رمز ارز تلگرام؛ گرام چه شد و تون امروز چیست

«ارز تلگرام» یک اسم است و امروز دست کم به چهار چیز متفاوت اشاره می کند. یکی از آن ها اصلا وجود ندارد، یکی ارز دیجیتال نیست، و دو تای دیگر ربطی به شرکت تلگرام ندارند.

این بی نظمی تصادفی نیست؛ کسانی از آن نان می خورند. پس بگذارید از اول مرتبش کنیم.

گرام: ارزی که هرگز منتشر نشد

ایده ساده بود و در زمان خودش قانع کننده. تلگرام صدها میلیون کاربر فعال داشت. اگر یک شبکه بلاکچینی ساخته می شد که مستقیم داخل همان پیام رسان کار کند، از روز اول کاربر داشت؛ چیزی که هیچ پروژه دیگری نداشت.

اسم شبکه شد تلگرام اوپن نتورک و اسم ارزش گرام. سرمایه اش هم به شکل خصوصی و پیش از عرضه عمومی جمع شد.

مشکل جای دیگری بود. نهاد ناظر بازار سرمایه آمریکا آن پیش فروش را عرضه اوراق بهادار ثبت نشده دانست و مسیر توزیع گرام بسته شد. دعوای حقوقی طول کشید و شبکه ای که آماده بود، اجازه راه اندازی پیدا نکرد.

مه ۲۰۲۰: پاول دورف پرونده را بست

مدیر تلگرام در یک اطلاعیه کوتاه اعلام کرد پروژه تمام شده است. متن آن اطلاعیه هنوز عمومی است و خواندنش بهتر از هر خلاصه ای است: توضیح رسمی تلگرام درباره پایان پروژه تون، و اعلام آن در کانال شخصی پاول دورف.

در همان متن دو نکته هست که هنوز به کار می آید. اول اینکه تیم حدود دو سال و نیم روی این شبکه کار کرده بود و طراحی اش از بیت کوین و اتریوم الهام گرفته بود با هدف سرعت و مقیاس بیشتر. دوم، و مهم تر برای امروز: دورف صریح نوشت که از این پس تلگرام به هیچ شبکه رمزارزی وابسته نیست، و هر تبلیغی که از نام تلگرام یا تون استفاده کند به آن ها ربطی ندارد.

آن جمله در ۲۰۲۰ نوشته شد و امروز بیشتر از آن موقع لازم است.

پس تون کوینی که امروز معامله می شود چیست

وقتی تلگرام کنار کشید، کد شبکه متن باز بود. گروهی مستقل آن را برداشتند و ادامه دادند. شبکه ای که امروز به این نام کار می کند حاصل همان مسیر است، نه محصول شرکت تلگرام.

تفاوت مهم است و صرفا حقوقی نیست. یعنی ارزش این شبکه به تصمیم های یک شرکت گره نخورده، و در عین حال آن مزیت اصلی که کل ایده بر آن سوار بود، یعنی یکپارچگی رسمی با پیام رسان، هم آن ضمانت اولیه را ندارد.

نرخ و مسیر معامله این دارایی در صفحه قیمت و خرید تون کوین است. و اینکه شبکه تون با توکن هایی که رویش سوار شده اند چه نسبتی دارد، جای دیگری باز شده: نسبت نات کوین با شبکه تون.

چهار چیزی که زیر یک اسم قاطی می شوند

گرام: ارز تلگرام. هرگز منتشر نشد. اگر جایی به شما «گرام» می فروشند، آن چیز هر چه هست گرام نیست.

تون کوین: ارز بومی شبکه ای که جامعه بعد از کنار کشیدن تلگرام ادامه داد. واقعی است و بازار دارد، ولی تلگرام ناشرش نیست.

استارز تلگرام: اصلا ارز دیجیتال نیست. اعتبار داخل برنامه است، مثل سکه های داخل یک بازی، و روی بلاکچین منتقل نمی شود. اینکه هر دو داخل یک برنامه اند، آن ها را هم جنس نمی کند.

نات کوین و هم خانواده هایش: توکن هایی که روی شبکه تون منتشر شده اند و از طریق بازی های داخل پیام رسان توزیع شدند. ربطشان به تلگرام همان قدر است که ربط یک اپلیکیشن به فروشگاه نرم افزاری که در آن قرار گرفته. برای شروع، معرفی نات کوین.

موضع ما درباره این پرونده

بی تعارف: پروژه گرام از نظر فنی احتمالا بهترین شانس آن دوره برای رساندن ارز دیجیتال به دست میلیون ها کاربر عادی بود، و همان چیزی که این شانس را ساخته بود، یعنی یک شرکت مشخص با یک مدیر مشخص، دلیل شکستش هم شد.

پروژه ای که مالک شناخته شده دارد، آدرس مشخصی برای فشار حقوقی هم دارد. بیت کوین این مشکل را ندارد چون کسی نیست که بشود جلویش را گرفت. این را می شود مزیت غیرمتمرکز بودن نامید و می شود صرفا واقعیت نامید؛ به هر حال درسی است که این پرونده بهتر از هر مثال دیگری نشان می دهد.

از ایران، یک هشدار مشخص

تلگرام در ایران جایگاه ویژه ای دارد و همین باعث شده نام «ارز تلگرام» بیشتر از هر جای دیگری برای کلاهبرداری استفاده شود. الگویش هم تکراری است: کانالی که پیش فروش «ارز رسمی تلگرام» را تبلیغ می کند، یا رباتی که برای «دریافت سهم شما از گرام» عبارت بازیابی کیف پول را می خواهد.

قاعده اش یک خط است و استثنا ندارد: هیچ پروژه واقعی، برای دادن چیزی به شما، عبارت بازیابی یا کلید خصوصی نمی خواهد. و گرام هم چیزی نیست که کسی بتواند بدهد، چون وجود ندارد.

اگر توکنی از شبکه تون دارید و می خواهید نقدش کنید، مسیرش از صفحه های همان دارایی می گذرد؛ نقد کردن نات کوین در بازار ایران رایج ترینشان است. برای ورود بدون ریال هم یو ووچر به عنوان درگاه ورود همان مسیری است که بیشتر کاربران استفاده می کنند.

سوال های پرتکرار