده که مالکیت و قواعد در آن قابل دستکاری نیستند، و بقیه اینترنت هنوز همان اینترنت قبلی است.
این کم نیست و آن چیزی هم که در تبلیغات وعده داده می شود نیست. اگر می خواهید ببینید همین لایه امروز چه چیزهایی روی خودش دارد، مرور پروتکل های مالی فعال روی اتریوم نقطه شروع بهتری از هر فهرست تبلیغاتی است. استانداردی هم که بیشتر دارایی های این دنیا با آن ساخته می شوند در توضیح استاندارد چندتوکنی اتریوم آمده.
منابع اولیه: تعریف و محدودیت های وب ۳ در سایت رسمی اتریوم و وضعیت اجماع و مصرف انرژی اتریوم بعد از مرج.
