یکی از بدترین پیام هایی که پشتیبانی دریافت می کند این است: «دارایی ام را بریج کردم، از این طرف کم شد، آن طرف نیامد.»
در بیشتر این موارد چیزی گم نشده و بعد از مدتی درست می شود. اما فهمیدن اینکه چرا اصلا چنین حالتی ممکن است، به یک درک درست از کاری که پل بین زنجیره ای انجام می دهد نیاز دارد. و آن کار، آن چیزی نیست که بیشتر مردم تصور می کنند.
پل بین زنجیره ای چه کاری می کند
مهم ترین جمله این متن همین است: دارایی شما هیچ جا نمی رود.
دو شبکه بلاکچین از هم بی خبرند. سولانا نمی داند در اتریوم چه می گذرد و برعکس. هیچ مسیری وجود ندارد که یک توکن از یکی به دیگری «منتقل» شود. پس پل کار دیگری می کند:
- دارایی شما را در شبکه مبدا در یک قرارداد قفل می کند. همان جا می ماند.
- در شبکه مقصد، به همان مقدار یک توکن جدید می سازد که نماینده دارایی قفل شده است.
- وقتی برمی گردید، آن توکن نماینده سوزانده می شود و قفل اصلی باز می شود.
یعنی چیزی که در شبکه مقصد دست شماست، اصل دارایی نیست؛ یک رسید است. و ارزش هر رسیدی به این بستگی دارد که صادرکننده اش سر جایش باشد.
دو نوع پل، و تفاوتی که واقعا مهم است
مستندات اتریوم پل ها را به دو دسته تقسیم می کند و این تقسیم بندی، تنها چیزی است که قبل از استفاده باید بدانید.
پل با اعتماد. یک گروه بیرونی وضعیت را تایید می کند: مجموعه ای از امضاکننده ها، یک شبکه اوراکل یا سامانه ای مشابه. اتصال خوبی می دهد و سریع است، ولی امنیت شما به آن گروه بیرونی گره خورده. اگر آن ها با هم تبانی کنند یا کلیدهایشان لو برود، قفل باز می شود.
پل بدون اعتماد. امنیتش از خود شبکه ها می آید نه از یک گروه بیرونی. امن تر است، ولی معمولا کندتر و محدودتر و برای هر جفت شبکه ای در دسترس نیست.
بیشتر پل هایی که کاربر عادی با آن ها سر و کار دارد از نوع اول اند. این بد نیست، ولی یعنی شما دارید به یک گروه اعتماد می کنید و بهتر است بدانید به چه کسی.
چرا بزرگ ترین هک ها دقیقا اینجا اتفاق افتاده
این را ما نمی گوییم؛ مستندات رسمی اتریوم می گوید: سه هک بزرگ تاریخ دیفای هر سه مربوط به پل ها بوده اند. و یکی از نمونه هایی که همان جا به عنوان ریسک قرارداد هوشمند نام برده شده، پل ورم هول روی سولاناست.
دلیلش ساختاری است و با ممیزی و کد بهتر کاملا از بین نمی رود. پل جایی است که دارایی همه کاربران در یک قرارداد جمع می شود. یعنی بزرگ ترین کیسه پول ممکن، در یک آدرس مشخص، در معرض دید همه. یک باگ در آن قرارداد کافی است تا کل کیسه برود.
در مقابل، اشتباه در یک صرافی معمولا فقط به موجودی یک نفر آسیب می زند. تفاوت مقیاس، اینجا تفاوت جنس ریسک را می سازد.
توکن رپ شده همان توکن نیست
این نکته را بیشتر مقاله ها از قلم می اندازند و برای فهم ریسک، مرکزی است.
وقتی از یک پل استفاده می کنید، در شبکه مقصد نسخه رپ شده دارایی را دریافت می کنید. آن نسخه فقط تا وقتی ارزش دارد که پشتوانه اش در شبکه مبدا قفل و سالم باشد. اگر پل هک شود یا از کار بیفتد، آن توکن روی کاغذ همان اسم را دارد ولی پشتش چیزی نیست.
و یک لایه بدتر: خیلی از پروتکل های دیفای همین توکن های رپ شده را به عنوان وثیقه قبول می کنند. یعنی مشکل یک پل می تواند به جاهایی برسد که اصلا از آن پل استفاده نکرده اند. اینکه چرا فهرست کردن توکن های یک شبکه به تنهایی چیزی به شما نمی گوید را در بررسی ارزهای شبکه سولانا نوشته ایم.
کی واقعا به پل نیاز دارید
جواب صریح: کاربر عادی تقریبا هیچ وقت.
اگر هدفتان این است که دارایی را از شبکه ای به شبکه دیگر ببرید تا بفروشید یا نگه دارید، مسیر ساده تر و امن تری هست: در شبکه مبدا بفروشید و در شبکه مقصد بخرید. کارمزدش معمولا کمتر است، ریسک قرارداد ندارد و اگر چیزی اشتباه شود کسی هست که جوابگو باشد.
پل وقتی لازم است که کار خاصی روی شبکه مقصد دارید که فقط با همان دارایی انجام می شود. مثلا شرکت در یک پروتکل مشخص. کجا این استثنا واقعا پیش می آید را در راهنمای بریج سولانا جدا بررسی کرده ایم، و نمونه ای که تاخیرش برای کاربرها سوال ساز شده را در پرونده بریج پالیگان.
دو ریسکی که فقط برای ما هست
اول، رابط کاربری. خود قرارداد پل روی زنجیره است و به موقعیت جغرافیایی کاری ندارد، ولی سایتی که با آن کار می کنید یک وب سایت معمولی است و بسته می شود. ممکن است وسط عملیات، صفحه از دسترس خارج شود.
دوم و مهم تر، اختلال اینترنت. یک عملیات بریج چند مرحله دارد و بین مرحله ها باید بتوانید وضعیت را ببینید. اگر درست وسط این کار ارتباط قطع شود، شما نمی دانید در کدام مرحله متوقف شده اید و همان حالتی پیش می آید که این متن با آن شروع شد. برای کسی که در ایران است، این ریسک واقعی است نه نظری.
بی تعارف: با این دو، توصیه ما به کاربر ایرانی این است که تا وقتی مجبور نشده سراغ پل نرود. خرید و فروش مستقیم سولانا برای اکثر نیازها هم ارزان تر تمام می شود و هم قابل پیگیری تر است.
سوال های پرتکرار
پل بین زنجیره ای چیست؟
سازوکاری که دارایی را در شبکه مبدا قفل می کند و در شبکه مقصد یک توکن نماینده به همان مقدار می سازد. دارایی اصلی جابه جا نمی شود.
بریج امن است؟
امنیتش به نوعش بستگی دارد. پل هایی که به یک گروه امضاکننده بیرونی تکیه می کنند، ریسک آن گروه را هم به شما منتقل می کنند. مستندات اتریوم پل ها را در فهرست بزرگ ترین هک های دیفای قرار می دهد.
اگر دارایی ام وسط بریج گیر کرد چه کنم؟
اول شناسه تراکنش را در کاوشگر شبکه مبدا پیدا کنید و ببینید تایید شده یا نه. اگر تایید شده و در مقصد چیزی نیامده، معمولا مرحله دوم عقب مانده و با تاخیر انجام می شود. تا وقتی مطمئن نشده اید عملیات را دوباره تکرار نکنید.
فرق بریج با انتقال بین صرافی ها چیست؟
در انتقال بین صرافی ها شما دارایی را می فروشید و دارایی دیگری می خرید؛ هیچ توکن رپ شده ای در کار نیست و پای هیچ قرارداد هوشمندی وسط نیست. برای بیشتر کاربران این مسیر ساده تر و کم ریسک تر است.
حرف آخر
پل بین زنجیره ای یک راه حل مهندسی برای مشکلی واقعی است و بدون آن، شبکه ها جزیره های جدا از هم می ماندند. ارزش فنی اش را کسی انکار نمی کند.
ولی برای کسی که فقط می خواهد دارایی اش را جابه جا کند، پل ابزار اشتباهی است. ریسکی می پذیرید که به نفعتان نیست و راه ساده تری روی میز هست. قبل از هر بریجی از خودتان بپرسید در شبکه مقصد دقیقا قرار است چه کاری بکنید. اگر جواب روشنی ندارید، نکنید.
