یوان دیجیتال چیست؟ چرا رمزارز نیست و خریدش ممکن نیست

«یوان دیجیتال» در فارسی معمولا کنار بیت کوین و تتر گذاشته می شود و بعد بحث می رسد به اینکه از کجا بخریمش. هر دو فرض غلط است.

یوان دیجیتال رمزارز نیست، و به عنوان یک کاربر ایرانی نمی توانید بخریدش. این متن توضیح می دهد دقیقا چیست، چرا با چیزی که فکر می کنید فرق دارد، و چرا نتایج جست و جو در این باره گمراه کننده اند.

یوان دیجیتال چیست

یوان دیجیتال یا e-CNY، همان پول ملی چین است به شکل دیجیتال، که بانک مرکزی چین منتشرش می کند. به این دسته پول ها ارز دیجیتال بانک مرکزی یا CBDC می گویند.

یعنی یک یوان دیجیتال دقیقا برابر یک یوان کاغذی است. نه بیشتر، نه کمتر، نه با نوسان. ارزشش را بازار تعیین نمی کند؛ همان ارزش پول ملی چین است.

چرا رمزارز نیست

این مهم ترین تفکیک این متن است، چون تقریبا همه اشتباه های دیگر از همین جا می آیند.

ستون آخر نکته اصلی است. آدم ها روی بیت کوین و نوسان قیمتش سرمایه گذاری می کنند چون قیمتش تغییر می کند. یوان دیجیتال قیمتش تغییر نمی کند، پس «سرمایه گذاری روی یوان دیجیتال» تقریبا همان معنی را دارد که «سرمایه گذاری روی اسکناس ده هزار تومانی».

اگر روی خود یوان به عنوان یک ارز خارجی حساب باز کرده اید، آن بحث دیگری است و ربطی به دیجیتال بودنش ندارد.

در عمل چطور کار می کند

یوان دیجیتال از طریق یک کیف پول در اپلیکیشن رسمی نگهداری می شود و بانک های چینی آن را توزیع می کنند. پرداخت با آن شبیه پرداخت با هر اپلیکیشن پرداخت دیگری است.

یک تفاوت مهم با رمزارز: چون بانک مرکزی ناشر است، هر تراکنش قابل ردیابی و در صورت لزوم قابل توقف است. این برای طراحان یوان دیجیتال یک ویژگی است، نه یک ایراد. هدف CBDC دقیقا کنترل بیشتر بر جریان پول است، در حالی که هدف بیت کوین عکس آن بود.

پس اگر دلیل علاقه شما به رمزارز، مستقل بودن از بانک مرکزی است، یوان دیجیتال دقیقا نقطه مقابل چیزی است که دنبالش هستید.

می شود از ایران خریدش؟

عملا نه، و دلیلش فنی است نه سیاسی.

کیف پول یوان دیجیتال به هویت و معمولا به شماره تلفن و حساب بانکی چینی گره خورده است. این یک شبکه باز نیست که هر کسی از هر جای دنیا کیف پول بسازد و واردش شود. برای کسی که در ایران است، هیچ مسیر معمولی وجود ندارد.

و اینجا همان جایی است که نتایج جست و جو گمراه می کنند. چند صفحه که برای «یوان دیجیتال» بالا می آیند، در واقع یوان معمولی چین را می فروشند یا نرخ CNY به تومان را نشان می دهند. آن یک حواله ارزی یا خرید ارز خارجی است و هیچ ربطی به e-CNY ندارد. اگر جایی به شما «یوان دیجیتال» می فروشد، اول بپرسید منظورشان کدام است.

چهار اشتباه رایج در محتوای فارسی

این چهار مورد را در بسیاری از مقاله های فارسی این موضوع می بینید، از جمله در نسخه قبلی همین صفحه:

• «یوان دیجیتال یکی از رمزارزهای قوی دنیا می شود.» یوان دیجیتال در فهرست رمزارزها قرار نمی گیرد، چون بازار آزادی برای قیمتش وجود ندارد. مقایسه اش با بیت کوین از پایه بی معنی است.
• خلط چین با چین تایپه. «چین تایپه» نام دیگری برای تایوان است، نه جمهوری خلق چین. یوان دیجیتال پروژه بانک مرکزی چین است.
• ربط دادن اپلیکیشن های پرداخت چینی به آن. شرکت هایی مثل دیدی در حوزه حمل و نقل و اپلیکیشن های پرداختی مثل وی چت پی و علی پی، سرویس های خصوصی اند و ناشر یوان دیجیتال نیستند. اینکه بعدها بعضی از آن ها e-CNY را هم پشتیبانی کنند، آن ها را به پروژه تبدیل نمی کند.
• «به زودی جای دلار را می گیرد.» یک پیش بینی است، نه یک واقعیت گزارش شده. جایگاه ارزها در تجارت جهانی به مرور و بر اساس داده تغییر می کند و هیچ کدام از این ادعاها منبع مشخصی ندارند.

پس برای کاربر ایرانی چه اهمیتی دارد

مستقیم، تقریبا هیچ. نمی توانید بخریدش، نمی توانید نگهش دارید و اگر هم می توانستید، ابزار پس انداز نبود.

غیرمستقیم، یک نکته دارد که ارزش دانستن دارد: یوان دیجیتال نشان می دهد بانک های مرکزی به سمت پول دیجیتالِ کاملا قابل ردیابی می روند. این دقیقا برعکس چیزی است که کاربر ایرانی معمولا از ابزار دیجیتال می خواهد، یعنی پرداختی که به حساب بانکی و هویت گره نخورده باشد. تفکیک دقیق تر اینکه چنین پرداختی چه چیزی را می پوشاند و چه چیزی را نه، در بررسی ناشناس بودن پرداخت با کد آمده است.

برای آن نیاز واقعی، ابزارهای دیگری هست. اگر مسئله شما پرداخت به سایت های خارجی است، کدهای پرداخت بدون حساب و تتر به عنوان واحد دلاری قابل انتقال گزینه های عملی امروز هستند، نه یک CBDC که در دسترس نیست.

پرسش های پرتکرار

یوان دیجیتال با بیت کوین چه فرقی دارد؟

ناشر، عرضه و قیمت. بیت کوین ناشر ندارد و قیمتش را بازار می سازد؛ یوان دیجیتال را بانک مرکزی چین منتشر می کند و ارزشش ثابت و برابر یوان است.

قیمت یوان دیجیتال امروز چند است؟

قیمت مستقلی ندارد. هر چه یوان چین می ارزد، یوان دیجیتال هم همان می ارزد. نرخی که در سایت های ایرانی به اسم «قیمت یوان» می بینید، نرخ ارز یوان است نه e-CNY.

می شود روی آن سرمایه گذاری کرد؟

نه به معنایی که درباره رمزارز به کار می رود. نگه داشتن یوان دیجیتال همان نگه داشتن یوان است و سود و زیانش فقط از تغییر نرخ یوان می آید.

کشورهای دیگر هم چنین چیزی دارند؟

بله، پروژه های CBDC در کشورهای مختلف در مراحل گوناگونی هستند. یوان دیجیتال یکی از پیشرفته ترین ها از نظر مقیاس آزمایش است.

جمع بندی

یوان دیجیتال پول ملی چین است با یک پوسته دیجیتال، نه یک رمزارز. نه می شود از ایران تهیه اش کرد و نه دلیلی برای تهیه اش وجود دارد.

هر متنی که آن را گزینه ای برای سرمایه گذاری معرفی می کند، یا موضوع را نفهمیده یا در واقع دارد چیز دیگری به شما می فروشد.