تبلیغات غیرمتمرکز روی سولانا؛ چه چیزی واقعا باقی ماند
برای ثبت سفارش به حساب نیاز دارید. ثبت نام رایگان است.
سال ۲۰۲۱ وعده روشنی داده شد: تبلیغات اینترنتی روی بلاکچین می رود، واسطه ها حذف می شوند، ناشر پولش را در همان لحظه می گیرد و کاربر بابت دیدن تبلیغ پاداش می گیرد. سولانا هم به عنوان شبکه ای که تراکنش های خرد را ارزان جابه جا می کند، گزینه طبیعی این کار معرفی شد.
حالا چند سال گذشته و می شود نتیجه را دید. این نوشته همان است: چه چیزی از آن وعده ماند، پروژه هایش کجا رفتند و اگر امروز کسی از تبلیغات غیرمتمرکز حرف می زند، درباره چه چیزی حرف می زند.
این را اول بگوییم چون بقیه نوشته نقد است و نباید صورت مسئله را پاک کند.
در تبلیغات دیجیتال، بین پولی که تبلیغ کننده می دهد و پولی که به ناشر می رسد، چند لایه واسطه نشسته اند. تقلب در نمایش تبلیغ مسئله جدی و قدیمی است. گزارش ها را همان طرفی می سازد که پول را می گیرد. و داده رفتاری کاربر بدون اطلاع او خرید و فروش می شود.
هر چهار مورد واقعی اند. حرف بلاکچین این بود که هر چهار را با یک دفترکل عمومی و پرداخت خودکار می شود حل کرد.
هر مقاله فارسی درباره تبلیغات غیرمتمرکز، از جمله نسخه قبلی همین صفحه، یک پروژه را به عنوان نمونه موفق نام می برد: شبکه ادکس.
روی سایت رسمی همان پروژه امروز نوشته شده است که این شبکه بازنشسته شده و کسب و کار از تبلیغات به سمت محصولات دیگری چرخیده است. توکنش هست، تیمش هست، اما محصول تبلیغاتی اش دیگر نیست.
این مهم ترین داده این پرونده است. وقتی شناخته شده ترین پروژه یک حوزه بعد از سال ها تلاش از آن حوزه خارج می شود، آن یک شکست تجاری منفرد نیست؛ نشانه این است که خود صورت مسئله جواب نداده.
یک استثنا وجود دارد و باید صادقانه معرفی شود: توکن توجه پایه، همان چیزی که در مرورگر بریو به کاربر بابت دیدن تبلیغ پرداخت می شود.
این تنها نمونه ای است که واقعا میلیون ها کاربر دارد. اما دو نکته درباره اش هست که در مقاله های فارسی جا می افتد.
اول اینکه طبق صفحه رسمی خود پروژه، این توکن روی اتریوم است و آنجا هم یکی از پرتوزیع ترین توکن ها از نظر تعداد دارنده به حساب می آید. هیچ ربطی به سولانا ندارد.
دوم و مهم تر: چیزی که این را به کار انداخته بلاکچین نیست، مرورگر است. تبلیغ را مرورگر نشان می دهد، تصمیم را مرورگر می گیرد و حساب و کتاب هم عملا آنجاست. توکن لایه پرداخت است، نه لایه ای که مسئله را حل کرده.
و این کل درس این حوزه است: جایی که تبلیغات غیرمتمرکز کار کرده، یک محصول واقعی با کاربر واقعی زیرش بوده و توکن فقط روش پرداخت بوده است. هر جا توکن خودش قرار بوده محصول باشد، چیزی ساخته نشد.
چهار مانع، و هیچ کدام با سریع تر یا ارزان تر شدن شبکه حل نمی شوند.
یک: مسئله اصلی، مسئله اعتماد نبود. تبلیغ کننده و ناشر مشکل جدی ای با پرداخت نداشتند. مشکل اصلی این بود که کدام نمایش واقعی است و کدام ربات. آن سوال بیرون از زنجیره اتفاق می افتد و هیچ دفترکلی نمی تواند به آن جواب بدهد. زنجیره فقط می تواند بنویسد که یک عدد گزارش شده است، نه اینکه آن عدد درست است.
دو: مقیاس اقتصادی نمی خواند. تعداد نمایش های تبلیغاتی در روز عددی است که هیچ شبکه عمومی برای نوشتن تک تکشان طراحی نشده. راه حل عملی این بود که فقط تسویه نهایی روی زنجیره برود، که آن هم دقیقا همان کاری است که سیستم های معمولی از قبل می کردند.
سه: شفافیت برای همه مطلوب نبود. قیمت واقعی هر کمپین و حاشیه سود هر واسطه، اطلاعاتی است که صاحبانش دلیلی برای عمومی کردنش ندارند.
چهار: کاربر کیف پول نداشت. برای پرداخت پاداش به مخاطب، مخاطب باید کیف پول داشته باشد. تنها پروژه ای که این را حل کرد، آن را با یک مرورگر حل کرد و نه با آموزش دادن کاربر.
سولانا برای پرداخت های خرد ارزان و سریع طراحی شده و از این نظر واقعا گزینه مناسبی برای تسویه تبلیغاتی بود. اما همان طور که دیدیم، تسویه هیچ وقت گلوگاه این صنعت نبود.
جایی که همین ویژگی ها واقعا به کار آمده، پرداخت است نه تبلیغات: پرداخت مستقیم در فروشگاه اینترنتی روی سولانا نمونه ای است که کار می کند، چون آنجا مسئله واقعا انتقال پول است.
فهرست کارهایی که روی این شبکه واقعا کاربر دارند در پرونده پروژه های فعال سولانا جمع شده و تبلیغات در آن فهرست نیست. ادعاهای بزرگ تر درباره کاربرد این شبکه را هم در پرونده کاربردهای سولانا با عدد سنجیده ایم.
این حوزه روی اتریوم زودتر و با سرمایه بیشتری امتحان شد و به همان جا رسید. دلایل فنی و اقتصادی اش را جداگانه در پرونده قرارداد هوشمند در تبلیغات نوشته ایم.
اینکه دو شبکه با معماری کاملا متفاوت به یک نتیجه رسیدند، خودش شاهد مهمی است: مانع، شبکه نبوده.
اینجا معادله فرق می کند و برخلاف بقیه این پرونده، یک بخش عملی دارد.
مشکل تبلیغ کننده ایرانی غیرمتمرکز بودن نیست، دسترسی به پرداخت است. پلتفرم های تبلیغاتی جهانی کارت و حساب بانکی می خواهند و همان جا مسیر بسته می شود. اینجا رمزارز واقعا به کار می آید، اما نه به عنوان «تبلیغات غیرمتمرکز»؛ به عنوان روش پرداخت به سرویسی که خودش کاملا متمرکز است.
دو نکته که باید بدانید:
- بیشتر پلتفرم های بزرگ رمزارز قبول نمی کنند و مسیر عملی معمولا از طریق واسطه ها می گذرد، با ریسک خودش.
- هر مسیری که انتخاب می کنید، هزینه واقعی اش جمع نرخ تبدیل، کارمزد سرویس و کارمزد شبکه است. مقایسه فقط با یکی از این سه، مقایسه نیست.
برای تامین موجودی ارزی بدون وابستگی به ساعت بانک، راهنمای ووچرها برای پرداخت به سرویس های خارجی نقطه شروع بهتری از حواله است.
تبلیغات غیرمتمرکز یک ایده بد نبود. جواب یک سوالی بود که صنعت تبلیغات نمی پرسید.
اگر امروز کسی این عبارت را به شما می فروشد، یک سوال ساده کافی است: کاربر واقعی اش کجاست و تبلیغ را چه چیزی نمایش می دهد؟ اگر جواب یک محصول واقعی نبود، بقیه ماجرا معماری است، نه کسب و کار.
تبلیغات غیرمتمرکز چیست
مدلی که در آن خرید و فروش فضای تبلیغاتی و تسویه آن روی بلاکچین انجام می شود تا واسطه ها حذف شوند و پرداخت به ناشر فوری باشد. در عمل، پروژه های شاخص این حوزه به مقیاس نرسیدند.
آیا بلاکچین تقلب در تبلیغات را از بین می برد
نه. تشخیص اینکه یک نمایش تبلیغ واقعی بوده یا ربات، بیرون از زنجیره اتفاق می افتد. دفترکل فقط ثبت می کند چه عددی گزارش شده، نه اینکه آن عدد درست است.
پروژه های تبلیغات غیرمتمرکز روی سولانا کدام اند
پروژه فعالی که کاربر قابل توجهی داشته باشد در این حوزه روی سولانا وجود ندارد. شناخته شده ترین پروژه تبلیغات غیرمتمرکز از این حوزه خارج شده و تنها نمونه ای که به مقیاس رسید روی اتریوم است و به مرورگر بریو وابسته است.
آیا می شود با ارز دیجیتال تبلیغات خرید
در برخی سرویس ها بله، اما این ربطی به غیرمتمرکز بودن ندارد؛ صرفا یک روش پرداخت است به سرویسی که خودش متمرکز است.
