آیا خرید و فروش تتر در ایران جرم است؟ وضعیت قانونی
برای ثبت سفارش به حساب نیاز دارید. ثبت نام رایگان است.
این سوال معمولا با یک نگرانی مشخص پرسیده می شود، نه از سر کنجکاوی: «اگر تتر بخرم، حسابم مسدود می شود؟»
و همین جا باید دو چیز را از هم جدا کرد که تقریبا همیشه قاطی می شوند: جرم بودن یک کار، و پرریسک بودن نحوه انجام آن. خرید و فروش رمزارز در ایران خودش عنوان مجرمانه ای ندارد. اما راهی که خیلی ها برای انجامش انتخاب می کنند، کاملا می تواند دردسر درست کند.
بگذارید هر دو را باز کنیم.
چارچوب مقرراتی رمزارز در ایران کامل نیست و این را باید صریح گفت. قانون جامعی که خرید و فروش و نگهداری رمزارز را از سر تا ته تعیین تکلیف کند تصویب نشده، و آنچه وجود دارد مجموعه ای از بخشنامه ها، آیین نامه ها و رویه هاست که هر از چند وقت به روز می شود.
سه نکته ای که در عمل اهمیت دارند:
- خرید و نگهداری رمزارز عنوان مجرمانه مستقلی ندارد. کسی به خاطر داشتن تتر در کیف پولش تحت تعقیب قرار نمی گیرد.
- اما استفاده از رمزارز به عنوان ابزار پرداخت داخلی پذیرفته نشده و شبکه بانکی از تراکنش های مرتبط با آن حمایت نمی کند. این با «جرم بودن» فرق دارد ولی برای شما نتیجه عملی مشابهی دارد.
- مقررات مبارزه با پولشویی کامل و لازم الاجراست و همین جاست که بیشتر مشکلات واقعی کاربران رخ می دهد، نه در خود رمزارز.
تازه ترین بخشنامه ها و اطلاعیه ها روی وبگاه بانک مرکزی منتشر می شود و برای وضعیت خاص خودتان، مرجع همان است نه کانال های تلگرامی.
این بخش عملی ترین قسمت این متن است. مسدود شدن حساب تقریبا هیچ وقت به این دلیل نیست که شما تتر خریده اید. به این دلایل است:
- کارت اجاره ای یا حساب دیگری. سریع ترین راه ممکن برای گرفتار شدن، و متاسفانه رایج ترین. اگر پول از حسابی که به نام شما نیست جابه جا شود، شما در بهترین حالت شاهد یک پرونده اید.
- الگوی تراکنش شبیه صرافی. واریزهای خرد و پرتعداد از افراد ناشناس به حساب شخصی، دقیقا الگویی است که سامانه های پایش دنبالش می گردند.
- معامله نفر به نفر با غریبه. اگر پولی که به حساب شما آمده جای دیگری آلوده باشد، حساب شما هم درگیر می شود، حتی اگر خودتان هیچ خبری نداشته باشید.
هر سه مورد یک ریشه دارند: دور زدن مسیر رسمی. و هر سه با یک تصمیم حل می شوند؛ معامله از طریق پلتفرمی که احراز هویت می کند و تراکنش را ثبت می کند. حتی مراحل معمول تبدیل تتر به تومان وقتی از این مسیر انجام شود، سابقه ای می سازد که در صورت سوال، جواب شماست.
بله، احراز هویت وقت می برد و بله، همه دوستش ندارند. ولی جایگزینش این نیست که ناشناس بمانید؛ جایگزینش این است که ریسک را به گردن حساب بانکی خودتان بیندازید. آنچه دیجی دلار را ملزم به همین مسیر می کند، در مجوزها و عضویت های صنفی ما آمده است.
وضعیت جهانی تتر مستقیما به شما ربطی ندارد، ولی غیرمستقیم چرا: هر تغییری در مقررات ناشر، روی دسترسی و نقدشوندگی اثر می گذارد.
مهم ترین اتفاق چند سال اخیر، مقررات بازارهای دارایی رمزنگاری اتحادیه اروپاست که به آن MiCA می گویند. این مقررات در ژوئن ۲۰۲۳ لازم الاجرا شد و برای ناشران توکن های وابسته به ارز، الزاماتی مثل مجوز، افشای شفاف و انتشار سند اطلاعاتی استاندارد تعیین می کند. جزئیات را نهاد نظارت بر بازارهای اروپا منتشر کرده.
نتیجه عملی اش این بوده که بعضی صرافی های اروپایی فهرست استیبل کوین های خود را تغییر داده اند. برای کاربر ایرانی که از پلتفرم داخلی استفاده می کند، این تغییرات تا امروز اثر مستقیمی نداشته، ولی نشان می دهد که وضعیت یک استیبل کوین می تواند بدون هیچ خبری در بازار ما، در جای دیگری از دنیا عوض شود.
سابقه برخوردهای نظارتی با خود شرکت ناشر و آنچه درباره ذخایرش ثابت شده، بحث جداگانه ای است که در ریسک جدا شدن تتر از دلار باز کرده ایم.
اینجا صادق ترین جوابی که می شود داد این است: قواعد مالیاتی درآمد حاصل از رمزارز در ایران هنوز جا نیفتاده و چیزی که امروز رویه است، ممکن است سال بعد نباشد.
ما اینجا نه نرخ می نویسیم نه ماده قانونی، چون هر عددی که بنویسیم ممکن است تا چند ماه دیگر غلط باشد و شما بر اساسش تصمیم بگیرید. اگر حجم معاملاتتان قابل توجه است، یک ساعت وقت مشاور مالیاتی از هر مقاله ای ارزان تر تمام می شود.
آنچه به هر حال عاقلانه است: سوابق معاملاتتان را نگه دارید. رسید واریز، تاریخ و مبلغ. اگر روزی لازم شد توضیح بدهید این پول از کجا آمده، همین سوابق کارتان را راه می اندازند.
آیا خرید و فروش تتر جرم است؟
خرید، نگهداری و فروش رمزارز عنوان مجرمانه مستقلی در ایران ندارد. آنچه می تواند مسئله ساز شود، روش انجام آن است: استفاده از حساب دیگران، معامله با پول با منشا نامشخص یا فعالیت به شکل صرافی بدون مجوز. اینها مستقل از رمزارز هم مشکل دارند.
آیا تتر قابل ردیابی است؟
بله، و بیشتر از آنچه اکثر مردم تصور می کنند. تراکنش های تتر روی بلاک چین عمومی ثبت می شوند و هر کسی می تواند آنها را ببیند. مهم تر اینکه شرکت ناشر توانایی فنی مسدود کردن آدرس ها را دارد و در مواردی از آن استفاده کرده. تتر ناشناس نیست؛ فقط اسم شما مستقیم رویش نوشته نشده.
آیا ممکن است تتر تحریم شود؟
ناشر تتر می تواند آدرس های مشخصی را مسدود کند و این کار را در همکاری با نهادهای نظارتی انجام داده است. یعنی ریسک صفر نیست. برای کاهشش، دارایی تان را در یک آدرس واحد و بزرگ متمرکز نکنید و از مسیرهای معامله ای استفاده کنید که سابقه تراکنش شفافی برایتان می سازند.
آیا استخراج رمزارز قانونی است؟
استخراج در ایران مسیر مجوزدهی مشخصی دارد و فعالیت بدون مجوز، به ویژه با برق غیرمجاز، برخورد قانونی دارد. این بحث جدا از خرید و فروش رمزارز است و قواعدش هم متفاوت؛ خرید مستقیم از صفحه خرید ارزهای دیجیتال اصلا درگیر این قواعد نمی شود.
«آیا تتر قانونی است» سوال درستی نیست. سوال درست این است: «آیا کاری که من دارم می کنم، قابل توضیح دادن است؟»
اگر معامله از حساب خودتان انجام شده، در بستری که احراز هویت می کند، و شما سوابقش را دارید، جواب بله است و نگرانی خاصی لازم نیست. اگر هر کدام از این سه نباشد، مشکل شما رمزارز نیست؛ همان یکی است که جا افتاده.
