خالق لایت کوین؛ چارلی لی چرا همه شان را فروخت

به روزرسانی:
۶ دقیقه مطالعه


۱۴۰بازدید



۰اشتراک



دارای مجوزهای رسمی
انتشار:

برای ثبت سفارش به حساب نیاز دارید. ثبت نام رایگان است.

دسامبر ۲۰۱۷، درست وقتی بازار در اوج بود، سازنده لایت کوین اعلام کرد تقریبا تمام لایت کوین هایش را فروخته است.

نه بخشی از آن. تقریبا همه اش. و خودش هم علنا گفت چرا.

این یکی از عجیب ترین تصمیم های تاریخ این حوزه است و در بیشتر صفحه های فارسی درباره لایت کوین، اصلا به آن اشاره نمی شود.

سکه طلایی لایت کوین با حرف L روی زمینه مشکی

چارلی لی کیست

چارلی لی متولد ۱۹۷۷ در ساحل عاج است، از پدر و مادری چینی تبار. سیزده ساله بود که خانواده اش به امریکا مهاجرت کردند. لیسانس و فوق لیسانس علوم کامپیوتر را در ام آی تی گرفت و سال ۲۰۰۰ فارغ التحصیل شد.

بعد حدود یک دهه در گوگل کار کرد و بخشی از کارش کدنویسی روی سیستم عامل کروم بود. سال ۲۰۱۱ با بیت کوین آشنا شد و لایت کوین را در وقت آزادش نوشت.

یک نکته خانوادگی هم دارد که در متن های قدیمی زیاد تکرار شده و درست است: برادرش، بابی لی، بنیانگذار صرافی بی تی سی چاینا بود.

چرا اصلا این کار را کرد

لی از اول گفت که قصد رقابت با بیت کوین را ندارد. هدفش شبکه ای بود برای تراکنش های کوچک تر و سریع تر.

و آنچه ساخت هم دقیقا همین را نشان می دهد. سه تفاوت اصلی با بیت کوین:

  • فاصله بلوک ها دو و نیم دقیقه است به جای ده دقیقه.
  • سقف عرضه هشتاد و چهار میلیون واحد است، یعنی چهار برابر بیت کوین.
  • الگوریتم هش متفاوتی دارد که در زمان خودش قرار بود استخراج را در دسترس تر نگه دارد.

و جزئیاتی که کمتر گفته می شود: پیش از انتشار عمومی فقط صد و پنجاه واحد استخراج کرد. یعنی برای خودش سهم بزرگی کنار نگذاشت، کاری که خیلی از پروژه های بعدی کردند. تاریخ انتشارش هم اکتبر ۲۰۱۱ بود؛ بنیاد رسمی لایت کوین همین تاریخ را ثبت کرده است.

چارلی لی سازنده لایت کوین در یک گفتگو، در کنار نشان لایت کوین

آن تصمیم دسامبر ۲۰۱۷

سال ۲۰۱۳ لی گوگل را ترک کرد و به کوین بیس رفت و تا ۲۰۱۷ آنجا مدیر مهندسی بود.

در همان سال ۲۰۱۷، هر توییت او درباره لایت کوین روی قیمت اثر می گذاشت و همین باعث انتقاد شد: کسی که هم سازنده شبکه است و هم دارنده بزرگ آن، هر حرفی بزند به نفع خودش تفسیر می شود.

واکنش او این بود که در دسامبر همان سال در ردیت اعلام کرد تقریبا همه دارایی لایت کوینش را فروخته یا اهدا کرده است، به دلیل همین تعارض منافع. فقط چند سکه فیزیکی را به عنوان یادگاری نگه داشت. شرح این ماجرا و منابعش ثبت و مستند است.

کار درستی بود؟

اینجا باید موضع گرفت، و موضع ما دو تکه است.

از نظر اخلاقی، کاری که کرد کم نظیر است. تعارض منافع را خودش تشخیص داد، خودش اعلامش کرد و خودش هزینه اش را داد. در حوزه ای که مدیران پروژه معمولا در سکوت می فروشند، این استثناست.

اما از نظر پیامد، به پروژه ضربه زد. بازار پیام دیگری گرفت: سازنده در سقف فروخت. حتی اگر انگیزه اش کاملا صادقانه بوده باشد، اثری که روی اعتماد گذاشت سال ها ماند و بخشی از فاصله گرفتن لایت کوین از صدر بازار به همین دوره برمی گردد.

هر دو چیز می تواند همزمان درست باشد. تصمیم شرافتمندانه، نتیجه پرهزینه.

درسی که برای هر پروژه دیگری هم به کار می آید

این ماجرا فقط یک حکایت جالب نیست. یک معیار عملی به شما می دهد که پیش از خرید هر ارز دیجیتالی می شود به کارش برد.

سه سوالی که بپرسید و جوابشان معمولا عمومی است:

  • سازنده و تیم چقدر از عرضه اولیه را برای خودشان نگه داشتند؟ هر چه این سهم بزرگ تر باشد، ریسک اینکه یک روز روی سر بازار خالی شود بیشتر است.
  • آیا برنامه آزادسازی این سهم از قبل اعلام شده یا هر وقت خواستند می فروشند؟
  • وقتی فروختند، پیش از فروش گفتند یا بعدش؟

لایت کوین در هر سه مورد نمره خوبی می گیرد و همین است که ارزش تعریف کردن این ماجرا را دارد. بسیاری از پروژه هایی که امروز تبلیغ می شوند، در همان سوال اول رد می شوند.

سه چیزی که متن های فارسی هنوز غلط می نویسند

چون این صفحه درباره خود پروژه است، چند خطای پرتکرار را هم اینجا اصلاح کنیم.

«عرضه لایت کوین چهار برابر خودش است». این جمله در چند صفحه فارسی هست و بی معنی است. منظور چهار برابر بیت کوین است: هشتاد و چهار میلیون در برابر بیست و یک میلیون.

«پاداش هر بلوک بیست و پنج لایت کوین است». این عدد سال ها پیش درست بود. پاداش بلوک هر هشتصد و چهل هزار بلوک نصف می شود و از هاوینگ سال ۲۰۲۳ به این طرف شش و بیست و پنج صدم است. جزئیات این چرخه در توضیح هاوینگ لایت کوین و اثرش آمده است.

«جزو پنج ارز برتر بازار». زمانی درست بود، امروز نیست. لایت کوین سال هاست از رده های بالای جدول فاصله گرفته و وانمود کردن به خلافش، خواننده را گمراه می کند. اینکه چرا این اتفاق افتاد را در بررسی آنچه باید در این شبکه عوض شود باز کرده ایم.

سوال های پرتکرار

خالق لایت کوین کیست؟

چارلی لی، مهندس نرم افزار فارغ التحصیل ام آی تی که پیش از این حدود یک دهه در گوگل کار کرده بود. لایت کوین را در اکتبر ۲۰۱۱ منتشر کرد و امروز در بنیاد لایت کوین فعال است.

چرا چارلی لی لایت کوین هایش را فروخت؟

خودش دلیلش را تعارض منافع اعلام کرد. هر اظهارنظرش درباره پروژه روی قیمت اثر می گذاشت و چون دارنده بزرگی هم بود، این وضعیت قابل دفاع نبود. در دسامبر ۲۰۱۷ اعلام کرد تقریبا همه دارایی اش را فروخته یا اهدا کرده و فقط چند سکه فیزیکی را به یادگار نگه داشته است.

آیا فروش دارایی سازنده یعنی پروژه بی ارزش است؟

نه لزوما، و این دو را نباید یکی گرفت. او پروژه را رها نکرد و همچنان در بنیاد آن فعال است. اما این تصمیم بر اعتماد بازار اثر گذاشت و نادیده گرفتنش هم صادقانه نیست. برای ارزیابی خود شبکه باید به کارکرد و کاربردش نگاه کرد، نه فقط به این یک خبر.

لایت کوین چه فرقی با بیت کوین دارد؟

سه تفاوت اصلی: فاصله بلوک دو و نیم دقیقه به جای ده دقیقه، سقف عرضه هشتاد و چهار میلیون به جای بیست و یک میلیون، و الگوریتم هش متفاوت. نتیجه عملی اش تایید سریع تر و کارمزد کمتر برای انتقال های کوچک است.