کاربرد سولانا در سلامت؛ کدام ادعاها از عدد رد می شوند
برای ثبت سفارش به حساب نیاز دارید. ثبت نام رایگان است.
هر چند ماه یک خبر می آید که فلان بیمارستان یا فلان استارتاپ سلامت روی سولانا کار می کند. خبر ترجمه می شود، عنوان کمی بزرگ تر می شود، و در نسخه فارسی تبدیل می شود به «پرونده پزشکی روی بلاکچین».
می شود این ادعاها را با دو عدد از مستندات خود سولانا سنجید. بیایید همین کار را بکنیم، چون همان دو عدد به درد سنجیدن هر ادعای دیگری هم می خورد.
سولانا یک زنجیره است که روی سرعت و ارزانی تراکنش بهینه شده. مستندات رسمی اش کارمزد را شفاف توضیح می دهد: هر تراکنش یک کارمزد پایه به ازای هر امضا دارد، به علاوه یک کارمزد اولویت اختیاری که احتمال زودتر پردازش شدن را بالا می برد. کارمزد پایه پنج هزار لامپورت به ازای هر امضاست و نیمی از آن سوزانده می شود و نیمی به اعتبارسنج می رسد.
این طراحی یعنی سولانا در کاری خوب است که تعداد تراکنش زیاد و ارزش هر کدام کم باشد: پرداخت خرد، معامله در بازارهای غیرمتمرکز، بازی و ان اف تی. کاربردهای واقعی و پرحجمش هم دقیقا همین ها هستند.
حالا برویم سراغ ادعای سلامت.
در سولانا داده در چیزی به نام حساب ذخیره می شود و هر حساب باید موجودی حداقلی متناسب با حجم داده اش نگه دارد تا روی زنجیره بماند. یعنی ذخیره کردن داده هزینه دارد و هزینه اش با بایت رشد می کند.
و یک سقف سخت هم هست: حداکثر حجم داده هر حساب ده مبی بایت است.
حالا یک پرونده پزشکی واقعی را تصور کنید. یک سری تصویر ام آر آی یا سی تی اسکن به تنهایی از این سقف بزرگ تر است. یعنی پرونده تصویری یک بیمار حتی در یک حساب جا نمی شود، چه رسد به پرونده یک بیمارستان.
پس هر وقت جمله «پرونده پزشکی روی بلاکچین ذخیره می شود» را دیدید، بدانید یا اشتباه است یا منظورشان چیز دیگری بوده.
کاری که پروژه های جدی می کنند این است: خود پرونده جای همیشگی اش می ماند، در سرور بیمارستان یا یک فضای ذخیره سازی رمزنگاری شده. چیزی که روی زنجیره می رود یک اثر انگشت رمزنگاری شده از آن فایل است، به علاوه دفتری از اینکه چه کسی و چه زمانی به آن دسترسی داشته.
این بی ارزش نیست. اگر بعدا کسی فایل را دست کاری کند، اثر انگشت جدید با آنچه ثبت شده نمی خواند و دست کاری لو می رود. دفتر دسترسی هم قابل حذف نیست.
ولی این «پرونده روی بلاکچین» نیست. این «مهر و موم پرونده» است. تفاوت بزرگی است و در ترجمه ها همیشه گم می شود. بحث تفصیلی تر همین موضوع، از زاویه تعارض ثبت دائمی با حق اصلاح پرونده، در بلاکچین در سلامت و مشکل ثبت دائمی آمده است.
این را برای سلامت نوشتم ولی روی هر ادعای دیگری هم کار می کند؛ حمل و نقل، بیمه، کشاورزی، هر کدام.
- دقیقا چه چیزی روی زنجیره می رود؟ اگر جواب «داده» است و نه «هش داده»، ادعا را جدی نگیرید.
- چند تراکنش در روز و هر کدام چقدر می ارزد؟ اگر تعداد کم و ارزش بالاست، زنجیره احتمالا لازم نبوده و یک پایگاه داده کافی بوده.
- اگر فردا این زنجیره را حذف کنند، چه چیزی از کار می افتد؟ اگر جواب «هیچ چیز» است، بلاکچین آنجا تزئین است نه زیرساخت.
موضع من صریح است: بیشتر خبرهای «بلاکچین در سلامت» از سوال سوم رد نمی شوند. آن ها آزمایش هستند، نه سیستم عملیاتی، و فاصله این دو سال ها است.
بگذارید بی تعارف باشم. برای کاربر ایرانی، کاربرد واقعی سولانا هیچ کدام از این ها نیست.
کاربرد واقعی اش انتقال ارزش است: فرستادن پول با کارمزدی که به اندازه یک تراکنش بانکی هم نیست و تاییدی که در چند ثانیه انجام می شود. برای کسی که در ایران دسترسی به شبکه پرداخت بین المللی ندارد، همین یک چیز بیشتر از هر کاربرد سازمانی به کارش می آید.
البته یک محدودیت واقعی هم دارد که باید بدانید: این شبکه سابقه قطعی و اختلال داشته و در فشار بالا تراکنش ها ممکن است ناموفق برگردند. بهای پنهان سرعت بالای سولانا همین را باز می کند. اگر تسویه ای زمان بندی شده دارید، این را در محاسبه بیاورید.
مسیر تهیه سولانا از ایران هم معمولا از تسویه دلاری می گذرد: ووچرهای دلاری و نرخ امروزشان و یو ووچر و جایی که به کار می آید. پیش از خرید هم بد نیست مجوزها و سابقه رسمی مجموعه را ببینید.
کاربرد سولانا چیست؟
انتقال ارزش سریع و ارزان، معامله در بازارهای غیرمتمرکز، بازی و ان اف تی. طراحی اش برای تراکنش پرتعداد و کم ارزش بهینه شده و کاربردهای پرحجمش هم همین ها هستند.
آیا می شود پرونده پزشکی را روی سولانا ذخیره کرد؟
نه به معنایی که تصور می شود. حداکثر حجم داده هر حساب در سولانا ده مبی بایت است و یک سری تصویر پزشکی از این بیشتر است. آنچه روی زنجیره می رود هش فایل و دفتر دسترسی است، نه خود فایل.
کارمزد تراکنش سولانا چقدر است؟
کارمزد پایه پنج هزار لامپورت به ازای هر امضاست که نیمی سوزانده و نیمی به اعتبارسنج داده می شود، به علاوه کارمزد اولویت اختیاری. معادل تومانی اش با نرخ روز تغییر می کند و در جدول نرخ بالا قابل مشاهده است.
چطور بفهمم یک خبر «بلاکچین در فلان صنعت» جدی است؟
سه چیز را بپرسید: چه چیزی واقعا روی زنجیره می رود، حجم و ارزش تراکنش ها چقدر است، و اگر زنجیره را بردارند چه چیزی از کار می افتد. اگر جواب سوم «هیچ چیز» بود، آن خبر یک آزمایش است نه یک سیستم.
