فورک چیست؟ تفاوت هارد فورک و سافت فورک به زبان ساده

تصور کنید صبح بلند می شوید و می بینید به اندازه بیت کوینی که داشتید، یک ارز دوم هم دارید که دیروز اصلا وجود نداشت.

این دقیقا اتفاقی است که مرداد ۱۳۹۶ برای دارندگان بیت کوین افتاد. اسم این ماجرا فورک است.

یک نکته قبل از شروع: در متن های فارسی گاهی فورک را «چنگال» ترجمه کرده اند. این ترجمه تحت اللفظی است و هیچ کس در بازار از آن استفاده نمی کند. اصطلاح رایج و درست همان فورک است.

فورک چیست

مسئله از اینجا شروع می شود: بلاکچین رئیس ندارد.

وقتی یک شرکت بخواهد نرم افزارش را عوض کند، تصمیم می گیرد و اعمال می کند. در شبکه ای که هزاران گره مستقل دارد و هیچ کس مالکش نیست، چنین دکمه ای وجود ندارد. هر گره خودش نرم افزار را اجرا می کند و خودش تصمیم می گیرد کدام نسخه را قبول کند.

فورک یعنی تغییر قوانین این شبکه. از یک بلاک مشخص به بعد، قواعد عوض می شود. اینکه بعدش یک زنجیره بماند یا دو تا، به این بستگی دارد که تغییر با نسخه قبلی سازگار باشد یا نه. و همین یک تفاوت، کل ماجرای هارد فورک و سافت فورک است.

سافت فورک: سخت گیرتر کردن قواعد

سافت فورک تغییری است که قواعد را تنگ تر می کند، نه بازتر. هر چیزی که طبق قانون جدید معتبر باشد، از نظر گره های قدیمی هم معتبر است.

نتیجه اش این است که گره ای که به روزرسانی نکرده، از شبکه پرت نمی شود. متوجه نمی شود چیزی عوض شده، ولی همچنان بلاک ها را قبول می کند و زنجیره یکی می ماند.

به همین دلیل سافت فورک روش ترجیحی برای ارتقای شبکه های بزرگ است: دردسر کمتری دارد و جامعه را دو تکه نمی کند. در عوض محدودتر است و با آن نمی شود هر تغییری را اعمال کرد.

هارد فورک: وقتی راه ها جدا می شود

هارد فورک تغییری است که با نسخه قبلی سازگار نیست. بلاکی که با قواعد جدید ساخته می شود، از نظر گره قدیمی نامعتبر است.

اگر همه به روزرسانی کنند، هیچ اتفاقی نمی افتد و شبکه یکپارچه جلو می رود. ولی اگر بخشی از شبکه قبول نکند، از آن بلاک به بعد دو زنجیره موازی وجود خواهند داشت که تا آن لحظه تاریخچه مشترک دارند و از آن به بعد هرکدام راه خودشان را می روند. دو شبکه، دو ارز.

سه فورکی که واقعا مهم بودند

بیت کوین کش، ۲۰۱۷. سال ها بحث بر سر یک چیز ساده بود: اندازه بلاک. گروهی معتقد بودند بلاک یک مگابایتی برای رشد شبکه کوچک است و کارمزدها را بالا می برد. وقتی توافق حاصل نشد، زنجیره جدا شد و بیت کوین کش با بلاک بزرگ تر متولد شد. هر کس آن روز بیت کوین داشت، به همان اندازه بیت کوین کش هم گرفت.

بیت کوین اس وی، ۲۰۱۸. یک سال بعد همان اتفاق برای خود بیت کوین کش تکرار شد و جامعه اش دو تکه شد. نکته آموزنده اینجاست: فورک مسئله اختلاف را حل نمی کند، فقط جدایش می کند. اختلاف بعدی از نو شروع می شود.

اتریوم و اتریوم کلاسیک، ۲۰۱۶. این یکی از همه مهم تر است چون درباره فناوری نبود، درباره اخلاق بود.

قراردادی به نام دائو مورد حمله قرار گرفت و بیش از سه و نیم میلیون اتر از آن خارج شد. جامعه اتریوم رای گیری کرد و بیش از هشتاد و پنج درصد رای دهندگان موافق بودند که شبکه فورک شود و آن دارایی ها به قراردادی برگردانده شود که مالباختگان بتوانند پس بگیرند. این کار در تیر ۱۳۹۵ و در بلاک ۱۹۲۰۰۰۰ انجام شد.

ولی گروهی حاضر نشدند. استدلالشان این بود که ایراد از پروتکل نبود، از آن قرارداد بود، و دست بردن در تاریخچه به خاطر یک حادثه، اصل تغییرناپذیری را از بین می برد. آن ها زنجیره قدیمی را ادامه دادند و اسمش شد اتریوم کلاسیک.

بی تعارف: هر دو طرف استدلال محکمی داشتند و هنوز هم دارند. این تنها موردی است که در آن یک شبکه بزرگ عملا رای داد که «تغییرناپذیری» چقدر مطلق است.

اگر فورک شود، دارایی من چه می شود

این سوالی است که واقعا برایتان اهمیت دارد، و بقیه مقاله ها معمولا از کنارش رد می شوند.

در یک هارد فورک که ارز جدید می سازد، موجودی شما در لحظه انشعاب روی هر دو زنجیره وجود دارد. یعنی به اندازه دارایی قبلی تان، ارز جدید هم دارید. اما این خودکار به دست شما نمی رسد و بستگی دارد دارایی کجا باشد:

• در صرافی. تصمیم با صرافی است که ارز جدید را پشتیبانی کند یا نه. معمولا اطلاعیه می دهند و معاملات را چند ساعت متوقف می کنند.
• در کیف پول شخصی. کلید خصوصی دست خودتان است، پس دارایی روی هر دو زنجیره در اختیار شماست؛ ولی برداشتنش به نرم افزار سازگار احتیاج دارد و کار هرکسی نیست.

و حالا هشداری که مهم ترین جمله این صفحه است: هر فورک بزرگ با موجی از کلاهبرداری همراه است. سایت ها و ربات هایی پیدا می شوند که می گویند برای «دریافت ارز فورک شده» عبارت بازیابی یا کلید خصوصی کیف پولتان را وارد کنید. هیچ فورک واقعی ای هرگز چنین چیزی نمی خواهد. آن عبارت را در هیچ شرایطی، برای هیچ کس، هیچ جا وارد نکنید.

نکته فنی دیگری هم هست به اسم حمله بازپخش: چون دو زنجیره تاریخچه مشترک دارند، تراکنشی که روی یکی می فرستید ممکن است روی دیگری هم اجرا شود. فورک های حرفه ای از ابتدا محافظت لازم را اضافه می کنند، ولی در روزهای اول یک انشعاب، عجله نکردن عاقلانه ترین کار است.

یک واقعیت هم که کمتر گفته می شود: بیشتر فورک ها به جایی نرسیدند. ده ها انشعاب از بیت کوین ساخته شد که امروز اسمشان را هم کسی نمی داند. زنجیره ای که ماینر و توسعه دهنده و کاربر را با خودش نبرد، فقط یک کپی از کد است. پس صرف اینکه چیزی «فورک بیت کوین» است، هیچ ارزشی به آن نمی دهد.

برای دیدن نرخ و سفارش دارایی های اصلی می توانید سراغ صفحه بیت کوین دیجی دلار یا صفحه اتریوم بروید. اگر هم اصلا دنبال نوسان نیستید و فقط می خواهید ارزش دلاری تان حفظ شود، تتر برای همین کار است و کدهای ووچر برای پرداخت خارجی کار دیگری می کنند.

سوال های پرتکرار